Bitwa pod Czemulpo - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Czemulpo - starcie okrętów japońskich i rosyjskich 9 lutego 1904, na początku wojny rosyjsko-japońskiej, przed portem Czemulpo (obecnie Inch'ŏn) w Korei.

Podłoże

Japonia, rozpoczynając 9 lutego 1904 wojnę z Rosją atakiem na Port Artur, prowadziła równocześnie operację zajęcia neutralnej Korei, wysadzając desant w porcie Czemulpo. W Czemulpo stacjonowały wówczas, zgodnie z ówczesną praktyką kolonialną, okręty kilku państw, reprezentujące interesy swoich rządów w Korei. Wśród nich były dwa okręty rosyjskie: nowy krążownik pancernopokładowy "Wariag" i stara kanonierka "Koriejec" (uzbrojona w 2 przestarzałe działa 203 mm, 1 x 152 mm i 4 x 107 mm) oraz krążowniki: brytyjski (HMS "Talbot"), francuski ("Pascal"), włoski ("Elba") i amerykański (USS "Vicksburg").

Wariag (ros. Варяг) - rosyjski krążownik pancernopokładowy z początku XX wieku, wsławiony podczas wojny rosyjsko-japońskiej, jeden z najsłynniejszych okrętów carskiej floty rosyjskiej. Zatopiony w 1904 pod Czemulpo, służył po podniesieniu jako japoński okręt szkolny Soya, po czym ponownie wrócił pod banderę rosyjską. Nazwę "Wariag" od hist. pol. Wareg, nosiły też inne okręty rosyjskie.
Kalendarz juliański – do 1918 a w Grecji aż do 1923. Został zastąpiony przez kalendarz gregoriański, jednak niektóre kościoły wciąż jeszcze posługują się kalendarzem juliańskim.

Do osłony japońskiego desantu wyznaczono wzmocniony 4. Dywizjon krążowników pod dowództwem kontradmirała Sotokichi'ego Uryū (dawna pisownia: Uriu). Zespół japońskich okrętów i statków transportowych przypłynął pod Czemulpo już 8 lutego. Kanonierka "Koriejec" próbowała tego dnia wypłynąć do Port Artur z pocztą, lecz zawróciły ją japońskie okręty blokujące wyjście na pełne morze (według części rosyjskich relacji, wystrzelono do niej niecelne torpedy). Następnie japońskie transportowce wysadziły w porcie wojsko, nie napotykając oporu.

Naniwa (jap. 浪速, Naniwa) — pierwszy krążownik pancernopokładowy zbudowany specjalnie dla Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej; dał nazwę klasie dwóch krążowników (drugim był "Takachiho"). Zbudowany przez stocznię Armstrong Whitworth w Wielkiej Brytanii, został nazwany od dawnej prowincji japońskiej, Naniwa, stanowiącej obecnie część Osaki.
Kolonializm - polityka państw rozwiniętych gospodarczo polegająca na utrzymywaniu w zależności politycznej i ekonomicznej krajów słabo rozwiniętych, wykorzystywaniu ich zasobów ludzkich i surowcowych. Początki kolonializmu wiążą się z okresem wielkich odkryć geograficznych przełomu XV i XVI wieku.

W dniu 9 lutego rano Japończycy przedstawili dowódcy zespołu rosyjskich okrętów ultimatum z żądaniem wypłynięcia z portu do godziny 12, pod groźbą zaatakowania rosyjskich okrętów na redzie portu. Jednocześnie, uprzedzili kotwiczące tam okręty neutralne, żeby odsunęły się z pobliża miejsca cumowania rosyjskich okrętów.

Samozatopienie – akt zniszczenia lub poważnego uszkodzenia jednostki pływającej przez własną załogę polegający na umożliwieniu dostania się wody do wnętrza kadłuba.
Takachiho (jap. 高千穂, Takachiho) – drugi krążownik pancernopokładowy klasy Naniwa, zbudowany specjalnie dla Japońskiej Cesarskiej Marynarki Wojennej w stoczni Armstrong Whitworth w Wielkiej Brytanii. Razem ze swym okrętem siostrzanym służył w dwóch wojnach i okazał się bardzo udaną jednostką. Nazwa pochodzi od świętej góry w paśmie Kirishima (Park Narodowy Kirishima-Yaku).

