Bitwa pod Kilinochchi (2008-2009) – starcie, między siłami rządowymi Sri Lanki, a bojownikami Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu (LTTE), o przejęcie kontroli nad miastem Kilinochchi. Samo miasto było centrum administracyjnym i de facto stolicą rządu Tamilskiego na Sri Lance.

Armia Sri Lanki (SLA) rozpoczęła ofensywę w listopadzie 2008 roku, a w grudniu doszło do trzech prób zajęcia miasta. Wszystkie zostały udaremnione przez LTTE, natomiast obie strony twierdziły, iż straty we własnych szeregach były minimalne, podczas gdy straty spowodowane u przeciwnika miały być druzgocące.

Podczas trwania ofensywy lankijskie siły powietrzne prowadziły naloty na pozycje zajmowane przez LTTE w Kilinochchi. W dniu 2 stycznia 2009 roku, armia Sri Lanki wkroczyła do miasta z trzech stron, północnej, południowej oraz zachodniej. Bojownicy LTTE wycofali się do pobliskiej dżungli, okalającej miasto. Mahinda Rajapakse, prezydent Sri Lanki, ogłosił przejęcie przez wojsko kontroli nad miastem oraz wezwał LTTE do złożenia broni i kapitulacji.

Jednakże, rebelianci stwierdzili iż SLA zdobyło "Miasto Duchów", a swoje straty określili jako minimalne.

Po upadku Kilinochchi, giełda w Kolombo (CSE) zanotowała wzrost, a kurs rupii lankijskiej ustabilizował się. Natomiast atmosferę świętowania na ulicach Kolombo przerwał samobójczy atak Tamilów przed główną kwaterą powietrznych sił armii lankijskiej. Wiadomość o zamachu nadeszła po zdobyciu stolicy Tamilskich Tygrysów, Kilinochchi przez wojska rządowe. W zamachu zginęły 4 osoby a rannych zostało około 37.

Po zdobyciu miasta SLA kontynuowała ofensywę, zdobywając kilka strategicznych obiektów, w tym bazę wojskową Elephant Pass oraz autostradę A9.

Geneza konfliktu

Do konfliktu przyczyniły się w głównej mierze różnice kulturowe między dwoma nacjami zamieszkującymi Sri Lankę – Tamilów stanowiącymi mniejszość, o wyraźnie odrębnej kulturze, języku, a także religii – wyznają bowiem hinduizm, podczas gdy będący w większości Syngalezi są buddystami.

Syngalezi na różne sposoby starali się marginalizować tamilską tożsamość lub zmusić Tamilów do opuszczenia wyspy. W 1970 r. zakazano importu tamilskich dóbr kultury (książek, gazet, filmów itd.). Uniemożliwiono Tamilom zdobywania wykształcenia na hinduskich uczelniach, przestano także uznawać dyplomy Tamilów, które zdobyli na studiach w Wielkiej Brytanii. W przyjętej 22 maja 1972 roku konstytucji, za oficjalną religię uznano buddyzm, a językiem państwowym został syngaleski, podczas gdy tamilski nie został uwzględniony w ustawie zasadniczej.

W 1981 r. nieznani sprawcy podpalili bibliotekę publiczną w Jaffnie – w wyniku pożaru spłonęły wiekowe manuskrypty oraz inne dzieła napisane w języku tamilskim.

Tamilowie buntowali się przeciwko dyskryminacji począwszy od lat 50. – aż do wielkiego powstania w roku 1977. Do regularnej wojny domowej, która rozpoczęła się w 1983 r., doszło po tzw. Czarnym Czerwcu, gdy w demonstracjach zginęło około 3 tys. Tamilów.

Podczas trwania konfliktu powstawały rozmaite ugrupowania, które różnymi sposobami starały się ułożyć relacje z Syngalezami. W 1972 r. powstał Tamilski Zjednoczony Front Wyzwolenia (TZFW), najważniejsza partia opozycyjna na cejlońskiej scenie politycznej. TZFW, mogący liczyć na głosy 1/6 cejlońskiego elektoratu, domagał się niepodległości dla obszarów zamieszkanych w większości przez Tamilów. Tuż po powstaniu Zjednoczonego Frontu Wyzwolenia władze zakazały jego działalności.

W wyniku rosnącego niezadowolenia oraz radykalizacji sceny politycznej rosło znaczenie grup wzywających do utworzenia tamilskiego państwa środkami militarnymi, spośród których wyróżniała się organizacja Tygrysów Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu, założona przez Velupillai Prabhakarana. Na przemoc ze strony policji i wojska, Tamilskie Tygrysy odpowiedziały atakami terrorystycznymi, które doprowadziły do pogromów ludności tamilskiej w stolicy i innych częściach kraju. Narzędziami przemocy stali się młodzi ludzie obu narodowości – tak Tamilowie, jak i Syngalezi charakteryzowali się bardzo młodymi populacjami w fazie bumu demograficznego. Wojna domowa, która została zakończona rozejmem w 2002 r., od 2006 roku rozgorzała na nowo.

Do tej pory konflikt między mniejszością tamilską a władzami wyspy pochłoną okołu 70 tysięcy ofiar.

Z samego miasta Kilinochchi armia Sri Lanki wycofała się w 1990 r., umożliwiając LTTE przejęcie kontroli nad miastem po raz pierwszy. Wojska SLA ponownie zajęły miasto po sukcesie operacji Sathjaya I, II i III w wrześniu 1996 r. Jednakże, LTTE przejęły miasto w wrześniu 1998 r. po raz drugi, zmuszając siły SLA do odwrotu. Chociaż Kilinochchi nie leży w strategicznie ważnym miejscu w zakresie operacji wojskowych, nosi ono symboliczne znaczenie ze względu pełnienie de facto funkcji stolicy Tamilskiego Ilamu.

Żeńskie oddziały LTTE podczas parady w Kilinochchi

Stolica Tamilskiego Ilamu

Po 2002 r., Kilinochchi było wykorzystywane jako centrum administracyjne na obszarze znajdującym się pod kontrolą LTTE. Tamilowie stworzyli własne siły policyjne oraz bank centralny. Ustalono również i wdrożono system sądownictwa, którego podział polegał na sądach rejonowych oraz Sądu Najwyższego, jak i sądu apelacyjnego.