Bitwa o Formigny - Polski Serwis Naukowy

Bitwa o Formigny - została stoczona 15 kwietnia 1450 roku pomiędzy siłami francuskimi, wspartymi oddziałami bretońskimi a wojskami angielskimi. Bitwa stoczona została w ramach wojny stuletniej i zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem Francuzów.

Tło bitwy

Król Francji, Karol VII Walezjusz w 1444 roku podpisał traktat z Tours, rozejm w wojnie pomiędzy Francją a Anglią. Karol wykorzystał ten czas na reorganizacje swojej armii. W międzyczasie Anglia rządzona przez słabego króla Henryka VI zaczęła gwałtownie tracić militarną siłę. W 1449 Francuzi złamali rozejm, zdobywając w czerwcu 1449 miasta Pont-Audemer, Pont-l'Évêque oraz Lisieux. W październiku 1449 wojska francuskie zdobyły znaczną część Normandii a do stycznia 1450 kontrolę nad miastami Rouen, Harfleur, Honfleur oraz Fresnoy.

Pont-Audemer – miejscowość i gmina we Francji, w regionie Górna Normandia, w departamencie Eure. Ze względu na malowniczy charakter i dużą liczbę kanałów nazywane jest normandzką Wenecją.

Tours – miasto i gmina w środkowej Francji, nad rzeką Loarą, w Regionie Centralnym, w departamencie Indre-et-Loire oraz krainie historyczno-geograficznej Turenia.

Zimą 1449 roku Anglicy zebrali armię dowodzoną przez Thomasa Kyriella. Liczyła ona około 3,000 ludzi i została przetransportowana z Portsmouth do Cherbourga. Oddziały angielskie wylądowały 15 marca 1450 roku a pod koniec miesiąca zostały wzmocnione posiłkami liczącymi 2,000 żołnierzy.

Henryk VI Lancaster (ur. 6 grudnia 1421, zm. 20 maja 1471) – był królem Anglii od 1422 r. do 1461 r., a potem ponownie od 1470 r. do 1471 r. Syn Henryka V i Katarzyny de Valois, księżniczki francuskiej.

Karol VII, zwany Zwycięskim (le Victorieux, ur. 22 lutego 1403 w Paryżu, zm. 22 lipca 1461 w Mehun-sur-Yèvre), król Francji w latach 1422-1461 (koronowany w 1429), z dynastii Walezjuszy. Syn Karola VI Szalonego i Izabeli Wittelsbach, córki Stefana III, księcia Bawarii. Brat dwóch królowych Anglii: Izabeli i Katarzyny.

Bitwa

Kyriell skierował swoje wojska na południe, zdobywając po krwawym starciu miasto Valognes. W międzyczasie Francuzi dowodzeni przez Karola I Burbona w sile 5,000 żołnierzy skierowali się w kierunku miejscowości Carentan.

12 kwietnia Anglicy otoczyli Carentan, dwa dni później zdobywając wioskę Formigny. W tym samym dniu z okolic Saint-Lô przybył ze swoimi wojskami Artur III Bretoński który wsparł siły francuskie.

15 kwietnia 1450, siły Karola I zostały zauważane przez Anglików. Obie strony stoczyły ze sobą bitwę na drodze Carentan-Bayeux. Kyriell wysłał na pole walki około 4,000 ludzi z czego 3,000 stanowili łucznicy.

Normandia, Northmandy, Ziemia Ludzi Północy (fr. Normandie; nd. Normaundie) – kraina historyczna w północnej Francji, nad kanałem La Manche. Powierzchnia nizinna, w części zachodniej Wzgórza Normandzkie (do 417 m n.p.m.). Na wschodzie powierzchnia równinna przecięta doliną Sekwany. 6 czerwca 1944 alianci przeprowadzili w Normandii inwazję tworząc front na zachodzie Europy. Normandia została w 1956 roku podzielona na 2 regiony administracyjne: Dolna Normandia (Basse-Normandie) i Górna Normandia (Haute-Normandie), które mają łączną powierzchnię 29,9 tys. km². Liczba ludności wynosi 3,2 mln.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

W pierwszej fazie ataku siły Karola I zaatakowały angielskie flanki nie powodując jednak większego przełomu. W tym samym czasie Francuzi otworzyli ogień z dwóch kolubryn. W wyniku ostrzału zginęło co najmniej kilkunastu Anglików jednakże atak angielskiej kawalerii spowodował przejęcie obu armat.

Karol I de Burbon (1401–4 grudnia 1456, w Château de Moulins) – od 1424 hrabia Clermont-en-Beauvaisis, od 1434 książę Burbon i Owernii (mimo że jego ojciec od 1415, po bitwie pod Azincourt znalazł się w niewoli, Karol przejął kontrolę na ziemiami dopiero po śmierci ojca).

W międzyczasie siły brytyjskie zostały zaatakowane przez Bretończyków pod wodzą Artura III które przekroczyły rzekę Aure i rozpoczęły szturm na angielskie flanki. Widząc zaistniałą sytuację Kyriell próbował wycofać swoje wojska, ustawiając je w tym czasie w kształt litery "L". Mimo tych starań Francuzi ostatecznie rozbili Anglików, biorąc do niewoli Kyriella oraz niszcząc całą jego armię.

Po bitwie

Bitwa zakończyła się zdecydowanym zwycięstwem Francuzów. Straty angielskie wyniosły co najmniej 2 500 zabitych oraz 900 wziętych do niewoli. Ostatecznie niektóre źródła podają dane o 3 800 zabitych a także 1 400 rannych. Straty sił franko-bretońskich oceniane są na 500-600 zabitych.

Dzięki temu zwycięstwu Francuzi pokonali Anglików, którzy nie posiadali więcej sił w Normandii. Sytuację wykorzystały wojska francuskie, zajmując całą Normandię, z wyjątkiem miasta Calais, które zostało utrzymane w rękach Anglików. Bitwa pod Formigny była także jedną z pierwszych bitew w których artyleria odegrała znaczącą, choć nie decydującą, rolę w rozegranej potyczce.

Źródła

Artykuł poświęcony bitwie pod Formigny