Bitwa pod Gołębiem - 18 lub 19 lutego 1656, klęska Polaków dowodzonych przez Stefana Czarnieckiego. Zwycięstwo odniósł Karol Gustaw, król Szwecji.

Data bitwy

Data bitwy nie jest pewna. Jedne źródła (jak Mała Encyklopedia Wojskowa) podają, że bitwa odbyła się 18 lutego, natomiast inne (np. Leszek Podhorodecki Rapier i koncerz) twierdzą, że bitwa miała miejsce 19 lutego.

Wersja I

Przed bitwą

Wojska szwedzkie pod dowództwem Karola X Gustawa rozłożyły się obozem pod wsią Gołąb, czekając na wojska Stefana Czarnieckiego Wobec rozproszenia wojsk obu stron bitwa ta rozwijała się w miarę przybywania na pole boju kolejnych oddziałów. Polskie wojska podzielone były na dwa oddziały: hetmański pod Machowskim i królewski pod Czarnieckim. Po obu stronach znaleźli się nowo zaciągnięci żołnierze - po stronie szwedzkiej znalazło się około 1500 nowo zaciągniętej polskiej kawalerii (i około 1700 zaprawionych w boju polskich kawalerzystów, głównie pancerni i lekka jazda).

Bitwa

Na wroga trafił pierwszy oddział Machowskiego i był to oddział duńskiego hrabiego Waldemara. Po salwie armatniej kartaczami polski atak się załamał i udało się ponownie zaprowadzić ład w oddziałach. Następnie nadciągnęły oddziały gen. Douglasa z posiłkowymi polskimi oddziałami Niemirycza oraz dragonią

Atak wojsk Douglasa został powstrzymany przez przybycie chorągwi husarskiej wojewody sandomierskiego Władysława Myszkowskiego i chorągwi husarskiej Jana Zamoyskiego oraz dalszych polskich oddziałów Stefana Czarnieckiego. Polska szarża odrzuciła wojsko Douglasa i Waldemara na brzeg Wisły, tak, że część wojska szwedzkiego znalazła się w rzece.

W tym momencie nadeszły kolejne oddziały szwedzkie i Czarniecki wydał rozkaz szarży drugiemu rzutowi oddziału Machowskiego i kilku świeżym chorągwiom, jednak przybywające na pole walki nowe oddziały rajtarii zagroziły odcięciem odwrotu polskim wojskom przy prawie trzykrotnej przewadze liczebnej. W tym momencie Czarniecki wydał rozkaz odwrotu i tylko pójście polskich wojsk w rozsypkę uchroniło je przed całkowitą klęską. Po bitwie oddziały Czarnieckiego ścigane były przez polskie oddziały wierne królowi Szwecji.