Napoleon pod Borodino, malował Wasilij Wierieszczagin

Rosyjska mapa bitwy

Po zdobyciu reduty Szewardino

Kutuzow wśród generałów na polu bitwy

Rosjanie w wiosce Siemiennowskaja

Bagration ranny pod Borodino

Kontratak pułku lejb-gwardii rosyjskiej

Ney prowadzi atak na redutę Rajewskiego

Bitwa pod Borodino, Bitwa pod Możajskiem (ros. Бородинское сражение, we Francji znana jako Bataille de la Moskova) – bitwa stoczona w dniach 5–7 września 1812 roku pomiędzy armią francuską dowodzoną przez Napoleona Bonaparte, a rosyjską, dowodzoną przez Michaiła Kutuzowa. W jej wyniku Kutuzow wycofał wojska z pola walki, otwierając tym samym Napoleonowi drogę do Moskwy.

Tło konfliktu

Od zawarcia traktatu pokojowego w Tylży stosunki francusko-rosyjskie stopniowo pogarszały się. Głównymi przyczynami zbliżającej się wojny były:

Blokada kontynentalna, narzucona przez Napoleona, która w znacznym stopniu osłabiała gospodarkę rosyjską, opartą głównie na handlu z Anglią; utworzenie przez Napoleona zależnego od siebie zalążka państwa polskiego, jakim było Księstwo Warszawskie, a zwłaszcza plany Napoleona dotyczące odbudowy królestwa polskiego; chęć rewanżu ze strony arystokracji i generalicji rosyjskiej, które nie mogły przeboleć klęsk poniesionych w ostatnich wojnach z Francuzami; rosyjska wygrana w wojnie z Turcją, naturalnym sprzymierzeńcem Francji oraz pewność Napoleona, że armia rosyjska jest do pokonania, nawet na jej własnym terenie.

W dniu 22 czerwca 1812 roku Napoleon wydał w Wyłkowyszkach rozkaz do Wielkiej Armii o rozpoczęciu drugiej wojny polskiej, w dwa później wkroczył na tereny Rosji na czele armii liczącej ponad pół miliona żołnierzy i 1300 armat. Armia rosyjska ponosiła porażki w mniejszych bitwach i cofała się, przy czym do dziś nie wiadomo, czy było to działanie zaplanowane – celem wciągnięcia przeciwnika w głąb Rosji i zniszczenia go tam – czy też skutek poszczególnych starć, w wyniku których armia napoleońska znalazła się w pobliżu Moskwy – historycznej stolicy i jednego z najważniejszych miast imperium (przy czym stolicą wówczas był Petersburg).

Do decydującego starcia doszło dopiero we wrześniu, po objęciu naczelnego dowództwa armii carskiej przez gen. Michaiła Kutuzowa, który zastąpił na tym stanowisku gen. Michaiła Barclaya de Tolly, oskarżanego powszechnie (aczkolwiek niesłusznie) o zdradę i postanowił zmierzyć się z Francuzami na przedpolach Moskwy. Rosjanie nie chcieli dopuścić Francuzów do dawnej stolicy bez walki. Kutuzow bardzo starannie wybrał rejon bitwy, z natury dogodny do obrony, dopuszczający jedynie atak frontalny, wzmocniony dodatkowymi licznymi fortyfikacjami polowymi. Naprzeciw 135 tysięcy Francuzów stanęło 120 tysięcy Rosjan.