Bitwa pod Mukdenem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Mukdenem - ostatnia z głównych bitew lądowych podczas wojny rosyjsko-japońskiej, trwająca od 19 lutego do 10 marca 1905 roku. Bitwa rozegrała się pomiędzy wojskami Imperium Rosyjskiego a Cesarstwa Japonii, niedaleko miasta Mukden w Mandżurii (miasto leży obecnie na terytorium Chin i nosi nazwę Shenyang).

Aleksy Mikołajewicz Kuropatkin, ros. Алексей Николаевич Куропаткин (ur. 17 marca 1848 w powiecie chołmskim guberni pskowskiej, zm. 16 stycznia 1925 w majątku Szeszurino, w powiecie toropieckim guberni pskowskiej) – generał piechoty (1900), generał adiutant (1902), rosyjski Minister Wojny w latach 1898-1904, często obarczany odpowiedzialnością za główne porażki Rosjan w czasie wojny rosyjsko-japońskiej, szczególnie w bitwie pod Mukdenem i bitwie pod Liaoyang.

Mikołaj Piotrowicz Liniewicz (ros. Николай Петрович Линевич, ur. 24 grudnia 1838, zm. 10 kwietnia 1908) – rosyjski generał-lejtenant (1903) i generał-adiutant (1905) piechoty.

Przebieg

Po kapitulacji Portu Artura w dniu 2 stycznia 1905 i niepowodzeniu w styczniowej operacji pod Sandepu sytuacja operacyjno-strategiczna armii rosyjskiej w Mandżurii była niesprzyjająca. Wojska japońskie (naczelny dowódca gen. Iwao Ōyama, szef sztabu gen. Gentarō Kodama) zostały wzmocnione 3. Armią i przerzucone spod Portu Artura. Siły japońskie: ok. 270 tys. bagnetów i szabel, 1062 armaty i 200 karabinów maszynowych. Trzy rosyjskie armie mandżurskie (naczelny dowódca gen. Aleksy Kuropatkin) w sile ok. 290 tys., 1475 armat i 56 karabinów maszynowych były równomiernie rozmieszczone na 140 kilometrowym froncie.

Bitwa pod Sandepu - operacja zaczepna wojsk rosyjskich przeprowadzona w dniach 25-28 stycznia 1905, w wojnie rosyjsko-japońskiej w okolicach Sandepu (Heikoutai), ok. 60 km na południowy zachód od Mukdenu (obecnie Shenyang).

Wojna rosyjsko-japońska - wojna pomiędzy Imperium Rosyjskim a Imperium Japonii toczona w okresie od 8 lutego 1904 do 5 września 1905 na Dalekim Wschodzie zakończona Traktatem z Portsmouth i zwycięstwem Japonii, która dzięki temu awansowała do grona światowych potęg. Japońska armia o stosunkowo małym doświadczeniu bojowym uzyskała druzgocące zwycięstwo nad siłami Rosji, co było dużym zaskoczeniem dla wielu obserwatorów konfliktu. Poniżający szereg klęsk armii rosyjskiej w ogromnym stopniu przyczynił się do niezadowolenia społecznego w Rosji i był główną przyczyną Rewolucji w 1905. Wojna była jednym z lokalnych konfliktów wybuchających przed I wojną światową.

Dowództwo japońskie planowało wykonać uderzenie pomocnicze siłami 5. i 1. Armii na prawym skrzydle frontu (na wschód od Mukdenu) w celu zaangażowania rezerw rosyjskich, a na głównym kierunku, na południowy zachód od Mukdenu, uderzyć 3. Armią w celu zniszczenia i zajęcia prawego skrzydła wojsk rosyjskich.

Lüshun, Lüshunkou (旅顺口), dawniej Port Arthur i Ryojun - miasto portowe w północno-wschodnich Chinach, w prowincji Liaoning, na półwyspie Liaotung nad Morzem Żółtym. Od 1960 jest dzielnicą w zespole miejskim Dalian.

Iwao Ōyama (?, ur. 10.10.1842 w Kagoshima (wówczas prow. Satsuma) - zm. 10.12.1916 w Fukuoka) – japoński dowódca wojskowy (marszałek polny), współtwórca armii cesarskiej, polityk.

