Bitwa o handel - Polski Serwis Naukowy

Bitwa o handel – wydarzenia w Polsce w latach 1946-1949, mające na celu ograniczenie i wyeliminowanie sektora prywatnego, którego istnienie miało grozić odrodzeniem się kapitalizmu. Wywołane one były z inicjatywy między innymi Hilarego Minca na kwietniowym plenum KC PPR 13 i 14 kwietnia 1947.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Hilary Minc (ur. 24 sierpnia 1905 w Kazimierzu Dolnym, zm. 26 listopada 1974 w Warszawie) – polski działacz komunistyczny, ekonomista, od 1921 członek KPP, w okresie powojennym pełnił szereg funkcji państwowych (m.in. minister przemysłu, minister przemysłu i handlu, wicepremier ds. gospodarczych, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz na Sejm PRL I kadencji). Od 1949 członek Komisji Bezpieczeństwa KC PZPR, nadzorującej aparat represji stalinowskich w Polsce.

W tym celu 2 czerwca 1947 uchwalono trzy ustawy:

w sprawie zwalczania drożyzny i nadmiernych zysków w obrocie handlowym,

o obywatelskich komisjach podatkowych i lustratorach społecznych,

o zezwoleniach na prowadzenie przedsiębiorstw handlowych i budowlanych.

Oprócz tego zapowiedziano zastąpienie sklepów prywatnych siecią Państwowych Domów Towarowych. Właścicielom sklepów, którzy zawyżali ceny, groziło do 5 lat więzienia. Narzędziem władz w walce z przedsiębiorcami były m.in. koncesja, domiar oraz utrudnienia np. przy zakupie towarów w hurtowniach.

Koncesja - jest to akt administracyjny wydawany przez organ koncesyjny. Akt ten upoważnia koncesjonariusza do prowadzenia ściśle określonej działalności gospodarczej. Koncesjonowanie wprowadza się w przypadku działalności, które mają szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa lub obywateli albo inny ważny interes publiczny.

W trakcie "bitwy o handel" liczba prywatnych sklepów spadła z ponad 134 tys. w 1947 do około 78 tys. w 1949. Spowodowało to ogromne trudności w zaopatrywaniu ludności w towary codziennego użytku, gdyż przez cały czas likwidowano o wiele więcej prywatnych placówek niż powstawało nowych uspółdzielnionych.