Bitwa pod Marston Moor miała miejsce 2 lipca 1644 podczas angielskiej wojny domowej.

Była to największa bitwa całej wojny, i do tego jedna z najbardziej decydujących dla jej rezultatów. Zwycięstwo odniosły wojska Parlamentu, co spowodowało, że północna Anglia przeszła pod pełną kontrolę zwycięzców.

Kampania

Na początku 1644 angielska wojna domowa rozszerzała się gdy szkocka armia pod wodzą hrabiego Leven najechała północną Anglię, będąc po stronie Parlamentu. Armia Rojalistów pod wodzą markiza Newcastle naruszyła granicę kraju, jednak musiała się szybko wycofać do Yorku, gdy miasto to zostało zagrożone przez armię Parlamentu dowodzoną przez lorda Fairfaxa i jego syna Thomasa Fairfaxa.

Leven i Fairfax rozpoczęli oblężenie Yorku 22 kwietnia. Kawaleria Newcastle'a pod wodzą lorda Goring uszła z oblężonego miasta i udała się do Lancashire.

3 czerwca do oblegających dołączyła inna armia Parlamentu, dowodzona przez hrabiego Manchesteru, i działania oblężnicze zaczęły się na całego. Za wspólną zgodą wodzem wszystkich trzech połączonych armii został doświadczony hrabia Leven.

Dopiero 16 maja książę Rupert, siostrzeniec króla Karola I, ruszył na północ spod Shrewsbury mając na celu uwolnienie Yorku od oblężenia.

Dotąd zajęty był zaciąganiem świeżych rekrutów i ściąganiem posiłków (włączając kawalerię Goringa) i przywracając majątki Rojalistów w Lancashire. 14 czerwca król Karol napisał do niego, stanowczo rozkazując mu uwolnienie Yorku a następnie powrót na południe by połączyć się z królem. Rozkazy te były pisane w pośpiechu, gdyż król sam był ciężko naciskany przez armie Parlamentu, i przez co zawierał pewną ilość niejasnych sformułowań.

"Marsz na York"

Rupert maszerował przez góry Pennines z armią liczącą 6000 jazdy i 8000 piechoty. Dnia 30 czerwca dotarł do Knaresborough, dzień marszu na północny zachód od Yorku. Sprzymierzeni mieli nadzieję na posiłki ze środkowej Anglii dowodzone przez Johna Meldruma i hrabiego Denbigh, jednak wkrótce dotarła do nich wieść, że te wojska nie zdążą na czas. Dlatego porzucili oblężenie i skoncentrowali swe sily pod Marston Moor, na skrzydle spodziewanego kierunku marszu armii Ruperta na York (wzdłuż Ermine Street - starej rzymskiej drogi wiodącej z Londynu przez Lincoln do Yorku). Jednak Rupert maszerował przez Boroughbridge i Thornton Bridge, co sprawiło, że między nim a armią sprzymierzonych znalazła się rzeka Ouse. Później 1 lipca jego wojska pobiły dragonów Manchestera, zostawionego by pilnować mostu pontonowego przerzuconego przez rzekę Ouse koło wioski Poppleton kilka mil na północ od Yorku. W międzyczasie Goring skontaktował się z garnizonem Yorku i wszedł do miasta przez zbudowaną w XIV wieku bramę Bootham Bar.