Rosjanie przygotowywali w tym czasie nowe uderzenie na Sandepu. Japończycy wyprzedzili uderzenie wojsk rosyjskich, w nocy 19 lutego 5. Armia gen. Kageaki Kawamury przeszła do natarcia i 24 lutego wyparła wojska rosyjskie na północ. 24 lutego do natarcia przeszła 1. Armia japońska gen. Tamemoto Kuroki, ale do 3 marca nie przerwała frontu 1. Armii rosyjskiej gen. Mikołaja Liniewicza. Kuropatkin liczył, że na tym kierunku Japończycy wykonają uderzenie główne. 25 lutego skierował na wzmocnienie 1. Armii wszystkie rezerwy. 26 lutego rozpoczęła natarcie 3. Armia gen. Maresuke Nogi. Natarcie 3. Armii były rozpoznane 27 lutego, ale Kuropatkin 28 lutego skierował w rejon na północny-zachód od Mukden (kierunek natarcia 3. Armii) tylko jedną brygadę. Dopiero 1 marca, kiedy pojawiła się możliwość obejścia wojsk rosyjskich na prawym skrzydle, rozkazał 1 Armii oddać przydzielone posiłki i skierować je na przykrycia Mukdenu od zachodu.

Imperium Rosyjskie (ros: Российская империя) – oficjalna nazwa Rosji w latach 1721-1917. Imperium rosyjskie było jednym z najrozleglejszych imperiów w historii ludzkości. Stolicą imperium był Sankt Petersburg.

Gentarō Kodama (jap. 兒玉源太郎, Kodama Gentarō) — japoński generał, szef sztabu podczas wojny rosyjsko japońskiej i wieloletni gubernator generalny Tajwanu. Jeden z twórców nowoczesnej armii japońskiej.

Z części jednostek był zorganizowany Korpus Zborny gen. Toporina, a 2. Armii gen. A. W. Kaulbausa rozkazano wykonać kontruderzenie. Siły 2. Armii były związane walką od 2 marca z wojskami japońskimi gen. Yasukata Oku. Wycofujące się wojska 3. Armii japońskiej 2 marca skierowały się na Mukden, ale tu spotkały opór Korpusu gen. Toporina. Gen. Oyama przesunął 3. Armię dalej na północ, wzmacniając ją jednostkami z pasywnych odcinków frontu i rezerw. Kontruderzenie 2. Armii rosyjskiej wykonane 5-6 marca było zorganizowane w pośpiechu, prowadzono je bez koordynacji, małymi siłami i zakończyły się niepowodzeniem. 3. Armia japońska kontynuowała marsz na północ. 7 marca wieczorem gen. Kuropatkin rozpoczął wycofywanie wojsk nad rzekę Hun He w celu skrócenia frontu. Dowodzenie wojskami zostało zdezorganizowane i natarcie rosyjskie przeciwko 3. Armii japońskiej zorganizowane 9 marca nie miało powodzenia.

9 marca Japończycy przerwali front i wojskom rosyjskim groziło okrążenie. W nocy 10 marca Rosjanie rozpoczęli wycofanie na Tieling. Rosyjska armia poniosła klęskę. W bitwie pod Mukdenem straciła ok. 50 tys. żołnierzy, ok. 30 tys. osób uznano za zaginionych . Klęska w bitwie pod Mukdenem miała duże znaczenie na przebieg wojny rosyjsko-japońskiej i rozwój ruchów rewolucyjnych w 1905 w Rosji.

Przypisy

Martin s.193
↑ Menning s.187
Martin s.189
Menning s.194
Martin s.207
Raport statystyczny Gławnoje wojenno-sanitarnoje uprawlenije, 1914.

Bibliografia

* Richard Connaughton: Rising Sun and Tumbling Bear. Cassell, 2003. ISBN 0-304-36657-9. (ang.)
* Rotem Kowner: Historical Dictionary of the Russo-Japanese War. Scarecrow, 2006. ISBN 0-8108-4927-5. (ang.)
* Chirstopher Martin: The Russo-Japanese War. Abelard Schuman. ISBN 0-200-71498-8. (ang.)
* Bruce W. Menning: Bayonets before Battle: The Imperial Russian Army, 1861-1914. Indiana University. ISBN 0-253-21380-0. (ang.)
* Ian Nish: The Origins of the Russo-Japanese War. Longman, 1985. ISBN 0-582-49114-2. (ang.)
* F.R. Sedwick: The Russo-Japanese War. Macmillan, 1909. (ang.)
* Wielka Encyklopedia Radziecka (Большая Советская Энциклопедия). T. 17. Moskwa: 1974. (ros.)