Bitwa pod Leśną miała miejsce 9 października 1708 roku podczas Wielkiej Wojny Północnej.

Bitwa stoczona została przez armię rosyjską (17 000 żołnierzy, w tym 10 000 jazdy ) dowodzoną przez cara Piotra I a armią szwedzką (13 000 żołnierzy, w tym 6000 jazdy) dowodzona przez Adama Lewenhaupta. Miejscem bitwy były okolice wsi Leśna w granicach ówczesnego Wielkiego Księstwa Litewskiego (dziś Białoruś, obwód mohylewski).

Wstęp

Odniesione na początku wojny zwycięstwa nad Duńczykami pod Kopenhagą i Rosjanami pod Narwą tymczasowo wyłączyły oba te kraje z grona głównych przeciwników Szwecji.

Jednak Karol XII, zamiast szybko dokończyć wojnę z Rosją, wolał wkroczyć w granice pragnącej zachować neutralność i pogrążonej w kryzysie Rzeczypospolitej, a następnie uganiać się po jej ogromnym terytorium za jej władcą i jednocześnie elektorem Saksonii Augustem Mocnym.

Gdy Szwedzi marnowali swój czas w Polsce, lekceważeni przez nich Rosjanie za sprawą cara Piotra reformowali swą armię by w coraz większym stopniu mogła dorównać najlepszym ówczesnym armiom świata. W tym celu piechota rosyjska była przezbrajana w najnowocześniejszą wtedy broń skałkową i szkolona tak, by móc stosować powszechną w tych czasach taktykę linearną. Wkrótce Rosjanie zaczęli odnosić sukcesy w Inflantach oraz przystąpili do budowy Sankt Petersburga. Rozdrażniony rosyjskimi sukcesami Karol XII postanowił uderzyć na Moskwę, czyli w samo serce Rosji. Zwycięstwo pod Hołowczynem zapowiadało, że i tym razem Rosja szybko zostanie rzucona na kolana.

Lewenhaupt, jeden z najważnieszych szwedzkich generałów, dowodził jedną z najlepszych szwedzkich armii, której baza znajdowała się w Rydze. Latem 1708 roku otrzymał od Karola XII rozkaz marszu na południe, by dołączyć do liczącej 25 000 żołnierzy armii królewskiej. Zadaniem Lewenhaupta było dostarczenie maszerującej na Moskwę armii Karola XII amunicji i żywności.

Ponieważ Lewenhaupt miał kłopoty z zebraniem odpowiedniej ilości zaopatrzenia, Karol XII wobec stosowanej przez Rosjan taktyki spalonej ziemi zmuszony został do rezygnacji z bezpośredniego marszu na Moskwę. Decyzja o zmianie marszruty zapadła 26 września. Szwedzi spodziewali się, że idąc na Ukrainę zostaną wzmocnieni przez sprzymierzonego z nimi Mazepę i jednocześnie liczyli na zaopatrzenie swej armii w żywność na czas zimy. W tym momencie Lewenhaupt, mający ze sobą 7000 wozów z żywnością i amunicją, oddalony był od Karola XII o około 130 km.

Stojący pod Smoleńskiem Rosjanie obserwowali ruchy wojsk szwedzkich i ostatecznie zdecydowali, że należy zniszczyć armię Lewenhaupta zanim ten wzmocni siły Karola XII. Wskutek błędnych informacji nie udało im się zaskoczyć Lewnehaupta przy przeprawie przez Dniepr. Car Piotr wraz z Mienszykowem (12 000 żołnierzy, w tym 7000 jazdy) 6 października ruszyli szybko z Krzyczewa, by przechwycić szwedzką armię zanim ta zdąży schronić się za rzeką Soż. Po drodze ściągnięto liczący 5000 żołnierzy korpus Baura. Lewenhaupta to nie przeraziło, gdyż w ciągu ośmiu lat zmagań wojennych ani razu nie udało się Rosjanom pobić Szwedów w otwartej bitwie. Pewni siebie Szwedzi ruszyli Rosjanom naprzeciw. W dniach 7-8 października doszło do pierwszych walk z ariergardą szwedzką.