Bitwa nad Pjaną - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad Pjaną - stoczona 2 sierpnia 1376 roku nad rzeką Pjaną bitwa wojsk ruskich (głównie księstwa Niżnonowogrodzko-suzdalskiego) z Tatarami. Zakończona zwycięstwem Tatarów i pogromem wojsk ruskich.

Przyczyny

W marcu 1376 roku wojska ruskie pod wodzą księcia niżnonowogrodzkiego - Dymitra Konstantynowcza, podjęły wyprawę na podlegający Złotej Ordzie, Bułgar Wielki i ściągnęły z niego potężną daninę wysokości 5000 rubli. Ówczesny przywódcza Ordy - Mamaj, wysłał na Ruś ekspedycję karną pod wodzą Arpaszy. Innym powodem wyprawy karnej było zamordowanie w Niżnym Nowogrodzie posłów Mamaja. Rusini zdając sobie sprawę z planowanej wyprawy postanowili zatrzymać Tatarów nad rzeką Pjaną i tam zebrały się w lipcu wojska książąt ruskich, jednak bez głównych sił moskiewskich, gdyż Dymitr Doński dotarłszy do Niżnego Nowogrodu zawrócił.

Pjana (ros. Пьяна) - rzeka rosyjska leżąca w dorzeczu Sury - prawego dopływu Wołgi. Jej długość wynosi 436 km, a powierzchnia dorzecza 8060 km².

Lew Nikołajewicz Gumilow (ros. Лев Николаевич Гумилёв, ur. 1 października 1912 w Sankt Petersburgu, zm. 15 czerwca 1992 w Sankt Petersburgu) – rosyjski historyk, geograf, etnolog i orientalista.

Przed bitwą

Wojska ruskie rozlokowały się nad Pjaną w oczekiwaniu na przeciwnika. Wobec braku jakichkolwiek informacji o nim przeprawiły się na drugi brzeg. Długa bezczynność i ciągły brak informacji o wojskach wroga, przyczyniły się do rozluźnienia dyscypliny w obozie, zaczęło się szerzyć pijaństwo, przypuszczalnie zaprzestano wysyłania zwiadowców.

Mordwini (Mordwa) to ludność, mówiąca językami ugrofińskimi z grupy języków wołżańskich; zamieszkuje (w rozrzuconych skupiskach) głównie Federację Rosyjską: autonomiczną republikę Mordowia oraz Tatarstan i obwody: samarski, penzeński, orenburski, niżnonowogrodzki oraz Syberię; także w Azji Środkowej w Armenii i w USA. W 2003 było około 1 054 000 Mordwinów.

Bułgar Wielki – w j. rosyskim Болгар, w j.tatarskim Bolğar, Bolghar, Bolgar, miasto na lewym brzegu rzeki Wołgi. Około 140 km na południe od Kazania w Tatarstanie w Federacji Rosyjskiej.

Bitwa

Gdy 2 sierpnia nastąpił niespodziewany atak Tatarów, wojska ruskie nie były w stanie podjąć zorganizowanej obrony, próba ucieczki skończyła się rzezią u brzegów Pjany i w jej wodach. Utonął min. głównodowodzący sił ruskich Iwan Dymitrowicz, syn księcia niżnonowogrodzkiego Dymitra.

Rubel (ros. рубль – rubl; biał. рубе́ль – rubiel) – jednostka monetarna używana obecnie na Białorusi, w Rosji, a także w nieuznawanych republikach: Naddniestrzu (oficjalnie część Mołdawii) oraz Abchazji i Osetii Południowej (oficjalnie części Gruzji). Dawniej używany był także w Rosji carskiej i terytoriach zależnych (m.in. w Królestwie Polskim – Kongresówce), a także w ZSRR, Tadżykistanie i na Łotwie.

Św. Dymitr Doński (ros. Дмитрий Донской) (ur. 12 października 1350 w Moskwie, zm. 19 maja 1389 tamże), wielki książę moskiewski 1359-1389 i włodzimierski; syn księcia Iwana II, wnuk Iwana Kality. Święty kościoła prawosławnego.

Skutki

Tatarzy pod wodzą Arpaszy w kilka dni później zdobyli i spalili praktycznie pozbawiony obrony Niżny Nowogród i do jesieni plądrowali jego okolice. Jesienią nastąpiła odwetowa wyprawa ruska przeciw wspierającym Tatarów Mordwinom.

Bibliografia

Lew Gumilow Od Rusi do Rosji, PIW, Warszawa 2004, ISBN 83-89700-04-2

Jurij Łoszczyc Dymitr Doński PIW Warszawa 1987, ISBN 83-06-01458-8