Bitwa pod Nieuport miała miejsce 2 lipca 1600 r. w trakcie wojny holendersko-hiszpańskiej 1595–1609 r. toczonej w ramach wojny osiemdziesięcioletniej.

W roku 1600 Maurycy Orański wylądował we Flandrii zelandzkiej w celu odblokowania Ostendy. Po zdobyciu kontroli nad ujściem Skaldy, wojska Maurycego pokonały armię namiestnika hiszpańskich Niderlandów, arcyksięcia Albrechta Austriackiego pod Nieuport. Pomimo zwycięstwa z powodu zbyt wydłużonych linii komunikacyjnych armia niderlandzka musiała zrezygnować ze zdobycia twierdzy Nieuport.

Wkrótce, pomimo poniesionej klęski, Hiszpanie przystąpili do oblężenia Ostendy, które trwało 4 lata i kosztowało życie 70 tys. ludzi po obu stronach. Ostatecznie Hiszpania odzyskali utraconą wcześniej twierdzę, a w roku 1609 obie strony podpisały rozejm na okres 12 lat.

Wstęp

Stany Generalne w 1600 roku rozkazały Maurycemu Orańskiemu zebranie armii celem zniszczenia pirackiego gniazda w Dunkierce (Duinkerker Kapers). Ponadto Holendrzy po opanowaniu Ostendy i wybrzeży Flandrii, postanowili odciąć Hiszpanów od morza.

Spodziewano się, że trwające od dłuższego czasu na obszarze Niderlandów walki powstańcze na tyle osłabiły wojska hiszpańskie, że arcyksiążę Albrecht nie zdoła skoncentrować odpowiednio silnej armii, by dać skuteczną odsiecz twierdzy Nieuport.

Do 21 czerwca Maurycy zebrał siły wielkości 12 regimentów piechoty i 25 kornetów jazdy – razem 12 tys. piechoty i 2 tys. jazdy, a następnie 22 czerwca przeprawił się przez ujście Skaldy na licznych małych statkach i skierował swe wojska na Ostendę, która miała być bazą dla jego operacji. Wzmocnił tamtejszy garnizon połową regimentu i czterema kornetami, po czym 30 czerwca ruszył na Nieuport, który był bazą korsarską Hiszpanów.

Gdy Maurycy przybył 1 lipca pod Nieuport, przeprawił dwie trzecie swych sił przez rzekę Yser, by zablokować twierdzę od zachodu. W nocy z 1 na 2 lipca, gdy armia niderlandzka czyniła przygotowania do regularnego oblężenia, Maurycy otrzymał wiadomość, że w jego kierunku zbliża się wraz z całą armią liczącą 7,7 tys. piechoty i 1200 jazdy namiestnik Niderlandów, arcyksiążę Albrecht. Widząc, że został odcięty od swej bazy, Maurycy wysłał z częścią sił swego kuzyna Ernesta Nassauskiego z zadaniem opóźniania pochodu armii hiszpańskiej. Uzyskany czas miał umożliwić Maurycemu ściągnięcie swych najlepszych oddziałów, które znajdowały się za rzeką Yser. Po połączeniu swej armii, nie mając innego wyjścia prócz ucieczki drogą morską, zamierzał stawić czoło nadchodzącej armii arcyksięcia Albrechta.

Ernest Nassauski otrzymał rozkaz przechwycenia mostu w Leffinge na rzece Yperlee. W tym celu ruszył w kierunku leżącej na południu przeprawy wraz ze szkockim regimentem Edmonda, holenderskim regimentem van der Noota, 4 kornetami jazdy i 2 działami – łącznie 2,1 tys. piechoty i 400 jazdy. Gdy przybył na miejsce, okazało się, że nieprzyjaciel panuje już nad przeprawą. Ernest rozwinął swe siły, licząc na to, że walka opóźni przeprawę Hiszpanów. Okazało się jednak, że ilość wojsk hiszpańskich, które zdążyły przejść już na drugą stronę rzeki jest bardzo duża, dlatego przeprowadzona przez wojska Albrechta szarża przebiła centrum Ernesta. Jazda niderlandzka uszła z pola walki, a piechota została całkowicie rozgromiona – szkocki regiment Edmonda został wybity niemal do ostatniego człowieka, natomiast niedobitki regimentu holenderskiego znalazły schronienie w Ostendzie. Na skutek doznanej klęski pod Leffinge Ernest został pozbawiony dowództwa.

Po odniesionym zwycięstwie arcyksiążę zebrał swych oficerów na naradę wojenną. Większość pragnęła, by okopać się w poprzek drogi na Ostendę, co zmusiłoby Maurycego do ataku wzdłuż wąskiego frontu w miejscu, gdzie ciężka jazda holenderska miałaby gorsze warunki do walki od lekkiej jazdy hiszpańskiej. Pomysł spotkał się z ostrym sprzeciwem tej części, która liczyła na zdobycze wojenne i z tego powodu pragnęła jak najszybciej doprowadzić do walki. Ponadto Albrecht liczył na to, że dopadnie wojska Maurycego pod murami Nieuport i pokona go z pomocą miejscowego garnizonu. Ostatecznie przeważyło pragnienie łupów i armia arcyksięcia ruszyła w szyku bojowym wzdłuż wybrzeża. W środku dnia z powodu przypływu maszerujące wojska hiszpańskie musiały opuścić zwężającą się z biegiem czasu plażę, wspinając się na złożone z sypkiego piasku wydmy. Spowolniło to marsz armii arcyksięcia Albrechta, dając Maurycemu Nassauskiemu czas na koncentrację sił i przygotowanie wojsk do bitwy. Korzystając z danego mu czasu Maurycy przeprawił brodem na prawy brzeg rzeki Yser około 1 tys. jazdy i 4 tys. najlepszej piechoty.

czytaj dalej: [2], [3]