Bitwa pod Intombe - Polski Serwis Naukowy

Bitwa nad Intombe – została rozegrana 12 marca 1879 w czasie wojny brytyjsko-zuluskiej. Starcie zakończyło się zwycięstwem Zulusów.

Przebieg

W końcu lutego 1879 z miejscowości Lydenburg został wysłany konwój z amunicją dla wysuniętej brytyjskiej placówki w Lünebergu (ob. północno-wschodnia część RPA). Z powodu niesprzyjającej pogody konwój, w sile osiemnastu furmanek z zaopatrzeniem i jednej kompanii piechoty, utknął kilka mil od celu nad rzeką Intombe. Część konwoju zdołała przejść na drugi brzeg, ale kilka wozów uwięził na brzegu lub w rzece wysoki poziom wody i przez kilka dni starano się je przeprowadzić do reszty konwoju. Akcją tą dowodził kpt. David Moriarty, wyznaczony przez głównodowodzącego- majora Charlesa Tuckera, który już wcześniej z pozostałymi trzema kompaniami dotarł do Lünebergu. 11 marca major Tucker zorganizował konwój w szyk taborowy (kształtem przypominał literę "V" opartą o brzeg rzeki) i powrócił do miasta. Rzeka jednak jeszcze tego samego dnia opadła, powodując sporą lukę pomiędzy konwojem a nowym brzegiem. Dodatkowo obrona została osłabiona przez odesłanie 30 ludzi na drugą stronę Intombe.

Szyk wozowy taborytów (szyk taborowy, niem. Wagenburg) – szyk bojowy stosowany podczas religijnych, antyfeudalnych wojen husyckich (1419-1434). Dzięki odpowiedniemu łączeniu wozów bojowych, pod osłoną których prowadzono walkę ogniową z prymitywnych hakownic, hufnic i taraśnic, tworzono ruchomy obóz warowny, umożliwiający w odpowiednim momencie przejście do działań zaczepnych.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

W nocy z 11 na 12 marca widoczność była bardzo słaba, ale Brytyjczycy zlekceważyli to podobnie jak nieco później wystrzał z karabinu w pobliżu ich obozu. Tymczasem ok. 5 rano jeden ze strażników na przeciwległym brzegu dostrzegł podkradających się pod obóz wojowników zuluskich. Wszczęty alarm nie zdał się na wiele, gdyż Zulusi błyskawicznie wdarli się do obozu i żołnierze zostali otoczeni ze wszystkich stron. W powszechnym bezładzie Brytyjczycy nie zdołali sformować się w szyku i zostali zmasakrowani. Dowodzący w obozie kpt. Moriarty zdołał stawić opór, ale szybko został trafiony assegai i zmarł. Podobno jego ostanie słowa brzmiały: "Już po mnie. Strzelajcie, chłopcy". Rozkaz zdołało wykonać jednak tylko kilku podwładnych i wkrótce później "bitwa" była skończona.

Sierżant – stopień wojskowy stosowany także w niektórych innych formacjach zmilitaryzowanych, np. w policji. W polskim wojsku zaliczany do wyższych stopni podoficerskich, następujący bezpośrednio po plutonowym. Następny, wyższy stopień nosi nazwę starszy sierżant.

Zulusi - lud negroidalny obejmujący większość grup ludności Nguni. Zulusi mówią językiem zulu, z rodziny bantu, zbliżonym do języka xhosa. Zamieszkują Afrykę Południową, zajmują się pasterstwem.

Nielicznym Brytyjczykom udało się przepłynąć rzekę pod osłoną wartowników z przeciwległego brzegu. Widząc zagładę całej kompanii, zastępca maj. Tuckera, porucznik Henry Harward, rozkazał natychmiastowy odwrót wszystkich ocalałych. Sam porucznik - nie czekając na wykonanie rozkazu - uciekł do Lünebergu. Zulusi tymczasem zaczęli przeprawiać się przez Intombe. Wycofującymi się ocalałymi - w liczbie ok. 40 - dowodził sierżant Anthony Clarke Booth. Zulusi kontynuowali pościg na odległość ok. 3 km od rzeki, jednak ostrzeliwani przez Brytyjczyków nie zdołali dogonić ocalałych. Podczas pościgu zginęli jedynie czterej żołnierze, którzy oddzielili się od reszty.

Kompania (franc. compagnie) - pododdział wojska liczący od 60 do 110 żołnierzy, podoficerów i oficerów. Składa się zazwyczaj z pododdziału dowodzenia, 3-4 plutonów zasadniczego rodzaju wojsk, ewentualnie plutonu wsparcia. Zazwyczaj trzy, rzadziej dwie lub cztery kompanie wchodzą w skład batalionu. Kompanie czasami mogą wchodzić w skład pułku, a nawet brygad czy dywizji (jak np. kompania zaopatrzenia, obsługi).

Porucznik – oficerski stopień wojskowy, występujący w większości armii świata. W Wojsku Polskim zaliczany jest do korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu porucznika na naramiennikach nosi trzy gwiazdki (od czasu sowietyzacji Wojska Polskiego pod koniec lat czterdziestych).

Skutki

Zulusi przejęli całą pozostawioną przy rzece amunicję i zapasy, a wozy zniszczyli. Powiadomiony o wszystkim przez por. Harwarda, maj. Tucker zebrał kilkuset żołnierzy i wyruszył z miasta, ale gdy dotarł na miejsce starcia, zobaczył już tylko odchodzących w oddali Zulusów. W obozie Brytyjczycy znaleźli jednego żywego żołnierza, który cudem zdołał uciec w dół rzeki, oraz dwóch czarnoskórych furmanów. Nikt więcej nie przeżył.

Krzyż Wiktorii (ang. Victoria Cross, w skrócie: VC) to najwyższe odznaczenie wojenne Imperium Brytyjskiego. Wręczane jest wojskowym Wielkiej Brytanii lub Wspólnoty Brytyjskiej wszystkich rang lub cywilom pozostającym pod władzą wojskową.

Bitwa wykazała, że brytyjskie linie zaopatrzenia są powolne, a wojsko jest od nich całkowicie uzależnione. Kolejne zuluskie ataki w tę lukę mogłyby zaś w przyszłości całkowicie uniemożliwić działalność brytyjskim oddziałom na większym terenie.

Porucznik Harward niespodziewanie uniknął procesu za porzucenie swoich żołnierzy na polu bitwy, ale jego dalsza kariera w wojsku została przekreślona i zrzekł się swojego patentu oficerskiego w maju 1880. Z kolei sierżant Booth, za wykazane męstwo, został odznaczony Krzyżem Wiktorii.

Zobacz też

Wojna brytyjsko-zuluska 1879

Bibliografia

Saul Dawid, Zulu: The Heroism and Tragedy of the Zulu War of 1879, 2005.