Bitwa pod Komarnem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Komarnem miała miejsce 9 października 1672 podczas wyprawy Sobieskiego na czambuły w ramach wojny polsko-tureckiej 1672-1676.

Po pokonaniu Tatarów pod Niemirowem hetman wielki koronny Jan Sobieski (2,5-3 tys. jazdy i dragonów) ruszył 9 października na Gródek Jagielloński. Gdy minął Jaworów zorientował się po łunach pożarów, że główne siły tatarskie znajdują się w kierunku na Przemyśl i Sambor. W tej sytuacji wysłał w kierunku Gródka Jagiellońskiego niewielki oddział (20 żołnierzy), natomiast sam z głównymi siłami ruszył na południowy zachód w kierunku Hoszan i Rudek w celu przecięcia Tatarom odwrotu na południe. Pod Hoszanami Sobieski rozbił jeden z czambułów, a od jeńców dowiedział się, że w dolinie pod Komarnem na zachodnim brzegu Stawu Kliteckiego znajduje się nieubezpieczony kosz tatarski armii Nuraddyna Sołtana (10 tys. Tatarów, 400 Lipków oraz 400 Kozaków Doroszenki).

Przemyśl (ukr. Перемишль, ros. Перемышль, niem. Prömsel, czes. Přemyšl, łac. Praemislia) – miasto w województwie podkarpackim nad Sanem, liczące 66 389 mieszkańców (XII 2009), co czyni je drugim pod względem ludności miastem województwa podkarpackiego.

Jan III Sobieski herbu Janina (ur. 17 sierpnia 1629 w Olesku, zm. 17 czerwca 1696 w Wilanowie) – król Polski i wielki książę litewski od 1674, hetman wielki koronny od 1668, hetman polny koronny od 1666, marszałek wielki koronny od 1665, chorąży wielki koronny od 1656.

Chcąc szybkim uderzeniem zaskoczyć nieprzyjaciela Sobieski, nie zważając na deszcz i fatalne drogi, przebył bez odpoczynku 57 kilometrów. Częścią sił hetman zamierzał związać czoło armii tatarskiej, natomiast główne siły miały uderzyć na lewe skrzydło, by odciąć Tatarów od przeprawy na Wereszycy i zamykającej staw grobli. Dowództwo grupy wiążącej, liczącej tysiąc żołnierzy, objął Stefan Bidziński. Sam Sobieski stanął na czele głównej grupy uderzeniowej liczącej 1,5 tys. żołnierzy, w skład której wchodziła cała husaria.

Hoszany (ukr. Градівка) - wieś w rejonie gródeckim obwodu lwowskiego, założona w 1426 r. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Hoszany w powiecie rudeckim województwa lwowskiego. Wieś liczy 1524 mieszkańców.

Husaria – polska jazda narodowego autoramentu [1], znana z wielu zwycięstw formacja kawaleryjska Rzeczypospolitej, obecna na polach bitew od początków XVI do połowy XVIII wieku. Była wykorzystywana do przełamywania sił nieprzyjaciela poprzez zadawanie rozstrzygających uderzeń w postaci szarż, które w najważniejszym okresie jej istnienia kończyły się zazwyczaj zwycięstwami.

Około godziny 16 Tatarzy dostrzegli grupę Bidzińskiego i rzucili przeciw niemu swoje główne siły. Grupę Sobieskiego Tatarzy zauważyli dopiero wtedy, gdy ta szarżowała na ich skrzydło. W tej sytuacji Tatarzy rzucili się do ucieczki w kierunku zachodnim, między grupami Sobieskiego i Bidzińskiego. Ta część, która usiłowała ujść przez groblę, została wycięta. Reszta, choć atakowana z obu stron, zdołała przedrzeć się w kierunku Bańkowej Wiszni i Rudek. W nocy udało się wojskom koronnym dopaść Tatarów u przeprawy przez Wisznię i dokończyć pogromu. Z potężnej armii Nuraddyna Sołtana jedynie 1,5 tys. Tatarów zdołało przeprawić się przez Dniestr i dołączyć do jednego z czambułów armii syna chańskiego Hadżi Gireja.

Kozacy zaporoscy, kozacy niżowi (ros.: Запорожцы, ukr.: Запорожці) – społeczność zorganizowana na sposób wojskowy, której początki sięgają końca XV w. i związane są z terytoriami naddnieprzańskimi.

Jasyr (jassyr) - termin polski i ukraiński oznaczający niewolę turecką lub tatarską. Określenie to pochodzić ma z języka tureckiego, gdzie jesir - jeniec lub arabskiego, gdzie asir oznacza związany, pojmany.

W dniu bitwy pod Komarnem żołnierze polscy przebyli około 100 kilometrów i uwolnili z jasyru 20 tys. ludzi.

Literatura

Mała Encyklopedia Wojskowa, 1967, Wydanie I