Bitwa o Majorkę - Polski Serwis Naukowy

Bitwa o Majorkę - bitwa stoczona podczas hiszpańskiej wojny domowej. Bitwa rozpoczęła się destanem morskim sił republikańskich na wyspę Majorkę należącą do wojsk frankistowskich. Mimo początkowych sukcesów w pierwszej fazie lądowania, kontratak sił nacjonalistycznych wspartych lotnictwem spowodował ponowny odwrót wojsk republikańskich w kierunku morza.

Majorka, (hiszp. i kat. Mallorca) – największa w archipelagu Balearów wyspa hiszpańska na Morzu Śródziemnym o długości około 100 km i powierzchni 3600 km². Zamieszkuje ją około 846 000 mieszkańców. Głównym miastem i stolicą wyspy jest Palma de Mallorca.

Barcelona [bərsəˈɫonə] (hiszp. [barθeˈlona]) – miasto w północno-wschodniej Hiszpanii, nad Morzem Śródziemnym, stolica prowincji o tej samej nazwie oraz wspólnoty autonomicznej Katalonii. Drugie co do wielkości miasto Hiszpanii. Główny ośrodek przemysłu kraju (samochody, komputery, prod. chemikaliów, przetwórstwo żywności) i finansowy regionu. Duży port morski oraz port lotniczy – Prat de Llobregat.

Tło bitwy

Plany zajęcia Balearów, pojawiły się planach dowództwa wojskowego sił republikańskich wraz z dołączeniem się do rebelii i zajęciem Ibizy, Formentery oraz Majorki przez frankistowskich rebeliantów. 23 lipca 1936 roku, republikańskie siły powietrzne zbombardowały miasta Palma de Mallorca oraz Cabrera. Mniej więcej w tym samym okresie wojska rządowe z terenu Minorki dokonały desantu na wyspę Cabrera zajmując ją bez większego oporu natomiast rebelia na Ibizie została początkowo odparta.

Katalonia (kat. Catalunya [kətəˈɫuɲə], hiszp. Cataluña, oksytański Catalonha) – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Barcelonie.

Walencja (hiszp. Valencia; katal. València) – miasto w Hiszpanii, stolica prowincji i wspólnoty autonomicznej o tej samej nazwie. Leży nad rzeką Turia na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jest trzecim pod względem liczby ludności miastem Hiszpanii i dwudziestym pierwszym w Unii Europejskiej. Pod względem geograficznym Walencja położona jest pośrodku liczącej 930 hektarów żyznej niziny.

Operacje takie jak bombardowanie Majorki były raczej nieakceptowane przez rząd w Madrycie. Mimo tego wśród części dowództwa stacjonującego w Barcelonie powstały plany zajęcia Majorki za pomocą militarnej operacji. 2 sierpnia 1936 roku po raz kolejny przeprowadzone zostały naloty na Palmę a 6 sierpnia została powołana do życia oddział katalońskiej milicji która miała przeprowadzić inwazję na Majorkę. Wraz z powstaniem oddziałów milicyjnych rozpoczęła się operacja przygotowania logistycznego oraz uzupełnianie zapasów oraz sprzętu.

Hiszpańska wojna domowa – wojna domowa pomiędzy lewicowym rządem hiszpańskim i wspierającymi go siłami (republikanami), a prawicową opozycją (nacjonalistami, frankistami), jaka toczyła się w Hiszpanii w latach 1936–1939.

Ibiza (kat. Eivissa) jest trzecią co do wielkości i ludności wyspą hiszpańskiego archipelagu Baleary, położoną w zachodniej jego części. Powierzchnia 571 km², największa w grupie Pitiuz.

Przed bitwą, 7 sierpnia walencyjska milicja zajęła wyspę, Formenterę a 13 sierpnia, 400 Katalończyków wylądowało na wyspie Cabrera przygotowując się do desantu na Majorkę. Oprócz tego siły katalońskie zmobilizowały do operacji lokalnych anarchistów oraz komunistów a także kontynuowały dalszą okupację wyspy.

Guardia Civil (hiszp. Straż Obywatelska), hiszpańska formacja paramilitarna stanowiąca część Sił i Korpusów Bezpieczeństwa Państwowego Królestwa Hiszpanii (Fuerzas y Cuerpos de Seguridad del Estado del Reino de España). Podległa Ministerstwu Spraw Wewnętrznych (w kwestiach dotyczących służby, spraw karnych, celów i środków) oraz Ministerstwu Obrony (w kwestiach dotyczących awansów oraz misji wojskowych).

Falanga (gr. φάλαγξ phalanks, dopełniacz φάλαγγος phalangos) – zwarty oddział bojowy greckiej, a potem macedońskiej i hellenistycznej piechoty. Powstała w VII w. p.n.e.

Bitwa

16 sierpnia, w kierunku Majorki wpłynęła flotylla republikańska złożona z różnej wielkości okrętów. Na jej pokładzie znajdowała się 8 000 ochotników oraz milicjantów a także sześć dział kal. 75 mm oraz cztery działa 105 mm. Republikanie w pierwszych dniach operacji dostali się na 12 kilometrów w głąb wsypy, bronionej przez 1 200 żołnierzy nacjonalistycznej, 300 członków Guardia Civil oraz setki falangistów.

Baleary (hiszp: Islas Baleares, kat. Illes Balears) – archipelag w zachodniej części Morza Śródziemnego, w pobliżu wschodniego wybrzeża Hiszpanii, o powierzchni 5014 km². Baleary liczą ok. 1,1 mln mieszkańców, w większości Katalończyków.

Sytuacja nacjonalistów odwróciła się 27 sierpnia kiedy na Majorkę dotarła dostawa broni oraz zaopatrzenia z Włoch. Republikanie którzy dzięki przewadze w powietrzu odnosili sukcesy, zostali pokonani i wyparci z przestrzeni powietrznej dzięki włoskim maszynom. To doprowadziło do załamania się republikańskiej ofensywy a nawet dużej nie możności w odpieraniu kontrataków sił nacjonalistycznych. 5 września masowy kontratak sił nacjonalistycznych doprowadził do załamania się linii obronnych republikanów którzy zostali zepchnięci aż na plaże położone wokół wyspy. Siły republikańskie broniły się na plażach aż do 12 września póki marynarka republikańska nie ewakuowała sił na stały ląd. Operacja republikanów ostatecznie zakończyła się porażką.

Po bitwie siły nacjonalistyczne przegrupowały się, zebrały flotę transportową po czym dokonały inwazję na wyspy Cabrera oraz Formonterę które zdobyły odpowiednio 19 oraz 20 września. Także nacjonaliści zajęli Ibizę wraz z nielicznym garnizonem sił republikańskich.

Bibliografia

Hugh Thomas: The Spanish Civil War. Modern Library, 2001. ISBN 0-375-75515-2.