Bitwa pod Mohaczem – bitwa stoczona 29 sierpnia 1526, w której wojska węgierskie dowodzone przez króla Ludwika II zostały rozbite przez armię osmańską pod dowództwem Sulejmana I.

Tło bitwy

W 1521 Turcy po zajęciu Belgradu skierowali się na północny zachód zagrażając ziemiom chrześcijańskim. Kolejna kampania rozpoczęła się w 1526 i była skierowana przeciwko Węgrom. Sulejman I kolejny raz zażądał od Węgrów wysokiego trybutu. Węgrzy odrzucili żądania, w wyniku czego sułtan na czele swojej armii w kwietniu skierował się na północ. Król Ludwik II Jagiellończyk, nie czekając na posiłki z Chorwacji i Siedmiogrodu (5 tys. Krsto Frankopana i 8 tys. Jana Zápoly) wyruszył z Budy na spotkanie przeciwnika.

Siły przeciwników

Armia turecka liczyła ponad 60 tys. żołnierzy (wśród niej było 35 tys. jazdy i 15 tys. janczarów). Armię węgierską szacowano na 25 tys. (w tym 4 tys. jazdy ciężkozbrojnej).

Bitwa

Armie spotkały się pod Mohaczem. Początkowo Węgrzy zamierzali zająć pozycje obronne budując tabor, jednak na wniosek wywodzącej się ze szlachty jazdy węgierskiej zdecydowano się przypuścić atak. Ciężkozbrojnej jeździe węgierskiej bez problemu udało się przebić przez wojska tureckie. Następnie Węgrzy ruszyli w kierunku tureckiego taboru bronionego przez janczarów i naszpikowanego licznymi działami. Ostrzał turecki zabił wielu Węgrów, w których szeregach wybuchła panika. Wielu żołnierzy zginęło z rąk tureckich podczas ucieczki, liczni utonęli w rzece − wśród nich król Ludwik II. W bitwie oprócz 18 tys. rycerzy węgierskich udział wzięło także 1,6 tys. polskich rycerzy co upamiętnia poświęcony im pomnik.

Konsekwencje

Śmierć króla spowodowała, że wkrótce ziemie Czech i Węgier dostały się pod panowanie Habsburgów. Data ta uznawana jest za symboliczny koniec potęgi dynastii Jagiellonów. Zgromadzenia szlacheckie wybrały Jana Zapolyę na króla, pomimo że w wyniku układów Jagiellonów z Habsburgami korona przeszła na Ferdynanda I. W 1528 Jan Zapolya uznał się za lennika Osmanów i poprosił sułtana o pomoc, w rok później Turcy zdobyli Budę i ogłosili Jana władcą. Wybuchła turecko-austriacka wojna o władzę na Węgrzech, ostatecznie w 1538 zawarto układ w Wielkim Waradynie; przewidywał on sukcesję Habsburgów po śmierci Jana Zapolyi, jednak szlachta węgierska złamała umowę i wybrała na następcę Jana jego syna, Jana Zygmunta. Wywołało to najazd austriacki, po nim zaś turecki, który zakończył się podziałem Węgier dokonanym przez sułtana. W 1541 ziemie węgierskie podzielono na 3 części. Środek kraju z Budą i Pesztem stały się prowincją turecką. Na wschodzie, pod rządami Jana Zapolyi powstało zależne od Osmanów księstwo zwane Siedmiogrodem, a zachodnia część z dzisiejszą Słowacją i Chorwacją rządzona była przez habsburskich królów węgierskich. Przez kolejne lata na granicach stale dochodziło do walk. Turcy panowali na zdobytych ziemiach przez 150 lat, aż do odsieczy wiedeńskiej.

Podział Węgier w 1541 roku

Przypisy

Mohacz - pomnik na polu bitwy.