Bitwa pod Flodden Field - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Flodden Field miała miejsce dnia 9 września 1513 r w trakcie wojny szkocko-angielskiej. Starcie pomiędzy szkocką armią inwazyjną pod wodzą króla Jakuba IV a wojskami angielskimi Thomasa Howarda (2 księcia Norfolk) zakończyło się druzgocącą klęską Szkotów i śmiercią króla Jakuba.

Ludwik XII (urodzony 27 czerwca 1462 w Château de Blois, zmarł 1 stycznia 1515 w Paryżu), książę Orleanu, później w latach 1498-1515 król Francji. Był wnukiem księcia Ludwika Orleańskiego (synem Karola Orleańskiego), i prawnukiem Karola V, z dynastii Walezjuszów.

Norfolk - hrabstwo niemetropolitarne we wschodniej Anglii, składające się z siedmiu dystryktów niemetropolitarnych. Ośrodkiem administracyjnym jest Norwich.

Przed bitwą

Konflikt rozpoczął się wypowiedzeniem wojny Anglikom przez króla Jakuba IV. Władca zamierzał wiązać siły króla Henryka VIII, przygotowujace się wówczas do kampanii przeciwko francuskiemu władcy Ludwikowi XII. Anglia była w tym czasie członkiem Ligi Świętej skierowanej przeciwko Francji, z którą walczyła po stronie takich państw jak Szwajcaria czy Hiszpania, wspierajac między innymi cesarza rzymsko-niemieckiego Maksymiliana I i papieża Juliusza II.

Juliusz II, łac. Iulius II, właśc. Giuliano della Rovere (ur. 5 grudnia 1443 w Albisoli koło Savony – zm. 21 lutego 1513 w Rzymie) – papież od 1503 do 1513.

Northumberland - hrabstwo niemetropolitarne w północnej Anglii, składające się z sześciu dystryktów niemetropolitarnych. Ośrodkiem administracyjnym jest Morpeth. Najbardziej wysunięte na północ spośród angielskich hrabstw.

Władca Szkocji na czele ponad 60 000 ludzi pomaszerował w kierunku terytorium Anglii. Po dotarciu armii w rejon pola bitwy, siły Szkotów stopniały do 30 000 żołnierzy. Reszta bądź zdezerterowała, bądź też poległa w mniejszych potyczkach na terytorium angielskim. Naprzecwko Szkotów stanęła podobnie liczna armia angielska.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.

Szkocja (ang. Scotland, gael. Alba) – dawniej niezależne królestwo, obecnie część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Obejmuje północną część wyspy Wielkiej Brytanii oraz Hebrydy, Orkady i Szetlandy. Od południa graniczy z Anglią. Krajobraz w przeważającej części wyżynny i górski. Klimat umiarkowanie ciepły, wybitnie morski. Na północy Szkocji Góry Kaledońskie i Grampiany, na południu Wyżyna Południowoszkocka. W centrum niewielka Nizina Środkowoszkocka skupiająca większą część ludności.

Miejsce bitwy znajdowało się w pobliżu wioski Branxton w hrabstwie Northumberland. Stąd bitwa w wielu źródłach nazywana jest alternatywnie bitwą pod Branxton. Szkoci rozbili swój obóz na polach pod Flodden, leżącym w pobliżu Branxton. Bitwa była ostatnią bitwą stoczoną na ziemiach Northumberlandu.

Bitwa

Obie strony przed starciem straciły wiele godzin na ciągłym manewrowaniu. W końcu Anglikom udało się przekroczyć rzekę Till i wyjść na tyły Szkotów. Działa szkockie otworzyły jako pierwsze ogień, jednak na skutek kiepskiego wyszkolenia kanonierów oraz wilgotnego prochu strzelniczego, większość salw była niecelna.

Wówczas to bardziej ruchliwe i lepiej wytrenowane jednostki angielskiej artylerii otworzyły morderczy i precyzyjny ogień, przepędzając szkockich kanonierów z pola walki. Działa angielskie oraz łucznicy skoncentrowali następnie ogień na szkockich pikinierach. Wysokie straty wywołane ostrzałem, zmusiły w końcu Szkotów do przypuszczenia ataku ze wzgórza i wyjścia w zasięg piechoty angielskiej. Angielskie halabardy były górą w starciu ze szkockimi włóczniami. Te od czasów bitwy pod Bannockburn niewiele się zmieniły, spełniając swoją rolę jedynie w walce z kawalerzystami.

W tej krwawej bitwie Szkoci zostali okrążeni i rozbici. Szkockie oddziały rezerwowe Archibalda Campbella, (4 Earl of Agryll) bezczynnie przyglądały się klęsce armii i króla Jakuba. W kilka lat później Campbell głową zapłaci za brak aktywności w tym momencie bitwy. W bitwie zginął król, jego nieślubny syn, jeden biskup, dwóch opatów, dwunastu hrabiów, czternastu lordów i wielu przedstawicieli prawie wszystkich szlacheckich rodów Szkocji oraz ponad 10 000 żołnierzy. Straty angielskie szacowane są na 1500 do 4000 ludzi.

Po bitwie

Z taktycznego punktu widzenia bitwa była pierwszym starciem na ziemi angielskiej, w którym główną rolę odegrała artyleria. Była też jednym z ostatnich starć, w którym osławieni angielscy łucznicy znacząco przyczynili się do zwycięstwa.

Thomas Howard (1 Earl of Surrey) otrzymał po bitwie z rąk króla Henryka VIII księstwo Norfolku. W samej Szkocji nie było rodziny szlacheckiej, która nie straciłaby w bitwie członka swojej rodziny. Wydarzeniu temu poświęcona jest m.in. szkocka pieśń pt. The Flowers of the Forest.

Literatura

Barr, N., Flodden 1513, 2001.

Barret, C. B., Battles and Battlefields in England, 1896.

Bingham, C., "Flodden and its Aftermath", in The Scottish Nation, ed. G. Menzies, 1972.

Elliot, W.F., The Battle of Flodden and the Raids of 1513, 1911.

Kightly, C., Flodden-the Anglo-Scots War of 1513, 1975.

Leather, G. F. T., "The Battle of Flodden", in History of the Berwickshire Naturalists Club, vol. 25, 1933.

White, R. H. , "The Battle of Flodden", in Archaeologia Aeliania, vol. 3, 1859.