Bitwa pod Borysowem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Borysowem – starcie zbrojne, które miało miejsce w dniach 21–22 listopada 1812 roku podczas wojen napoleońskich.

Alexandre-Louis Andrault de Langéron (ros. Александр Федорович Ланжерон, Aleksandr Fjodorovič Langeron; fr. Alexandre-Louis Andrault; ur. 13 stycznia 1763 w Paryżu; zm. 4 lipca 1831 w Odessie) – generał francuskiego pochodzenia, służący w armii Imperium Rosyjskiego. Jego synem z drugiego małżeństwa z księżniczką Anastazją Trubecką był Teodor Andrault de Langeron.

Bitwa nad Berezyną – bitwa, która miała miejsce w dniach od 25 do 29 listopada 1812 roku nad rzeką Berezyną Dnieprową koło Borysowa (obecnie Białoruś).

Cofający się spod Moskwy Napoleon powierzył liczącej około 4 tysięcy żołnierzy dywizji Dąbrowskiego zabezpieczenie przeprawy przez most na Berezynie znajdujący się w Borysowie. Dąbrowski przybył do Borysowa 18–20 listopada. 21 listopada Polaków zaatakowało 8 tys. Rosjan pod dowództwem gen. Charlesa de Lamberta. Polacy podjęli kilkugodzinną nierówną walkę, a z drugiego brzegu polska bateria starała się wspomóc walczących. Po paru godzinach walki nadszedł rosyjski korpus gen. Langerona z 12-ofuntowymi działami które przesądziły wynik walki. Dąbrowski dla osłaniania uchodzącej na drugi brzeg piechoty wysunął sie z lekkimi działami do połowy mostu. Z całej dywizji ostało się około 1 000 piechurów, ułanów i artylerzystów z 6 działami. Następnego dnia przybył korpus Oudinota i połączył się z resztkami dywizji Dąbrowskiego. Polacy i Francuzi liczący teraz 8 500 żołnierzy i mający silną artylerię wyparli Rosjan z Borysowa. Ci jednak w odwrocie zniszczyli most. W tej sytuacji Napoleon, chcąc przeprawić resztki swej Wielkiej Armii, zmuszony został zbudować mosty pod Studzianką i rozegrać sławną bitwę nad Berezyną.

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 r., o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

Wojny napoleońskie – ciąg konfliktów zbrojnych pomiędzy Francją – najpierw republiką, a następnie cesarstwem – w czasach supremacji Napoleona Bonaparte. Były one częściowo kontynuacją konfliktów, które wybuchły z powodu rewolucji francuskiej i trwały – z inicjatywy i dzięki finansowaniu przez Anglię – przez cały okres I Cesarstwa. Historycy nie są zgodni co do tego, kiedy dokładnie należy datować ich początek. Niektórzy uważają, że należy je liczyć od momentu, gdy w listopadzie 1799 roku Napoleon przejął władzę we Francji. Inni uznają, że konflikty okresu 1799-1802 należy zaliczać jeszcze do wojen okresu rewolucji francuskiej i za punkt początkowy „wojen napoleońskich” uważają zerwanie pokoju w Amiens i wypowiedzenie Francji wojny w 1803 r. przez Zjednoczone Królestwo. Obecnie w historiografii zachodniej coraz częściej nazywa się je „wojnami Koalicji”, ponieważ faktycznie zostały one narzucone Napoleonowi przez kolejne koalicje. Wojny te – dzięki talentom dowódczym Napoleona początkowo zwycięskie, co zaowocowało pobiciem w polu armii większości dawnych mocarstw europejskich – zakończyły się przegraną Francji i najpierw abdykacją, a po ostatniej kampanii, znanej jako "100 dni Napoleona", zesłaniem byłego cesarza na wyspę św. Heleny. Za ich końcową datę uznaje się 20 listopada 1815 r. – po ostatecznej klęsce Napoleona w bitwie pod Waterloo i podpisaniu drugiego traktatu paryskiego w 1815 r.

Literatura

Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I