Bitwa pod Cecorą – bitwa stoczona we wrześniu 1620 roku między armią turecko-tatarską, a polskimi wojskami koronnymi pod Cecorą w granicach Hospodarstwa Mołdawskiego. Po nierozstrzygniętej obronie polskiego obozu, wojska Rzeczypospolitej zostały rozbite w odwrocie. Stanowiła początek wojny polsko-tureckiej 1620-1621, której zakończeniem była obrona Chocimia, a następnie podpisanie traktatu potwierdzającego ustalenia pokoju w Buszy z 1617 roku.

Przyczyny wojny

Przygotowania do wojny w Rzeczypospolitej

Na wiadomość o rozpoczęciu przez Osmanów przygotowań do wojny, król Zygmunt III zwołał pospolite ruszenie na 14 marca 1620 roku. Jednocześnie do Konstantynopola został wysłany jako poseł Hieronim Otwinowski w celu zażegnania wojny. Wysłano także posłów do chana tatarskiego. Posłowie nie zostali jednak dopuszczeni przed oblicza władców.

W związku z tym król obwołał pierwsze i drugie wici. Ostrzeżenie zostało powtórzone na początku czerwca przez hetmana Żółkiewskiego i króla. Tymczasem Turcy i Tatarzy krymscy przygotowywali się spokojnie do wojny i w sierpniu Tatarzy ruszyli z Krymu w kierunku Polski. Strona polska również czyniła przygotowania do odparcia ataku. W uniwersale z 2 sierpnia, napisanym w Żółkwi, hetman wielki wyznaczył Kamieniec Podolski na punkt zborny ochotników chcących pomóc wojskom zaciężnym (gdzie oczekiwał na nich hetman polny koronny Stanisław Koniecpolski) i wyruszył do Baru po posiłki kozackie. Zebrał tam około 800 Kozaków zaporoskich, nad którymi komendę objął Stefan Chmielecki. Następnie nad Derlem pod Śledziówką 28 sierpnia wojska obu hetmanów koronnych połączyły się. Mimo obecności wojsk polskich, kilkutysięczny oddział tatarski wtargnął pod Czerniowcami na Podole. Hetman polny wyruszył natychmiast przeciw nim i ordyńcy wycofali się za Dniestr i 30 sierpnia, po jego powrocie postanowiono na kole oficerskim ruszyć do Wołoch (tak Polacy nazywali Mołdawię) na pomoc hospodarowi Grazzianiemu. 1 września wojska polskie dotarły na uroczysko Gruszka, skąd skierowały się do miasteczka Podbiłe nad Dniestrem. Tam hetman ogłosił edykt, aby żadna kobieta nie przeprawiała się na wołoską stronę Dniestru (chodziło o towarzyszki żołnierzy), a te z nich, które usiłowały później przedostać się przez rzekę z wojskiem, polski dowódca rozkazał potopić.

Żółkiewski miał około 8000 wojska: 2000 piechoty, 400 husarzy, 1200 lisowczyków, 200 rajtarów i 1600 Kozaków zaporoskich.

Przekroczenie granicy Mołdawii

Wojska przeprawiły się w ciągu 2 i 3 września przez rzekę. Ponieważ książę Korecki, chcąc oszczędzić na wyposażeniu swojego wojska, zaczął samowolnie oddalać się od reszty oddziałów w celach aprowizacyjnych, hetman zakazał tego procederu pod karą śmierci. Dopiero 8 września, gdy bojarzy mołdawscy wyrazili zgodę na aprowizację polskich wojsk, pozwolono jeździć po żywność.

Grazziani pod pretekstem obrony Mołdawii przed polskim najazdem wyjechał z Jass. Sułtan rozkazał mu wyjechać do Stambułu, ale on uwięził posłów, a towarzyszących im Turków pozabijał. Jednocześnie w Jassach motłoch pozabijał kupców tureckich i uwolnił kilkudziesięciu jeńców polskich, przywiezionych tam dla uzyskania okupu. Mołdawski władca przestraszył się następnie tego, co zrobił, i udał się w kierunku Chocimia, usiłując przedostać się stamtąd do Niemiec.

Hetman wezwał go do obozu pod Łozową, gdzie hospodar stawił się 8 września wraz z 600 ludźmi. Było to znacznie mniej ludzi, gdyż hospodar obiecywał wcześniej 2000 zbrojnych. Następnego dnia miano zadecydować, czy ruszyć przeciwko Iskanderowi Paszy, czy zająć Jassy i ugruntować w ten sposób panowanie Grazzianiego.

Obozowisko pod Cecorą

Punktem węzłowym działań wojsk polskich miała być Cecora, gdzie w 1595 roku Jan Zamojski obronił się przeciw Gazi Girejowi. 9 września przeprawiono się przez rzekę Kojnarę i wieczorem wojsko dotarło do rzeki Reut. Następnie w ciągu 4 dni wojska dotarły do Cecory. Stary okop Zamojskiego łączył jeden z załomów rzeki i miał około 2 kilometrów (3000 kroków) długości. Rzeka i okop ograniczały przestrzeń około 300 mórg gruntu (czyli około 1,7 km²), obszar wystarczający nie tylko na rozłożenie obozu, ale również umożliwiający wypasanie koni i skorzystanie z opału i materiału na szałasy z porastających lasem brzegów rzeki. Okop wymagał do obrony około 6000 żołnierzy. Za wałami znajdował się płaskowyż wznoszący się ku niedalekim wzgórzom Kodra. Hetman wydał polecenie naprawy wałów, których naprawa niestety szła opornie.

Zamierzał poczekać na Turków, a gdyby we wrześniu nie nadeszli, chciał wyruszyć do Tehini. Grazziani twierdził, że Iskender Pasza nie ma więcej niż 10 000 wojska i jest nieprzygotowany do starcia, a Tatarzy są jeszcze za Dnieprem. Już jednak 17 września okazało się, że ostatnia informacja była nieprawdziwa, bowiem na zbierającą prowiant czeladź napadli ordyńcy i wzięli do niewoli około tysiąca z nich. W ten sposób przeciwnik znał siłę wojsk polskich, a hetman nie wiedział nic o siłach tureckich.