Bitwa pod Durben - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Durben, pod Durbe (obecne Durbe na Łotwie) – 13 lipca 1260 miało miejsce starcie połączonych wojsk Inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego pod dowództwem mistrza krajowego Burcharda von Hornhausena i Krzyżaków pod dowództwem marszałka pruskiego Henryka Botela z dowodzonymi przez poganina Treniotę (siostrzeńca Mendoga) Żmudzinami i Litwinami.

Jest to chronologiczna lista rycerzy zakonu krzyżackiego sprawujących funkcję marszałka na terenie Prus od przybycia rycerzy zakonnych na te tereny, do roku 1288:

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Żmudzini nie chcieli się pogodzić z narzucaną im chrystianizacją i uprzednią decyzją Mendoga o podarowaniu Żmudzi zakonowi inflanckiemu. Obaj mistrzowie prowadzili przeciw zbuntowanym Żmudzinom oddziały rycerzy zakonnych oraz zmobilizowanej ludności kurońskiej, liwońskiej i pruskiej. Wojska krzyżackie uzupełniali liczni krzyżowcy. Wśród nich były siły dowodzone przez księcia mazowieckiego Siemowita. W bitwie nad jeziorem Durben (w pobliżu miejscowości Durbe, niem. Durben) wojska krzyżackie zostały pokonane, a w krwawej walce zginęli obaj wodzowie krzyżaccy wraz z około 150 rycerzami. Klęska ta stała się hasłem do wybuchu powstania antykrzyżackiego w Prusach, a także spowodowała zerwanie sojuszu z Krzyżakami przez Mendoga i jego powrót do pogaństwa. Bitwa ta miała też przykre następstwa dla księcia mazowieckiego Siemowita. W 1262 roku Mendog poprowadził odwetową wyprawę, karząc Siemowita za udział oddziałów mazowieckich w wyprawach krzyżowych na Żmudź. Mendog spustoszył Mazowsze, a książę mazowiecki stracił życie podczas walk o Jazdów.

Żmudzini (żmu. Žemaitē, lit. Žemaičiai) – posługująca się językiem żmudzkim bałtycka grupa etniczna, zamieszkująca głównie litewską Żmudź.

Litwini (lit. Lietuviai) – bałtycka grupa etniczna zamieszkująca głównie Litwę, a również Łotwę, USA, Niemcy, Polskę, Rosję i Białoruś, posługująca się językiem litewskim.