Bitwa pod Mühldorf - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Mühldorf (także bitwa pod Ampfing) rozegrała się niedaleko miasta Mühldorf am Inn 28 września 1322 roku, między Księstwem (Górnej) Bawarii a Księstwem Austriackim. Bawarczyków prowadził niemiecki król Ludwik IV Bawarski a Austriaków jego kuzyn, Fryderyk III Piękny.

Królestwo Czech (czes. České království) – historyczne państwo istniejące od momentu koronacji Wratysława II na króla Czech. Po jego śmierci Czechy znów stały się księstwem. Ponownie istniało królestwo w czasie panowania Władysława II. Od czasów Przemysła Ottokara I tytuł królewski był dziedziczny. Po wygaśnięciu dynastii Przemyślidów w 1306 r. Czechy przeszły pod panowanie Luksemburgów. Od 1356 r. król Czech był jednym z elektorów Rzeszy. Po bezpotomnej śmierci Ludwika II Jagiellończyka w 1526 r. Czechy dostały się pod panowanie Habsburgów. Od 1849 r. kraj koronny Cesarstwa Austriackiego, obejmujący obszar Czech właściwych. W wyniku rozpadu Austro-Węgier po I wojnie światowej Królestwo Czech weszło w skład Czechosłowacji.

Księstwo Austriackie (niem. Herzogtum Österreich) - jedno z państw tworzących Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego, centrum monarchii Habsburgów i rdzeń tworzonego przez nich później imperium.

Tło historyczne

Na początku XIVw. trzy potężne dynastie: Habsburgowie, Wittelsbachowie, Luksemburgowie rywalizowały o władzę w Świętym Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego, elektorzy Rzeszy starali się nie dopuścić do tego, by jedna z tych rodzin utworzyła monarchię dziedziczną, dlatego po śmierci cesarza Henryka VII Luksemburskiego w 1313 nie zgodzili się na objęcie tronu przez jego syna:Jana Luksemburskiego, podzielili się więc na zwolenników Fryderyka III Pięknego i Ludwika IV Bawarskiego.

Wittelsbachowie - jedna z najstarszych dynastii niemieckich. Jej przedstawiciele panowali w krajach niemieckich: Bawarii, Palatynacie Reńskim oraz przejściowo w Brandenburgii. Trzykrotnie zdobywali tron władców Niemiec, jednak nie zdołali go utrzymać w swej rodzinie. Zasiadali także przejściowo na tronach kilku państw europejskich: Szwecji, Danii, Węgier, Czech, Holandii, Grecji. Współcześnie, od 1919 roku uznawani przez jakobitów za prawowitych królów Anglii, Szkocji i Irlandii.

Według różnych spisów, jak podaje źródło, razem z Reinhardem Marxem jest 99 lub 102 biskupów Trewiru (niem. Trier). Lista zawiera jego 98 poprzedników.

W związku z tym w 1334 roku odbyły się dwa głosowania we Frankfurcie. Fryderyka popierali: Arcybiskupstwo Kolonii, Królestwo Czech i Księstwo Saksonii-Wittenberg, Ludwika natomiast: Arcybiskupstwo Moguncji, Arcybiskupstwo Trewiru, Marchia Brandenburska oraz książę Saksonii-Lauenburg, Jan II (jednak jego prawo głosu było kwestionowane przez jego kuzynów z Saksonii-Wittenberg).

Elektorat Kolonii (również: Arcybiskupstwo Kolonii, nie mylić z dzisiejszą archidiecezją kolońską) (niem. Kurfürstentum Köln lub Kurköln, pełna nazwa: Erzstift und Kurfürstentum Köln) był jednym z najważniejszych kościelnych księstw Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego, istniejącym od X w. do początków XIX w. Jego terytorium składało się z dóbr arcybiskupów Kolonii; był to pas ziem ciągnących się wzdłuż lewego brzegu Renu na wschód od księstwa Jülich, poza tym pod władzą arcybiskupstwa znajdowało się również księstwo Westfalii, leżące za Renem, na wschód od Berg, a także Mark. Arcybiskup Kolonii tradycyjnie należał do grona elektorów Cesarstwa, był także arcykanclerzem Włoch i Burgundii; prawa elektorskie posiadał okresami od 1238 roku oraz nieprzerwanie od roku 1263 do roku 1803. Gdy stare rzymskie miasto Kolonia stało się w 1288 roku wolnym miastem, arcybiskupi kolońscy przenieśli swą siedzibę z katedry kolońskiej do Bonn.

