Bitwa pod Gniewem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Gniewem rozegrała się w dniach 22 września-1 października 1626 roku pomiędzy siłami Rzeczypospolitej i Szwecji. Armią polską dowodził król Polski Zygmunt III Waza, zaś armią szwedzką – król Szwecji Gustaw Adolf. Zwycięstwo w bitwie odnieśli Szwedzi. Bitwa ta jednocześnie była pierwszą w historii porażką husarii.

Stanisław Koniecpolski herbu Pobóg (ur. 9 lutego 1591 [1] , zm. 11 marca 1646) – książę (od 1637), hetman wielki koronny od 1632, hetman polny koronny od 1618, kasztelan krakowski od 1633, wojewoda sandomierski od 1625, starosta żarnowiecki od 1611 i wieluński od 1607. Syn wojewody sieradzkiego Aleksandra. Jeden z największych wodzów I Rzeczypospolitej. Zwycięzca spod Martynowa (1624), Hamersztynu (1627), Trzciany (1629), Ochmatowa (1644).
Szwecja, Królestwo Szwecji (Sverige, Konungariket Sverige) – państwo w Europie Północnej, zaliczane do państw skandynawskich. Szwecja jest członkiem Unii Europejskiej od 1995 roku. Graniczy z Norwegią, Finlandią i Danią.

Geneza

Po zajęciu Inflant w lipcu 1626 w Piławie wylądował korpus szwedzki w sile około 7000 żołnierzy i 80 dział, zajmując Braniewo, Frombork, Tolkmicko, Elbląg, Malbork, Tczew, Gniew i Puck. Głównym celem szwedzkim był Gdańsk, na którego odsiecz wyruszył król Zygmunt III Waza na czele 6780 jazdy (w tym 4000 husarii), 4430 piechoty z 20 działami.

Tczew (kaszb. Dërszewò, koc. Derszewo, niem. Dirschau, łac. Trsovia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, siedziba powiatu tczewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.
Inflanty (, niem. Livland, łot. Vidzeme) to nazwa krainy historycznej nad Dźwiną i Zatoką Ryską powstałej w średniowieczu w obrębie posiadłości zakonu kawalerów mieczowych, a zamieszkanej przez plemiona bałtyckie i ugrofińskie, na których kulturę od najdawniejszych czasów wpływała kultura niemiecka i skandynawska. Dawne Inflanty obejmują terytoria dzisiejszej Estonii i Łotwy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Czarlin (kaszb. Czarlënò) – wieś kociewska w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie tczewskim, w gminie Tczew przy węźle drogowym 1, 22 i magistralii kolejowej Śląsk-Porty.

Pelplin to miasto w woj. pomorskim, w powiecie tczewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Pelplin. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. gdańskiego. Pelplin jest lokalnym węzłem komunikacyjnym, krzyżują się tu DW229 z DW230, w pobliżu miasta znajduje się węzeł drogowy Pelplin autostrady A1 z DW229. Przez miasto biegnie magistrala kolejowa - Chorzów Batory-Tczew. Wg danych GUS z 31 grudnia 2009, miasto liczyło sobie 8 320 mieszkańców.

Frombork (niem. Frauenburg, łac. Castrum Dominae Nostrae) – miasto w woj. warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Frombork. Jest położony na Równinie Warmińskiej, nad Zalewem Wiślanym. W miejscowości znajduje się port morski oraz morskie przejście graniczne.

Braniewo (dawniej Braunsberga, niem. Braunsberg) – miasto gminne w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie braniewskim. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa elbląskiego. Miasto położone jest na Równinie Warmińskiej, nad rzeką Pasłęką.

I Rzeczpospolita – współczesna nazwa państwa zwanego dawniej Rzecząpospolitą, obejmującego Koronę Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie, a więc tereny dzisiejszej środkowo-wschodniej Polski, około 3/4 terenu dzisiejszej Ukrainy, cały obszar Białorusi, Litwy, Łotwy oraz częściowo Estonii, Rosji i Słowacji, stosowana dla okresu od połowy XV w., czyli od ukształtowania się ustroju tzw. demokracji szlacheckiej do III rozbioru w 1795.

Wał przeciwpowodziowy – sztuczne usypisko w kształcie pryzmy o trapezowym przekroju poprzecznym. Wznoszone wzdłuż rzeki w pewnym oddaleniu od jej koryta, które otaczając tereny zalewowe wzdłuż rzeki (międzywale) tworzy większe koryto (a w praktyce czasami także pewien rezerwuar) dla przewidywanych wód powodziowych, przeciwdziałając jednocześnie rozlaniu się tych wód na chronione w ten sposób tereny sąsiednie (zobacz: polder). Zazwyczaj ma znaczną długość, odpowiednio do ukształtowania doliny i chronionych przed zalaniem terenów zagospodarowanych.

Husaria – polska jazda narodowego autoramentu [1], znana z wielu zwycięstw formacja kawaleryjska Rzeczypospolitej, obecna na polach bitew od początków XVI do połowy XVIII wieku. Była wykorzystywana do przełamywania sił nieprzyjaciela poprzez zadawanie rozstrzygających uderzeń w postaci szarż, które w najważniejszym okresie jej istnienia kończyły się zazwyczaj zwycięstwami.