Bitwa pod Kadesz – bitwa pomiędzy wojskami egipskimi a hetyckimi, która miała miejsce w piątym roku panowania faraona Ramzesa II.

Ustalenie daty bitwy pod Kadesz jest zadaniem dość trudnym. Jedyna wzmianka dotycząca daty bitwy mówi o piątym roku panowania Ramzesa II. Nie jest pewna data objęcia rządów przez tego władcę. Część badaczy przyjmuje datę 1304/1303 p.n.e. jako początek jego panowania i na tej podstawie rok bitwy określany jest na 1300/1299 roku p.n.e.. Z kolei inni badacze przyjmują, że bitwa miała miejsce w roku 1275/1274 p.n.e. Jest to jedna z najlepiej udokumentowanych bitew starożytności – zachowało się kilkanaście niezależnych źródeł na jej temat.

Przed bitwą

Państwo hetyckie długo zmagało się z Egiptem o dominację w Syrii. Historia tych zmagań sięga czasów faraona Totmesa III. Wraz z rozpoczęciem reformy religijnej faraona Echnatona, zainteresowanie Egiptu Syrią zmalało, co pozwoliło Hetytom na aktywne działania w tym regionie. Po objęciu rządów w Egipcie przez przedstawicieli XIX dynastii, zainteresowanie tego państwa sprawami syryjskimi znów wzrosło. Liczne kampanie wojenne faraona Setiego I w tym regionie pozwoliły odbudować dawny prestiż Egiptu. Wkrótce też armia egipska zaatakowała Kadesz i Amurru. Kraje te były wasalami hetyckimi. Taka agresja nie mogła pozostać bez odpowiedzi ze strony hetyckiej. Między obydwoma krajami doszło więc do walnej bitwy, która miała miejsce w okolicach Kadesz. Bitwa ta zakończyła się klęską Hetytów, a Muwatallis II został zmuszony do podpisania układu pokojowego z Setim I. Wkrótce potem faraon Seti I zmarł, a władzę w Egipcie objął jego syn Ramzes II. W 4 roku swego panowania, wyruszył on wraz z armią do Syrii. Kampania ta zaprowadziła Egipcjan do Tyru i Byblos. Następnie Egipcjanie wkroczyli do kraju Amurru, zaskakując jego władcę – Benteszine, który poddał się faraonowi. W 5 roku panowania, Ramzes II wyruszył na drugą kampanię syryjską, której celem było objęcie we władanie całej Syrii. Na przeszkodzie realizacji jego planów stanęły jednak wojska hetyckie pod wodzą Muwatallisa II i jego brata Hattusilisa III. Wkrótce też obie armie spotkały się pod miastem Kadesz nad rzeką Orontes.

Casus Belli

Bezpośrednią przyczyną wybuchu konfliktu między Egiptem i Hatti, odnajdujemy we fragmencie traktatu między Tudhalijasem IV a Szauszkamuwą:

„Kiedy Muwatallis (II), brat ojca mego, został królem, ludzie z kraju Amurru złamali przysięgę wierności między nimi, i tak powiedzieli do niego: „Z wolnych ludzi uczyniłeś nas swymi wasalami. Jednak teraz już nie jesteśmy twymi wasalami” I stali się oni stronnikami króla Egiptu (Ramzesa II). Dlatego też Muwatallis, brat ojca mego, oraz król Egiptu stoczyli między sobą bitwę. Muwatallis pokonał króla Egiptu, pokonał kraj Amurru i opanował go”

Mobilizacja armii

Zgrupowanie armii egipskiej odbyło się w Pi-Ramzes. Cała armia została podzielona na 4 dywizje. Żołnierze pochodzący z Memfis tworzyli dywizje „Ptah”; żołnierze z Teb tworzyli dywizje „Amon”; żołnierze z Helipolis tworzyli dywizje „Ra”; natomiast żołnierze z Tanis tworzyli dywizje „Set”. Szacowana wielkość armii egipskiej wynosiła około 20 000 ludzi (w tym 16 000 piechoty, 2000 rydwanów). W skład armii egipskiej, poza Egipcjanami wchodzili również Szardanowie oraz Nubijczycy. Faraon wyznaczył zadania bojowe po czym armia bez przeszkód udała się na północ. W czasie podróży, część krajów złożyła faraonowi daniny.

