Bitwa o Auray - Polski Serwis Naukowy

Bitwa o Auray została stoczona 29 września 1364 roku pomiędzy armią francuską wspieraną przez stronnictwo zwolenników Karola de Blois, a siłami angielskimi wpieranymi przez stronników Jana V Zdobywcy. Bitwa toczyła się w ramach wojny o sukcesję w Bretanii będącej częścią wojny stuletniej.

Karol de Blois (ur. 1319, zm. 29 września 1364 pod Auray), książę Bretanii w prawach swojej żony Joanny, młodszy syn Gwidona I, hrabiego Blois, i Małgorzaty, córki Karola I, hrabiego de Valois. Siostrzeniec króla Francji Filipa VI.

Jan V Zdobywca (ur. ok. 1340, zm. 1 listopada 1399 w Nantes), książę Bretanii, syn księcia Jana IV i Joanny Flandryjskiej, córki Ludwika Flandryjskiego, hrabiego de Nevers.

Preludium bitwy

Na początku 1364 roku załamały się rozmowy pokojowe w Évran. Wówczas doradcy Jana V postanowili odbić miasto Auray, zdobyte przez siły franko-bretońskie w 1342 roku. Miasto zostało oblężone oraz zostało zablokowane od strony morza. Wkrótce siły anglo-bretońskie rozpoczęły również oblężenie pobliskiego zamku. Zapasy jedzenia oraz wody pitnej szybko się wyczerpywały. Obrońcy skłonni byli poddać się, jeżeli pomoc nie nadejdzie przed festynem Świętego Gabriela (który miał się odbyć 29 września).

Bertrand du Guesclin (ur. ok. 1320, zm. 13 lipca 1380) – rycerz bretoński i francuski, uważany za jednego z największych rycerzy średniowiecza[potrzebne źródło].

Arbalet - arbaleta, ręczna wyrzutnia kamieni, rodzaj kuszy o metalowym łęczysku oraz lekkim łożu wygiętym w części przedniej przystosowanej do miotania kul kamiennych lub ołowianych zamiast bełtów. Wyposażony był w podwójną cięciwę oraz skórzaną patkę w środku (podobnie jak proca). Stosowany przede wszystkim do polowań i zawodów strzeleckich, głównie w XVI-XVIII w.Czasami posiadały również prymitywne przyrządy celownicze, zazwyczaj w postaci koralika zawieszonego na ramce, w miejscu łączenia łęczyska z łożem, oraz blaszki z przeziernikiem lub szczerbiną, umiejscowionej za orzechem mechanizmu spustowego.

27 września do miasta przybył Karol de Blois wraz ze słynnym rycerzem bretońskim Bertrandem du Guesclin. Karol objął wówczas dowództwo nad połączonymi siłami franko-bretońskimi zarówno w mieście jak i jego okolicach. Podczas następnych dwóch dni obie strony szykowały się do bitwy.

Karol V Mądry (ur. 21 stycznia 1338 w Vincennes, zm. 16 września 1380 w Beauté-sur-Marne) – regent w latach 1356-1360, a następnie król Francji w latach 1364–1380, z dynastii Walezjuszów. Syn Jana II Dobrego i Bonny Luksemburskiej.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

28 września Anglicy zdobyli miasto, a następnie dokonali jego ewakuacji. Jedna i druga strona dokonała serii wypadów dla rozpoznania terenu i wybrania najlepszego dla siebie miejsca na pole bitwy.

29 września Karol de Blois wydał rozkaz przekroczenia rzeki i ataku na pozycje Jana V. Niestety teren, który wybrał stawiał go w niekorzystnej sytuacji, podczas gdy siły anglo-bretońskie zajęły pozycje znacznie korzystniejsze pod względem strategicznym.

Bitwa

Bitwa rozpoczęła się od krótkiego starcia pomiędzy angielskimi łucznikami a francuskimi arbaletami. Następnie do akcji wkroczyły ciężkozbrojne oddziały obu armii. Siły anglo-bretońskie podzielone na tzw. korpusy na ruszyły w zwartym szeregu atakując położone na prawym brzegu wyspy wojska franko-bretońskie. Francuzi wraz z Bretończykami odparli pierwszy atak Anglików i przeprowadzili kontrnatarcie. Kontratak ten nie powiódł się ze względu na brak wsparcia ze strony własnych oddziałów rezerwowych. Anglicy przeprowadzili kolejny atak, który przełamał lewą flankę Francuzów. Podczas tego manewru do angielskiej niewoli dostał się władca Auxerre, a Karol de Blois został otoczony przez siły anglo-bretońskie. Próbując wydostać się z oblężenia de Blois został zabity. Wtedy Bertrand du Guesclin poddał armię franko-bretońską oraz zapłacił Janowi V kontrybucję wynosząca 100 tysięcy franków.

Edward III (ur. 13 listopada 1312 w zamku Windsor, zm. 21 czerwca 1377 w Sheen Palace) – najstarszy syn króla Anglii Edwarda II i jego żony Izabeli Francuskiej. Król Anglii od 25 stycznia 1327 do śmierci. Jest jednym z najdłużej panujących monarchów angielskich (50 lat). Jego panowanie zostało zdominowane przez wojny z Francją (wojna stuletnia) i Szkocją.

Bretończycy – ludność celtycka, zamieszkująca Bretanię w północno-zachodniej części Francji. Ich językiem rodzimym jest bretoński, używany przez ok. 300 tysięcy osób. Jeszcze w średniowieczu Bretończycy mogli porozumiewać się z Kornwalijczykami władającymi językiem kornijskim, gdyż oba te narody posiadają wspólne korzenie. Bretończycy są to w ogólnym ujęciu Brytowie, którzy zostali zmuszeni do opuszczenia Brytanii we wczesnym średniowieczu, w czasie ekspansji Anglosasów na Wyspy Brytyjskie. Wśród wierzącej części Bretończyków dominującą religią jest chrześcijaństwo wyznania katolickiego.

Konsekwencje

Bitwa o Auray oraz śmierć Karola de Blois oznaczała koniec wojny o sukcesję w Bretanii. Jednak mimo pomocy ze strony króla Anglii, Edwarda III, Jan V złożył hołd lenny królowi Francji Karolowi V Mądremu. Dzięki temu pomimo porażki na polu bitwy, Francja wyszła z wojny o sukcesję w Bretanii jako zwycięzca.

Bibliografia

Turnbull, Stephen. The Book of the Medieval Knight. London: Arms and Armour Press, 1985. ISBN 0-85368-715-3