Bitwa pod Bibrakte - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Bibracte – bitwa stoczona w roku 58 p.n.e. około 25 km na południe od galijskiego oppidum Bibracte (w okolicy granicznej rzeki Arar, dziś Saony) przez sześć rzymskich legionów (ok. 30 tysięcy żołnierzy) z około siedemdziesięciotysięcznymi siłami osłaniającymi wędrujących na zachód osadników helweckich wraz z rodzinami. Rzymskimi legionami dowodził Gajusz Juliusz Cezar, siłami Helwetów, wspieranymi przez Bojów i Tulingów – Divicus.

Eduowie (łac. Aedui lub Haedui) - jedno z najpotężniejszych plemion celtyckich zamieszkujących Galię, głównie tereny między Loarą (Liger) i Saoną (Arar). Ich głównym ośrodkiem było Bibracte.

Divico (czasem w tekstach polskich: Dywikon; ur. ok. 130 r. p.n.e., zm. po 58 r. p.n.e.) - wódz jednego z plemion helweckich, Tygurynów, żyjących na Wyżynie Szwajcarskiej. Na czele tego plemienia wraz z Cymbrami, Ambronami i Teutonami pod koniec II w. p.n.e. wtargnął do rzymskiej prowincji Galii Narbońskiej. W 107 r. p.n.e. w bitwie pod Agen Tygurynowie pokonali armię rzymską, dowodzoną przez konsula Lucjusza Kasjusza.

Przed bitwą

W poszukiwaniu nowych terenów do osiedlenia się w okolicach Garonny na ziemiach Galii Helweci, zamieszkujący tereny dzisiejszej Szwajcarii, chcąc ominąć północny skraj terytorium Imperium Rzymskiego – rzymską część Galii Zaalpejskiej – wybrali drogę okrężną, skierowali się na zachód przez położone dalej na północ terytoria Galii, znajdujące się pod kontrolą plemion celtyckich. Grupa Helwetów liczyła około 380 tysięcy ludzi i przemieszczała się w zorganizowany sposób. Mieli ze sobą na przykład listę 258 tysięcy imion osadników, co umożliwiało im m.in. planowanie ich zaopatrzenia.

Bojowie - doże celtyckie plemię zasiedlające w okresie lateńskim terytorium dzisiejszych Czech, Bawarii, zachodniej Słowacji i Węgier, później północnej Italii. Ich język nie jest znany.

Wojny galijskie – seria kampanii i bitew, stoczonych w latach 58 p.n.e.-51 p.n.e. przez rzymskie legiony z plemionami celtyckimi, zamieszkującymi Galię (terytoria znajdujące się na północ i zachód od Italii i Alp, w przybliżeniu pokrywające się z dzisiejszą Francją).

Bitwa

Juliusz Cezar, namiestnik Galii Narbońskiej, nie chcąc wypuścić z zasięgu swej władzy tak wielkiej liczby ludności wyszedł im naprzeciw w okolicach Genewy, gdzie przygotował fortyfikacje, po czym sprowadził posiłki z Italii. Pod pretekstem ochrony Galii przed zagrożeniem helweckim najazdem, w roku 58 p.n.e. zaatakował ich najpierw podczas przeprawy przez rzekę Arar. Po bitwie nad Arar skierował się w stronę Birbacte, stolicy sprzymierzonego z Rzymem plemienia Eduów. Tam – około 20 czerwca tego samego roku ponownie starł się z oddziałami Helwetów pod dowództwem Divicusa. Rzymianie zajęli dogodne stanowiska na wzgórzu, po czym około południa uderzyli na zbliżających się Helwetów, obrzucając ich krótkimi włóczniami i rozbijając w ten sposób szyki bojowe przeciwnika. Następnie legioniści zaatakowali wroga mieczami. Bitwa była bardzo zacięta i trwała do zmierzchu. Aż do nocy trwało zdobywanie warownego taboru Helwetów.

Garonna (franc. Garonne) - rzeka w południowo-zachodniej Francji. Jej źródła znajdują się w Pirenejach na terytorium Hiszpanii. W dużej części jej bieg znajduje sie na terytorium Gujenny. Na północ od Bordeaux Garonna łączy się z Dordogne tworząc Żyrondę i uchodzi do Oceanu Atlantyckiego w formie estuarium. Długość Garonny/Żyrondy wynosi 650 km. Garonnę charakteryzują duże wahania poziomu wody związane z pływami morskimi. Żeglowna na długości 200 km, połączona jest Kanałem Południowym z Morzem Śródziemnym.

Galia (łac. Gallia) - kraina historyczna w Europie Zachodniej, obecnie tereny Francji, Belgii i północnych Włoch, zamieszkana przez plemiona celtyckie. Termin ten, wprowadzony przez Rzymian, do czasu podboju przez Juliusza Cezara w latach 58-51 p.n.e. nie miał pokrycia w rzeczywistej organizacji państwowej czy międzyplemiennej. Istniały tylko pewne luźne podobieństwa kulturowe i niezbyt intensywne związki ekonomiczne między poszczególnymi plemionami.

Klęska Helwetów była olbrzymia i tylko niedobitkom udało się wymknąć pod osłoną nocy. Po bitwie i przyjęciu kapitulacji, która zobowiązała zwyciężonych do powrotu na stare siedziby, w drogę powrotną udało się tylko około 110 tysięcy osób. Reszta, czyli około ćwierć miliona, zginęła albo rozproszyła się. Badania archeologiczne potwierdzają, że pod Bribacte, prócz walczących zbrojnych Gallów i rzymskich legionistów zginęła znaczna ilość starców, kobiet i dzieci. Wskazuje to na przypuszczenie, graniczące z pewnością, iż po zwycięstwie Rzymianie wymordowali część bezbronnych osadników.

Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Bitwy nad Arar i pod Birbacte były pierwszymi dwiema bitwami w wojnach galijskich, które w roku 52 p.n.e. zakończyły się zwycięstwem Rzymu i opanowaniem całej Galii.

Przypisy

Arar to archaiczna nazwa rzeki Saona