Plan sytuacyjny bitwy pod Akcjum

Bitwa pod Akcjum – bitwa morska starożytności, do której doszło 2 września 31 p.n.e. Było to decydujące starcie w trawiącej imperium rzymskie wojnie domowej między Oktawianem Augustem a Markiem Antoniuszem i wspierającą go egipską królową Kleopatrą. Bitwa zakończyła się całkowitym zwycięstwem floty Oktawiana, co pozwoliło mu przechwycić pełnię władzy w imperium.

Współcześnie obok starożytnego Akcjum znajduje się lotnisko, a w odległości 700 m, połączone z nim tunelem, miasto Preweza w Epirze.

Preludium

Gdy w imperium rzymskim wybuchła długo oczekiwana wojna domowa (32 p.n.e.), władający rzymskim wschodem Marek Antoniusz jako pierwszy podjął kroki zaczepne. Przeprawił się do Grecji z potężną armią składającą się z 19 legionów (ok. 100-120 tys. żołnierzy plus 12 tys. jazdy) oraz flotą liczącą ok. 500 okrętów. Następnie dotarł do wybrzeży Morza Jońskiego, zamierzając w następnym roku rozpocząć działania bojowe na terytorium Italii.

Zatoka Ambrakijska, u wejścia której rozegrała się bitwa, widziana z kosmosu

Tymczasem po drugiej stronie Morza Jońskiego Oktawian i jego zaufany współpracownik - Marek Wipsaniusz Agrypa szykowali armię złożoną z 80 tys. legionistów i 12 tys. jazdy oraz liczącą łącznie ok. 400 okrętów flotę wojenną. Doświadczony i utalentowany Agrypa, który kierował zarówno siłami lądowymi jak i morskimi Oktawiana (przyszły cesarz nie posiadał talentów wodzowskich), odgadł zamiary Antoniusza i śmiałym wypadem swej floty zdołał opanować kilka punktów na zachodnim wybrzeżu Grecji, osaczając coraz bardziej flotę Antoniusza, stacjonującą koło przylądka Akcjum w Zatoce Ambrakijskiej.

Po tych przygotowaniach Oktawian i Agrypa mogli wiosną 31 r. p.n.e. przetransportować swoją armię na ląd grecki i ustawić ją na bardzo dogodnych pozycjach. Całe lato przeciwnicy stali w odległości kilkudziesięciu kilometrów od siebie, nie spiesząc się do decydującej rozgrywki. Agryppa nie kwapił się do zaatakowania floty Antoniusza przez wąskie wejście do Zatoki Ambrakijskiej. Działał przezornie i przede wszystkim zadbał o odcięcie wszelkich dostaw żywności dla floty i armii lądowej Antoniusza, które cierpiały głód, podczas gdy wojska Oktawiana otrzymywały regularne zaopatrzenie dzięki panowaniu na morzu. Siły Antoniusza topniały w zastraszającym tempie. Dla przykładu, z 200 egipskich okrętów jakie na początku wyprawy dostarczyła mu Kleopatra pozostało zaledwie 60 – pozostałe musiano spalić, gdyż w wyniku ogromnych strat wśród załóg nie miał ich kto obsadzić.

Krytyczna sytuacja armii i floty skłoniła Antoniusza do przyjęcia rady Kleopatry, aby stoczyć generalną bitwę na morzu. Królowa Egiptu chciała przede wszystkim ratować swoje państwo, ale Antoniusz nie miał innego wyjścia. Dysponował jeszcze 11 legionami w Egipcie, Syrii i Kyrene. Mógł zatem zaryzykować utratę armii lądowej pod Akcjum, byleby zwyciężyć na morzu i ocalić flotę. W tym celu trzeba było przełamać blokadę Zatoki Ambrakijskiej i przebić się na pełne morze.