Bitwa pod Murowaną Oszmianką - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Murowaną Oszmianką - największa bitwa pomiędzy wojskami AK a Lietuvos Vietine Rinktine (Litewski Korpus Lokalny) sprzymierzonym z nazistowskimi Niemcami. Bitwa miała miejsce w dniach 13–14 maja 1944 roku na terenach okupowanych ziem polskich, w pobliżu wsi Murowana Oszmianka (obecnie na terenie Białorusi). Bitwa zakończyła się zwycięstwem sił polskich.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Lietuvos Vietinė Rinktinė (Litewski Korpus Lokalny) – kolaborancka litewska formacja zbrojna działająca podczas II wojny światowej na terytorium okupowanej Litwy

Przebieg bitwy

W nocy z 13 na 14 maja 1944 zgrupowanie, wzmocnione przez 3 Brygadę "Szczerbca" stoczyło bój z oddziałami gen. Povilasa Plechavičiusa. Wspólnym zadaniem "Tura" i "Szczerbca" było rozbicie dwóch kompanii litewskich w Murowanej Oszmiance. Trzecią z kompanii litewskich, rozmieszczoną w Tołminowie miała związać, a w sprzyjającej sytuacji - rozbić - 13 Brygada "Nietoperza". Ubezpieczała 9 Brygada "Małego" oraz 12 Brygada "Cerbera".

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Polska Akademia Nauk (PAN) – państwowa instytucja naukowa będąca z jednej strony placówką skupiającą najwybitniejszych polskich uczonych, na wzór Francuskiej Akademii Nauk, a z drugiej - siecią wspólnie zarządzanych państwowych instytutów naukowych, których celem jest prowadzenie badań naukowych o możliwie najwyższym poziomie naukowym.

8 Brygada "Tura", po krótkiej nawale ogniowej, uderzyła od wschodu, przełamała linię obrony i wdarła się do centralnej części miasteczka. 3 Brygada "Szczerbca", która miała uderzyć z zachodniej strony spóźniła się na akcję. Pozostałe brygady 9, 12 i 13 stały na ubezpieczeniu. W takich warunkach mjr "Jarema" dał rozkaz 12 Brygadzie wsparcia walki 8 Brygady. Wyparła plechavičiusowców z południowej części miasta biorąc do niewoli około 20 litewskich żołnierzy.

Około 23:30 na miasto z marszu uderzyła Brygada "Szczerbca", forsując zachodnią linię obrony i częścią sił nawiązała w centrum miejscowości styczność z 8 Brygadą. Jednak większość plutonów 3 Brygady stoczyło na przedpolach Murowanej Oszmianki trudną walkę. Pluton "Milimetra" napotkał bardzo silny opór i trafił pod zmasowany ostrzał. Został przykuty do ziemi nieprzyjacielskim ogniem i poniósł dotkliwe straty. odcinek zachodni, na którym nacierała 3 Brygada, posiadał dobrze zorganizowaną obronę.

Równocześnie z uderzeniem 3 Brygady do dalszego natarcia ruszyły 8 i 12 brygady. Była to już końcowa faza walki. Opór przeciwnika zmalał. Litwini złożyli broń. Nieprzyjaciel stracił 23 zabitych, do niewoli trafiło ponad 230 jeńców.

Równocześnie z 8 Brygadą akcję w Tołminowie rozpoczęła 13 Brygada "Nietoperza", która atakiem części własnych sił i wykorzystując psychologicznie odgłosy nawały ogniowej w Murowanej Oszmiance - zmusiła kompanię litewską do złożenia broni. Do niewoli wzięto ok. 120 żołnierzy.

Przypisy

↑ Armia Krajowa na Nowogródczyźnie i Wileńszczyźnie (1941-1945) - Zygmunt Boradyn, Andrzej Chmielarz, Henryk Piskunowicz; Polska Akademia Nauk - Warszawa 1997, ISBN: 8390716803; str. 40-45;
Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide... (ang.) - Tadeusz Piotrowski; McFarland & Company (1997), ISBN 0-7864-0371-3; str. 165-166
Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura" s. 20

Bibliografia

"Pamiętnik Okręgu Wileńskiego AK", Janusz Butkiewicz "8 Brygada AK "Tura". Komisja Historyczna nr 38. Nakładem Zarządu okęgu Wileńskiego ŚZŻAK. Bydgoszcz 2008
Jarosław Wołkonowski, Grzegorz Łukomski: Okręg Wileński Związku Walki Zbrojnej Armii Krajowej w latach 1939-1945. Warszawa: Adiutor, 1996. ISBN 83-86100-18-4.
Wiktor Snastin: Inspektorat "F" : (materiały do historii) Okręgu Wileńskiego Armii Krajowej. Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 1997. ISBN 83-905279-8-7.