Armia hetycka liczyła około 50 000 ludzi (w tym 40 000 piechoty oraz 3700 rydwanów). Przed rozpoczęciem wojny z Egiptem, Muwatallis II przeniósł stolicę z Hattusy do Dattassy. Z nowej stolicy Muwatallis II mógł łatwiej kontrolować sprawy syryjskie i szybciej reagować na zagrożenia posiadłości hetyckich w Syrii. Główny trzon sił hetyckich uzupełniały kontyngenty wojsk krajów podległych Hetytom. Źródła egipskie wymieniają wszystkich sojuszników, którzy brali udział w tej bitwie.

Kampania dezinformacyjna

Gdy Ramzes dotarł do Szabtuny leżącej około 11 kilometrów od Kadesz, przed oblicze Faraona przyprowadzono dwóch Beduinów. W rzeczywistości byli to szpiedzy hetyccy, których zadaniem było wprowadzenie Ramzesa II w błąd. Przekazali oni informacje jakoby armia hetycka była w Aleppo – około 200 kilometrów na północ od Kadesz, a sam król Muwatallis II zwleka z wyruszeniem na południe, gdyż zbytnio obawia się konfrontacji z armią egipską.

„(…) Przybyło dwóch Beduinów z plemion beduińskich, którzy tak powiedzieli do Jego Majestatu: Nasi bracia, którzy są wodzami plemion wrogich Hetytom, wysłali nas by przekazać Jego Wysokości tę wiadomość: Zostaniemy sługami Faraona, nie będziemy razem z Hatti. Wtedy rzekł Jego Majestat: Gdzie są wasi bracia którzy was wysłali byście poinformowali o ich planach Jego Majestat? Odpowiedzieli: Są tam, gdzie jest władca Hatti, gdyż Hetyta ma swój obóz w kraju Aleppo, na północ od Tunip i zbyt obawia się potęgi Faraona, by wyruszyć na południe”

Istnieje duże prawdopodobieństwo, że ta informacja spowodowała częściowe rozproszenie sił egipskich w drodze do Kadesz. Faraon nie zaczekawszy na resztę swoich sił wyruszył ku Kadesz ze swoją strażą przyboczną i dywizją „Amon”. Będąc już pod samym Kadesz, armia egipska rozbiła obóz naprzeciw miasta. Wkrótce jednak przed oblicze Ramzesa II doprowadzono dwóch hetyckich zwiadowców, złapanych przez egipskich żołnierzy. Okazało się że armia hetycka znajduje się tuż za „Starym Kadesz” gotowa do uderzenia.

Charakterystyka miejsca bitwy i ustawienie wojsk

Dywizja „Amon” przed rozpoczęciem bitwy była ulokowana w obozie Ramzesa II, na północny wschód od Kadesz. Usytuowanie dywizji „Ra”, także nie budzi wątpliwości. Znajdowała się ona na południe od dywizji „Amon”, w niezbyt dużej odległości od obozu Ramzesa. Kolejne dwie dywizje znajdowały się w znacznej odległości od miejsca walki. Dywizja „Ptah” musiała się znajdować kilka kilometrów od obozu Ramzesa, gdyż dołączyła do bitwy dopiero pod koniec pierwszego dnia zmagań. Dywizja „Set” znajdowała się najdalej od miejsca walki, dołączyła do pozostałych żołnierzy dopiero nocą, bądź rankiem następnego dnia.

Armia hetycka, znajdowała się na przeciwnym brzegu Orontesu, ukryta za miastem Kadesz.

Miasto Kadesz wznosiło się na wzgórzu leżącym na półwyspie między Orontesem płynącym z północy, wzdłuż wschodniej granicy miasta, a strumieniem płynącym z zachodu, który wpadał do Orontesu na północny zachód od miasta. Na południe od miasta, mieszkańcy wykopali kanał, który łączył strumień z rzeką, przez co przekształcili półwysep w wyspę.

czytaj dalej: [2], [3]