Bitwa pod Magnezją – starcie zbrojne, które miało miejsce w grudniu 190 p.n.e. (niektórzy historycy wskazują styczeń 189 p.n.e.) podczas wojny Rzymu z seleucydzkim królem Antiochem III Wielkim.

Przed bitwą

Po wyparciu Antiocha z Europy wojska rzymskie wkroczyły do Anatolii. Tam przyłączył się do nich król Pergamonu – Eumenes II. Rzymska armia razem z sojusznikami liczyła łącznie 30 tysięcy piechoty i 3 tysiące jazdy. Antioch prowadził około 50 tysięcy piechoty i 12 tysięcy jazdy. Siłami Rzymu dowodził formalnie Lucjusz Scypion (nazwany po bitwie Azjatyckim), towarzyszył mu jego brat, wielki Publiusz Korneliusz Scypion Afrykański, pogromca Hannibala, i to on miał faktycznie wydać Antiochowi bitwę. Wskutek choroby jednak faktyczne dowództwo obiął Domicjusz Ahenobarbus, jeden z legatów.

Bitwa

Bitwa rozegrała się w pobliżu drogi z Sardes do Smyrny, między rzekami Frygios i Hermos.

Siły rzymskie ustawione były standardowo: dwa legiony w centrum, po bokach latyńscy sprzymierzeńcy, na prawym skrzydle trzy tysiące piechoty greckiej. Na skraju obu skrzydeł rozmieszczona była jazda. Przed frontem armii stali lekkozbrojni najemnicy, którzy rozpoczynali bitwę. Legioniści ustawieni byli w potrójnym szyku triplex acies.

Armia Antiocha była zbiorowiskiem wojowników z całego olbrzymiego imperium. Centrum armii stanowiło 16 tysięcy żołnierzy falangi sarissofori ustawionej w 16 wielkich czworobokach. W odstępach między tymi oddziałami stały po 2 słonie z lekkozbrojną "obstawą". Po obu stronach falangi rozmieszczono po 1,5 tysiąca Galatów z Galacji. Na lewo i prawo od nich znajdowała się ciężka jazda – katafrakci. Dalej na lewym skrzydle stała piechota orientalna, na prawym Srebrne Tarcze i konni Dahowie. Na skraju lewego skrzydła rozmieszczono kilkadziesiąt rydwanów bojowych.

Bitwa zakończyła się całkowitym zwycięstwem Rzymian i masakrą wojsk Antiocha. Na polu bitwy padło około 40 tysięcy piechurów, 3 tysiące kawalerzystów i 20 słoni bojowych seleudzkiego króla. Ponadto Rzymianie zdobyli 6 słoni. Straty zwycięzców ograniczyły się ponoć do zaledwie 300 Rzymian i 25 żołnierzy z oddziałów sojuszniczych.

Główną przyczyną klęski Antiocha były popełnione przez niego błędy taktyczne, użycie przestarzałej broni – rydwanów, złe ustawienie słoni i oddalenie się z kawalerią od sił głównych. W wyniku tej klęski Antioch przegrał wojnę z Rzymem i musiał zrzec się posiadłości w Azji Mniejszej.

Warunki kapitulacji

 Osobny artykuł: Pokój w Apamei.

Rzymianie przedstawili Antiochowi takie same warunki pokoju, jakie stawiali mu wcześniej, jednak z drobnymi zmianami, dotyczącymi granicy. Musiał się całkowicie wycofać z Europy oraz z Azji w części wcześniej ustalonej. Musiał wydać jeńców, zbiegów, część okrętów, a także wszystkie słonie bojowe, których na przyszłość mu nie wolno było posiadać. Ponadto Rzymianie mieli wybrać dla siebie 20 zakładników (w tym młodszy syn Antiocha), których należało wymieniać co 3 lata (z wyjątkiem syna Antiocha). Król Antioch musiał zapłacić koszty finansowe za wojnę oraz przez 12 lat wpłacać do Rzymu odszkodowanie. Nie wolno mu było werbować najemników w krajach podległych Rzymowi, ani przyjmować zbiegów. Mógł posiadać tylko 12 okrętów, których liczbę mógł jednak zwiększyć w razie wybuchu wojny w kraju. Układ został wyryty na tablicach spiżowych i umieszczony na Kapitolu.

Zobacz też

Bibliografia

Przypisy