Bitwa o Caen - Polski Serwis Naukowy

Wojska brytyjskie w centrum Caen 10 lipca 1944 roku, widoczna armata 6-funtowa oraz czołgi Sherman

Bitwa o Caen – bitwa pomiędzy połączonymi wojskami brytyjsko-kanadyjskimi a niemieckimi, która toczyła się w dniach od 7 czerwca do 19 lipca 1944 roku we francuskim mieście Caen w Normandii oraz jego okolicach, będąc częścią alianckiej operacji "Overlord" podczas II wojny światowej.

Armata sześciofuntowa (ang. Royal Ordnance Quick Firing 6-pounder 7 cwt) to brytyjskie działo przeciwpancerne kalibru 57 mm z okresu II wojny światowej zaprojektowane jako następca armaty dwufuntowej. Po raz pierwszy użyte bojowo w Afryce Północnej w kwietniu 1942.

Odon – rzeka w Normandii w północno-zachodniej Francji. Jej źródło znajduje się w departamencie Calvados. Uchodzi do innej rzeki – Orne, w miejscowości Caen. Długość rzeki wynosi 51 km.

Według wstępnych planów dowództwa alianckiego Caen miało zostać zdobyte wkrótce po wylądowaniu wojsk na plażach Normandii 6 czerwca 1944 roku. Na drodze wojsk brytyjskich stanęła jednak niemiecka 21. Dywizja Pancerna wsparta później 12. Dywizją Pancerną SS "Hitlerjugend", broniąca dostępu do miasta od północy.

Waffen-SS (niem. Zbrojne SS) – zbrojne oddziały niemieckiej nazistowskiej formacji paramilitarnej Schutzstaffel (SS, niem. eskadra ochronna), znane również pod skrótem SS.

M4 Sherman – amerykański czołg średni, stosowany w czasie II wojny światowej. Brytyjczycy używali nazwy M4 General Sherman. Czołg nazwany na cześć generała Williama Shermana.

Dowódca 21. Grupy Armii, generał Bernard Law Montgomery, spodziewając się, że frontalny atak na Caen wiązałby się z dużymi stratami, podjął decyzję o okrążeniu miasta od zachodu, by później zaatakować je od tyłu (operacja "Perch"). Jednak wojska alianckie ponownie natknęły się na silny opór oddziałów niemieckich. Ofensywa brytyjska najpierw została zatrzymana 9 czerwca pod Tilly-sur-Seulles, po czym 7. Dywizja Pancerna poniosła znaczne straty pod Villers-Bocage, gdzie zetknęła się z niemieckimi czołgami PzKpfw VI Tiger.

21 Grupa Armii – brytyjsko-kanadyjski wyższy związek operacyjny okresu II wojny światowej. 21 GA wzięła udział w walkach na froncie zachodnim w latach 1944-1945.

Normandia, Northmandy, Ziemia Ludzi Północy (fr. Normandie; nd. Normaundie) – kraina historyczna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. Powierzchnia nizinna, w części zachodniej Wzgórza Normandzkie (do 417 m n.p.m.). Na wschodzie powierzchnia równinna przecięta doliną Sekwany. 6 czerwca 1944 alianci przeprowadzili w Normandii inwazję tworząc front na zachodzie Europy. Normandia została w 1956 roku podzielona na 2 regiony administracyjne: Dolna Normandia (Basse-Normandie) i Górna Normandia (Haute-Normandie), które mają łączną powierzchnię 29,9 tys. km². Liczba ludności wynosi 3,2 mln.

Pod koniec czerwca Brytyjczycy rozpoczęli ofensywę skierowaną w stronę rzeki Odon pomiędzy Tilly-sur-Seulles a Caen (operacja "Epsom"). Wojska alianckie przekroczyły rzekę 27 czerwca, po czym utknęły, zatrzymane przez dwie dywizje pancerne Waffen-SS, w sektorze nazwanym wzgórzem 112.

Operacja Overlord – kryptonim strategicznej operacji sił morskich i powietrznych aliantów początkowej fazy kampanii zachodnioeuropejskiej, trwającej od 6 czerwca do końca sierpnia 1944.

Bernard Law Montgomery, 1. wicehrabia Montgomery of Alamein, ps. Monty (ur. 17 listopada 1887 w Londynie, zm. 24 marca 1976 w Alton) – brytyjski dowódca wojskowy, marszałek polny British Army.

Nieudane próby okrążenia miasta spowodowały, że na początku lipca dowództwo zdecydowało się na frontalny atak na miasto, mając nadzieję na zdobycie przynajmniej jego północnej części (operacja "Charnwood"). Operacja rozpoczęła się 7 lipca, gdy alianckie samoloty zbombardowały Caen. 9 lipca pierwsze oddziały kanadyjskie, a po nich brytyjskie wkroczyły na ulice zrujnowanego miasta.

Lądowanie w Normandii – wstępna faza Operacji Overlord, największa w historii pod względem użytych sił i środków operacja desantowa podczas II wojny światowej i w historii wojen, mająca na celu otwarcie tzw. drugiego frontu w zachodniej Europie. Operacja rozpoczęła się 6 czerwca 1944 pod dowództwem gen. Eisenhowera. Miała ona stanowić początek końca III Rzeszy. W trakcie operacji około 3 miliony żołnierzy zostało przetransportowanych z wybrzeży Anglii do Normandii. Trzon tych sił stanowiły wojska amerykańskie i brytyjskie.

Kanada (ang. i fr. Canada) – państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi, granice morskie: na północy z Danią (Grenlandia) i na wschodzie z Francją (wyspy Saint-Pierre i Miquelon). Drugie państwo świata pod względem powierzchni (po Rosji) oraz 38. pod względem ludności. Kanada jest członkiem ONZ, NAFTA, Wspólnoty Narodów, Frankofonii, NATO, G8, APEC.

Miasto zostało całkowicie wyzwolone 19 lipca 1944 roku, jednak wojska niemieckie nadal znajdowały się w pobliżu granic Caen. Był to jednocześnie początek operacji "Goodwood", którą wojska alianckie rozpoczęły już dzień przed całkowitym wyzwoleniem Caen i która miała otworzyć aliantom drogę z Normandii w głąb Francji. Nowa operacja zakończyła się jednak niepowodzeniem – pomimo zaangażowania znacznych sił wojskom alianckim udało się posunąć jedynie o kilkanaście kilometrów i 21 lipca operacja została odwołana.

Caen – miasto i gmina w północnej Francji, stolica historycznej Normandii i ośrodek administracyjny regionu Dolna Normandia oraz departamentu Calvados.

Bibliografia

The battle for Caen (ang.). Normandie Mémoire. [dostęp 2010-08-27].

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Bitwa o Caen