Bitwa nad rzeką Volturno - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad rzeką Volturno miała miejsce 1 października 1860 r. w trakcie powstania Garibaldiego we Włoszech.

Siły powstańców liczące 24 000 ludzi starły się z wojskami Burbonów w liczbie 25 000 ludzi dowodzonymi przez Franciszka II Burbona króla Sycylii. Bitwa zakończyła się zwycięstwem powstańców a pokonany przeciwnik zamknął się w Kapui i Gaecie.

Przed bitwą

Po zwycięstwie sprzymierzonych sił francusko-piemonckich pod Solferino (tzw. wojna sardyńska 1859), Garibaldi przystąpił do realizacji planów inwazji na Sycylię i południowe Włochy, w celu wypędzenia rządzących tam Burbonów i zjednoczenia całych Włoch. Inwazja zwana ,,pochodem tysiąca,, rozpoczęła się dnia 11 maja 1860 r. lądowaniem w zachodniosycylijskiej Marsali. Po stoczonych tu bitwach pod Calatafimi, Palermo i Milazzo, Garibaldi stał się panem całej Sycylii. Stąd skierował się w kierunku lądu stałego, gdzie nie napotkał żadnego oporu ze strony Burbonów. Na początku września wojska powstańcze weszły witane radośnie przez mieszkańców do Neapolu.

Bitwa pod Calatafimi miała miejsce w dniu 15 maja 1860 w trakcie włoskiej wojny wyzwoleńczej 1859-1871 w pobliżu sycylijskiej miejscowości Trapani. Wojska powstańcze Giuseppe Garibaldiego pokonały siły Burbonów dowodzone przez generała Landi.

Sabaudia (fr. Savoie) – kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji, we francuskich Alpach, przy granicy ze Szwajcarią i Włochami. Część regionu administracyjnego Rodan-Alpy (departamenty Sabaudia i Górna Sabaudia).

Siły Garibaldiego liczące początkowo 1000 ludzi wzrosły tymczasem do 24 000 powstańców, wśród których znajdowali się żołnierze piemonccy w cywilu oraz mieszkańcy Neapolu.

Tymczasem król Neapolu schronił się w oddalonej na północ twierdzy Gaeta, skąd planował wydanie decydującej bitwy Garibaldiemu i jego ,,czerwonym koszulom,,.

Bitwa

41 000 neapolitańskich żołnierzy w dniu 1 października rozpoczęło atak skierowany z linii rzeki Volturno, pomiędzy Maddaloni i Santa Maria Capua Vetere. Naprzeciwko 25 000 żołnierzy pierwszej linii (Neapolitańczyków, Szwajcarów i Bawarczyków) stanęło około 24 000 powstańców. Atak zaskoczył rebeliantów i wynik bitwy zdawał się być już przesądzony. Jednak obecność Garibaldiego wśród żołnierzy pierwszej linii, uspokoiła powstańców, którzy uporządkowali szyki i odparli atak neapolitańczyków. Ciężkie walki trwały przez cały dzień, a wyniki bitwy do końca był sprawą otwartą. Dopiero na krótko przed zachodem słońca oddział Czerwonych Koszul przypuścił decydujące uderzenie i zmusił przeciwnika do odwrotu. W starciu poległo 1600 powstańców a wielu było rannych.

Dalsze działania

Przeciwnik Garibaldiego minister Piemontu Cavour, prowadzący politykę liberalno-demokratyczną, wysłał wojska piemonckie na południe wydając im rozkaz zabezpieczenia terytorium Sabaudii. Na skutek sukcesów powstańczych, obawiał się jednak wybuchu niekontrolowanego zrywu sił rewolucyjnych i republikańskich we Włoszech. Cavour planował też nie dopuścić do marszu wojsk powstańczych na Rzym. Tymczasem wojska piemonckie w swoim marszu na południe zmuszone zostały do przejścia przez terytorium papieskie. W trakcie marszu pobiły one w bitwie pod Castelfidardo wojska papieskie dowodzone przez francuskiego generała Larmoriciere, zajmując niektóre tereny Państwa Kościelnego (z wyjątkiem Latium i Rzymu, które dopiero w roku 1870 wrócą pod panowanie Włoch).

Dnia 26 października 1860 r. doszło w Taeano (Neapol) do spotkania pomiędzy Garibaldim a królem Piemontu i Sardynii Wiktorem Emanuelem II. Garibaldi pozdrowił władcę mianem nazywając go ,,królem Italii,, i przekazując mu królestwo obojga Sycylii. Tym samym tzw. druga włoska wojna o niepodległość została zakończona.