Bitwa pod Champaubert - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Champaubert – starcie zbrojne, które miało miejsce 10 lutego 1814 roku w końcowym okresie wojen napoleońskich, będąc jedną z wygranych bitew błyskotliwej Kampanii sześciodniowej cesarza.

Na Paryż maszerowały dwie potężne armie sprzymierzonych – armia feldmarszałka Blüchera (100 000 żołnierzy) szła doliną Marny, a armia feldmarszałka Schwarzenberga (130 000 żołnierzy) doliną Sekwany. Między obu tymi armiami posuwał się rosyjski korpus dowodzony przez generała Wittgensteina.

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 r., o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

1 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej, właściwie 1 Pułk Lekkokonny (Polski) Gwardii Cesarskiej, (fr. 1er régiment de chevau-légers lanciers polonais de la Garde impériale), oddział polskich szwoleżerów z epoki napoleońskiej pod dowództwem Wincentego Krasińskiego istniejący w latach 1807-1815.

By osłonić się przed Schwarzenbergiem Napoleon zostawił na linii Sekwany korpusy marszałków Victora i Oudinota (razem 15 000 żołnierzy), a sam z resztą sił (30 000 żołnierzy i 120 dział) ruszył 7 lutego z Troyes przeciwko Blücherowi. Składający się z dwóch dywizji korpus marszałka Marmonta ruszył przez Sézanne do Champaubert, gdzie znajdowała się część korpusu generała Ołsufiewa (3 700 żołnierzy).

Kampania sześciodniowa, rozegrana pomiędzy 10 a 14 lutego 1814 roku, to seria ostatnich zwycięstw Napoleona w wojnie z wojskami VI koalicji antyfrancuskiej w pobliżu Paryża.

Ludwig Adolph Peter (Pjotr Christianowitsch) Graf zu Sayn-Wittgenstein ros. Петр Христианович Витгенштейн (ur. (6 stycznia) 17 stycznia 1769 w miejscowości Pierejasławl Zalesskij; zm. 11 czerwca 1843 we Lwowie) – hrabia, książę (1834), generał-feldmarszałek armii Imperium Rosyjskiego .

Ołsuwiew przyjął bitwę 10 lutego i został doszczętnie rozbity. Szarżował tu szwadron służbowy 1 Pułku Szwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej pod Skarżyńskim i 8 Pułk Szwoleżerów-Lansjerów Tomasza Łubieńskiego. Większość żołnierzy rosyjskich zginęła, została ranna lub dostała się do niewoli. Do francuskiej niewoli dostał się także Ołsufiew.

Sekwana (fr. Seine) – rzeka w północnej Francji. Długość Sekwany wynosi 776 km, a powierzchnia dorzecza około 78 tys. km²; swe źródła bierze na Wyżynie Langres, a uchodzi w formie estuarium do Zatoki Sekwańskiej koło Hawru (kanał La Manche).

Baron Ambroży Mikołaj Skarżyński h. Bończa (ur. 7 grudnia 1787 r. w Żółkowie, zm. 6 czerwca 1868 r. w Orłowie) – napoleoński oficer, kawaler Legii Honorowej, a następnie polski generał. Uczestnik kampanii austriackiej z 1809 roku.

Blücher nie przyszedł rosyjskiemu korpusowi z pomocą, ale wysłał korpusy generałów Kleista i Kapcewicza na Fére-Champenoise, by nawiązać kontakt z armią Schwarzenberga. Dzięki zwycięstwu pod Champaubert armia Blüchera została rozdzielona, dając w ten sposób Napoleonowi większe pole manewru.

Wojny napoleońskie – ciąg konfliktów zbrojnych pomiędzy Francją – najpierw republiką, a następnie cesarstwem – w czasach supremacji Napoleona Bonaparte. Były one częściowo kontynuacją konfliktów, które wybuchły z powodu rewolucji francuskiej i trwały – z inicjatywy i dzięki finansowaniu przez Anglię – przez cały okres I Cesarstwa. Historycy nie są zgodni co do tego, kiedy dokładnie należy datować ich początek. Niektórzy uważają, że należy je liczyć od momentu, gdy w listopadzie 1799 roku Napoleon przejął władzę we Francji. Inni uznają, że konflikty okresu 1799-1802 należy zaliczać jeszcze do wojen okresu rewolucji francuskiej i za punkt początkowy „wojen napoleońskich” uważają zerwanie pokoju w Amiens i wypowiedzenie Francji wojny w 1803 r. przez Zjednoczone Królestwo. Obecnie w historiografii zachodniej coraz częściej nazywa się je „wojnami Koalicji”, ponieważ faktycznie zostały one narzucone Napoleonowi przez kolejne koalicje. Wojny te – dzięki talentom dowódczym Napoleona początkowo zwycięskie, co zaowocowało pobiciem w polu armii większości dawnych mocarstw europejskich – zakończyły się przegraną Francji i najpierw abdykacją, a po ostatniej kampanii, znanej jako "100 dni Napoleona", zesłaniem byłego cesarza na wyspę św. Heleny. Za ich końcową datę uznaje się 20 listopada 1815 r. – po ostatecznej klęsce Napoleona w bitwie pod Waterloo i podpisaniu drugiego traktatu paryskiego w 1815 r.

Auguste Frédéric Louis Viesse de Marmont, książę Raguzy (Dubrovnik), (ur. 20 lipca 1774 w Châtillon-sur-Seine; zm. 2 marca 1852 w Wenecji) – francuski wojskowy, marszałek Francji.

Literatura

Mała Encyklopedia Wojskowa 1967, Wydanie I

Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego w epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912/repr. 1996, ISBN 83-86600-51-9