Oczekujący zespół japoński przewyższał Rosjan liczebnie, składając się z nowego krążownika pancernego "Asama" oraz starszego i mniejszego "Chiyoda", 4 krążowników pancernopokładowych: "Akashi", "Naniwa", "Takachiho", "Niitaka" oraz kilku torpedowców. Okrętem flagowym kadm. Uriu był "Naniwa".

Okręty rosyjskie przed bitwą - od lewej "Wariag" i "Koriejec" (bliższy dla obserwatora)

Uszkodzony "Wariag", z przechyłem, po bitwie

Płonące okręty rosyjskie w porcie Czemulpo

Ultimatum – w prawie międzynarodowym żądanie jednego państwa wobec drugiego spełnienia określonych warunków w określonym czasie pod groźbą wojny.
Awizo (fr. aviso) – klasa niewielkich okrętów, obecnie wyróżniana jedynie we Francji, skąd pochodzi nazwa klasy. Początkowo słowo to oznaczało niewielką łódź służącą do przesyłania poleceń i rozkazów, a w XIX wieku niewielki okręt służący do zadań łącznikowych i patrolowych lub służby kolonialnej. Klasa ta była wyróżniana pod tą nazwą również w w XIX wieku Niemczech (Aviso) i od XIX wieku do 1957 we Włoszech (avviso). Określenie to bywa używane także w odniesieniu do podobnych okrętów innych państw, w tym najmniejszych nieopancerzonych krążowników (odpowiada angielskiemu despatch vessel). W XX wieku w Marynarce Francuskiej jako awiza klasyfikowane były okręty wyróżniane na świecie jako patrolowce, korwety, eskortowce (slupy) lub kanonierki. XX-wieczne awiza włoskie to okręty odpowiadające eskortowcom, w 1957 przeklasyfikowane na fregaty.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Okręt flagowy – okręt, na którym znajduje się dowódca zespołu okrętów lub całej floty. Obecność dowódcy symbolizuje flaga lub proporzec na maszcie. Okrętów flagowych może być tyle, ile jest samodzielnie działających zespołów okrętów w czasie wojny. W czasie pokoju jest jeden symboliczny okręt wyznaczony do pełnienia funkcji okrętu flagowego dla całej floty.

Od 1898 do 1904 roku Port Artur (Port Arthur, obecnie Lüshun) w Chinach był główną, ufortyfikowaną bazą morską rosyjskiej floty wojennej Oceanu Spokojnego. Podczas wojny rosyjsko-japońskiej 1904-1905 eskadra rosyjska bazująca w Port Artur brała udział w głównych zmaganiach morskich pierwszej fazy wojny, a od lipca 1904 do stycznia 1905 o samą fortecę toczyły się ciężkie walki lądowe.

Krążownik pancernopokładowy - historyczna klasa okrętów, podklasa krążowników, budowana w latach 1880-1914. Z klasy tej następnie wywodziły się krążowniki lekkie, z którymi czasami jest mylnie utożsamiana.

Marynarka Wojenna Imperium Rosyjskiego (Военно-Морской Флот Российской империи, Wojenno-Morskoj Fłot Rossijskoj impierii) – jeden z rodzajów sił zbrojnych (marynarka wojenna) Imperium Rosyjskiego, istniejący od XVII wieku do wojny domowej w Rosji.

Wojna rosyjsko-japońska - wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie zakończona Traktatem z Portsmouth i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała druzgocące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną Rewolucji w 1905. Wojna była jednym z lokalnych konfliktów wybuchających przed I wojną światową.

Torpedowiec - klasa niewielkich lub średniej wielkości okrętów przeznaczonych głównie do wykonywania ataków torpedowych na okręty nieprzyjaciela. Powstała pod koniec XIX wieku, kiedy to przypadł też szczyt popularności torpedowców. Zastąpione następnie przez inne klasy okrętów, głównie niszczyciele i kutry torpedowe, budowane były i używane już w mniejszych ilościach do okresu II wojny światowej.

Państwo neutralne – to państwo, które zadeklarowało neutralność w określonym konflikcie zbrojnym. Państwo neutralne ma obowiązek nieuczestniczenia w konflikcie zbrojnym oraz nieudzielania pomocy żadnej ze stron konfliktu. Na jego terytorium nie mogą stacjonować oddziały wojskowe państw wojujących. Nie może się też odbywać werbunek do armii państw walczących w konflikcie. Z kolei państwa pozostające w konflikcie zobowiązanie są do nienaruszania integralności terytorialnej tego państwa. Wszelkie oddziały państw wojujących, które przekroczą granicę państwa neutralnego powinny zostać rozbrojone i internowane.