Bitwa pod Lubawą - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Lubawą – bitwa stoczona wiosną 1263 roku, pomiędzy Prusami a wojskami Zakonu krzyżackiego podczas drugiego powstania pruskiego.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Podczas drugiego powstania pruskiego walki toczyły się niemal na całym terytorium Prus między Niemnem a Wisłą. Na fali początkowych sukcesów w walkach z zakonem krzyżackim oddziały Natangów pod dowództwem Monte w kwietniu lub maju 1263 roku najechały ziemie chełmińską. W drodze powrotnej w okolicach Lubawy siły Prusów zostały zaatakowane przez wojska zakonu krzyżackiego. Wojskami krzyżackimi dowodził mistrz krajowy Helmeryk von Würzburg. Pod Lubawą Krzyżacy doznali sromotnej klęski. Podczas krwawej bitwy śmierć poniósł sam mistrz Helmeryk wraz z około 40 braćmi zakonnymi.

Herkus (Henryk) Monte z rodu Montewidów - wódz pruskiego plemienia Natangów w czasie II powstania pruskiego latach 1260-1274. W młodości został oddany jako zakładnik Krzyżakom, uzyskał gruntowne wykształcenie w Magdeburgu. Po klęsce Krzyżaków pod Durbą stanął na czele powstania. 22 stycznia 1261 pokonał pod Pokarwis doborowe oddziały krzyżackie. W 1262 został ranny w czasie zdobywania przez Krzyżaków Królewca. W 1263 pod Lubawą pokonał siły krzyżackie dowodzone przez mistrza krajowego Helmeryka von Würzburga, który zginął w czasie walki. Wydany przez swego sługę i ujęty przez Krzyżaków zginął w 1273. Jego imię nosi szkoła podstawowa w Kamińsku.

Marian Biskup (ur. 19 grudnia 1922 w Inowrocławiu) – polski historyk, specjalizujący się w historii Pomorza, historii strefy bałtyckiej, historii średniowieczna i nowożytnej oraz historii Zakonu Krzyżackiego.

Bibliografia

Marian Biskup, Gerard Labuda, Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach, Wydawnictwo Morskie, Gdańsk 1986, str. 181. ISBN 8321572200.

Maciej Dorna Bracia zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1228-1309, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2004, str. 181.