Bitwa pod Smoleńskiem była operacją okrążającą przeprowadzoną przez 2. Armię Pancerną Wehrmachtu dowodzoną przez Heinza Guderiana i 3. Armię Pancerną dowodzoną przez Hermanna Hotha. Operacja ta skierowana była przeciwko jednostkom czterech frontów radzieckich i zakończyła się sukcesem wojsk niemieckich. Formacje radzieckie to: Front Zachodni dowodzony przez Timoszenko, Front Rezerwowy dowodzony przez Żukowa, Front Centralny dowodzony przez Kuzniecowa oraz Front Briański dowodzony przez Jeriomienko. Ostatecznie 16. 19. oraz 20. Armia radziecka zostały okrążone nieco na południe od Smoleńska. Wielu jednostkom 19. Armii udało się jednak uciec z "kotła". W związku z tym, że wielu radzieckim jednostkom udało się z uciec z okrążenia Hitler postanowił skoncentrować się na dokonywaniu zniszczeń zasobów gospodarczych zamiast na kontynuowaniu operacji okrążających.

Atak Niemiec na ZSRR (kryptonim Plan Barbarossa niem. Unternehmen Barbarossa) – agresja III Rzeszy na ZSRR w trakcie II wojny światowej. Pierwotny plan przewidywał atak 15 maja 1941, ale z powodu obalenia proniemieckiego rządu ksiecia Pawła Hitler musiał interweniować na Bałkanach, w Jugosławii, a także w Grecji. Przełożono więc atak na 22 czerwca 1941 r. Plan ataku był przygotowany i podpisany przez Adolfa Hitlera już 18 grudnia 1940 (dyrektywa nr 21). Była to największa i najważniejsza operacja niemiecka w czasie wojny, której porażka zdecydowała ostatecznie o niemieckiej przegranej w całej wojnie. Bitwy na froncie wschodnim, gdzie realizowano plan Barbarossa, okazały się być jednymi z najbrutalniejszych i najbardziej wyniszczających potyczek dla obu stron. Nazwa „Barbarossa” wywodzi się od przydomku cesarza rzymsko-niemieckiego Fryderyka I Barbarossy.