Bitwa pod Almansą - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Almansą stoczona 25 kwietnia 1707 była jedną z najbardziej decydujących bitew podczas hiszpańskiej wojny sukcesyjnej. Pod Almansą francusko-hiszpańska armia pod dowództwem Jamesa FitzJamesa, 1. księcia Berwick rozbiła armię portugalsko-angielsko-holenderską dowodzoną przez hrabiego Galwaya, w wyniku czego większość wschodniej Hiszpanii dostała się pod władzę Burbonów.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Filip V (ur. 19 grudnia 1683 w Wersalu, zm. 9 lipca 1746 w Madrycie) – król Hiszpanii z dynastii Burbonów panujący w latach 1700-1724 i 1724-1746 (w 1724 abdykował na rzecz swojego syna Ludwika I, po jego śmierci wrócił na tron).

Wstęp

Dnia 18 kwietnia 1707 wódz angielski Galway rozpoczął oblężenie miasta Villena. Armia Berwicka stanęła 23 kwietnia pod Almansą zagrażając liniom komunikacyjnym przeciwnika. Wobec tego Galway ruszył na Almansę. Słabszą od przeciwnika jazdę przemieszał z piechotą i ustawił na skrzydłach. Skrzydła Berwicka składały się wyłącznie z jazdy, centrum natomiast stanowiła piechota.

Wojna o sukcesję hiszpańską była prowadzona w latach 1701-1714 pomiędzy Wielką Brytanią, Holandią, Austrią, Prusami a Francją, Hiszpanią, Bawarią i Kolonią o władztwo nad Hiszpanią i dominację w Europie.

Katalonia (kat. Catalunya [kətəˈɫuɲə], hiszp. Cataluña, oksytański Catalonha) – wspólnota autonomiczna Hiszpanii. W szerszym znaczeniu – region geograficzny i kraina historyczna na Półwyspie Iberyjskim z ośrodkiem kulturalnym i administracyjnym w Barcelonie.

Bitwa

Armia burbońska liczyła 25 tys. żołnierzy, a w jej skład obok irlandzkiego regimentu wchodziła jednakowa ilość wojsk francuskich (wśród nich Garde Écossaise) i hiszpańskich. Przeciwnicy składali się głównie z Portugalczyków i Anglików, ponadto było sporo jednostek holenderskich oraz trochę oddziałów niemieckich i francuskich (hugenoci).

Gwardia Szkocka (fr. Garde Écossaise) – elitarna jednostka gwardii królów Francji. Sformowana w 1418 roku, a rozwiązana w 1830 po upadku Karola X (choć jej części istniały do 1874 roku).

Walencja (hiszp. Valencia; katal. València) – miasto w Hiszpanii, stolica prowincji i wspólnoty autonomicznej o tej samej nazwie. Leży nad rzeką Turia na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Jest trzecim pod względem liczby ludności miastem Hiszpanii i dwudziestym pierwszym w Unii Europejskiej. Pod względem geograficznym Walencja położona jest pośrodku liczącej 930 hektarów żyznej niziny.

Bitwa rozpoczęła się od wymiany ognia artyleryjskiego. Jazda Berwicka dwukrotnie odrzucała jazdę Galwaya, ale potem sama była odrzucana przez ogień piechoty Galwaya. Przed trzecim natarciem Berwick ściągnął z centrum drugą linię piechoty i ustawił ją za jazdą. Jazda jego prawego skrzydła odrzuciła po raz trzeci jazdę Galwaya i przez luki między jego piechotą przedostała się na jego tyły. Piechota lewego skrzydła Galwaya zaatakowana od frontu przez piechotę Berwicka, a z boków i z tyłu przez jazdę, została rozbita. Zwycięska jazda Berwicka obeszła szyk przeciwnika i uderzyła od tyłu na jego prawe skrzydło, potem na centrum, które tymczasem zepchnęło środek szyku francusko-hiszpańskiego do Almansy. Gdy Galway rzucił swe odwody do ataku na centrum armii burbońskiej, Berwick puścił do ataku masy francusko-hiszpańskiej kawalerii na osłabione angielsko-portugalskie linie, zmiatając portugalską jazdę. Nastąpił generalny pogrom. Galway stracił 5 tys. zabitych i rannych oraz 12 tys. jeńców; z jego armii liczącej 22 tys. ludzi, tylko 5 tys. zdołało ujść do Tortosy. Francuzi i Hiszpanie stracili 3,5 tys. zabitych i rannych.

Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.

Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.

Po bitwie

Zwycięstwo to w wielkim stopniu przybliżyło konsolidację Hiszpanii pod rządami Burbonów. Gdy główna prohabsburska armia w Hiszpanii została zniszczona, Filip V odzyskał inicjatywę i odbił Walencję. W niedługim czasie jedynymi sprzymierzeńcami Karola VI Habsburga terenie Hiszpanii pozostali jego zwolennicy w Katalonii.

Karol VI Habsburg (ur. 1 października 1685 w Wiedniu, zm. 20 października 1740 tamże) – cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, król Węgier i Czech oraz arcyksiążę Austrii od 1711 r., ostatni męski przedstawiciel dynastii Habsburgów. Był drugim synem Leopolda I Habsburga i Eleonory Magdaleny z Wittelsbachów. Jego żoną była Elżbieta Krystyna Welf, z którą miał czworo dzieci.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Linki zewnętrzne

La Batalla de Almansa

Źródła polskie

Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I

Zobacz też

słynne bitwy