Elektorzy Rzeszy, elektorzy Świętego Cesarstwa Rzymskiego, (łac. electores - wyborcy; niem. Kurfürsten - od staroniemieckiego słowa kuri - wybór) - książęta Rzeszy uprawnieni do udziału w elekcji króla rzymskiego (niemieckiego) i cesarza rzymsko-niemieckiego.

Ludwik IV Bawarski był uwikłany w wojnę domową ze swoim bratem Rudolfem I Wittelsbachem, która zakończyła się dopiero w 1319 roku, śmiercią Rudolfa. Tymczasem Fryderyk III Piękny prowadził kampanie na terenie Bawarii, pustosząc księstwo wielokrotnie nie napotykając znacznego oporu.

Jan II (ur. ok. 1275, zm. 22 kwietnia 1322) – książę Saksonii-Lauenburg wraz z braćmi w latach 1285–1305, książę Saksonii-Mölln-Bergedorf od 1305, z dynastii askańskiej.

Ludwik IV Bawarski (Ludwik IV Wittelsbach) (ur. 1287 w Monachium, zm. 11 października 1347 w Puch k. Fürstenfeldbruck) - książę Bawarii od 1294, hrabia Palatynatu od 1329, król niemiecki od 1314, cesarz Świętego Cesarstwa Narodu Niemieckiego od 1328. Był pierwszym królem i cesarzem Niemiec z rodu Wittelsbachów.

Pojmanie Fryderyka III Pieknego, obraz z 1839

Przebieg bitwy

W 1322 Fryderyk, zachęcony dotychczasowymi sukcesami, sprzymierzył się z biskupstwem Pasawy i arcybiskupstwem Salzburg. Ich armie spotkały się pod Mühldorf nad rzeką Inn 24 września 1322 roku, gdzie oczekiwali na przybycie wspierających ich oddziałów austriackich pod dowództwem brata Fryderyka, Leopolda I Sławnego .

Leopold I Sławny niem. Otto der Glorwürdige, Otto das Schwert Habsburg (ur. 4 sierpnia 1290 w Wiedniu, zm. 28 lutego 1326 w Strasburgu) – książę z dynastii Habsburgów.

Saksonia-Lauenburg – księstwo powstałe z podziału ziem dynastii askańskiej (położone w południowej części obecnego Szlezwika-Holsztynu). Stolicą był gród Lauenburg/Elbe

28 września Ludwik dotarł pod Mühldorf, a dzięki sfałszowaniu sojuszu z Janem Luksemburskim i burgrabią Norymbergi,Fryderykiem IV jego armia była silna i liczna. Leopold nie zdążył z odsieczą na czas, co znacząco wpłynęło na wynik bitwy. Fryderyk został pokonany i wraz z ok. 1000 austriackich szlachciców dostał się do niewoli.

Henryk VII Luksemburski (ur. zm. 24 sierpnia 1313 w Buonconvento koło Sieny) – hrabia Luksemburga i Laroche, margrabia Arlon, od 1308 do 1313 król niemiecki, od 1312 cesarz.

Jan I Luksemburski, Jan Ślepy (czes. Jan Lucemburský, niem. Johann von Luxemburg) (ur. 10 sierpnia 1296, zm. 26 sierpnia 1346) – syn cesarza rzymsko-niemieckiego Henryka VII, od 1309 hrabia Luksemburga, od 1310 król Czech, w latach 1310-1335 tytularny król Polski.

Skutki

Mimo wygranej bitwy, tytuł cesarski Ludwika wciąż był kwestionowany przez papieża Jana XXII i Leopolda I Sławnego, który starał się o uwolnienie brata. Po trzech latach Fryderyk III Piękny odzyskał wolność i został uznany za współregenta w zamian za wsparcie w utrzymaniu korony cesarskiej. Po śmierci Ludwika w 1347 roku tron powrócił do dynastii Luksemburgów.

Marchia Brandenburska - marchia stworzona około 1157 roku przez Albrechta Niedźwiedzia na terenach podbitych Słowian połabskich w tym plemion Obodrzytów i Związku wieleckiego.

Górna Bawaria (Oberbayern) - kraina historyczna w południowych Niemczech, współcześnie jedna z rejencji Bawarii. Stolicą Górnej Bawarii jest Monachium. Do Górnej Bawarii należy też najwyższa część niemieckich Alp. Przez Górną Bawarię przepływa rzeka Izara.