|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
RSS
Warto przeczytać: Wtorkowy poranek 15 lipca 1410 roku był chłodny. Po całonocnej ulewie pozostał tylko niewielki deszcz. Wiatr był na tyle silny, że zrezygnowano z rozstawienia królewskiego namiotu kaplicznego. Na trzeci sygnał trębacza, 40-tysięczna armia polsko-litewska dosiadła... Bitwa pod Grunwaldem - jedna z największych wiktorii oręża polskiego - nie przyniosła równie znamienitych owoców politycznych. Choć było o niej głośno w całej Europie, niewykorzystanie zwycięstwa z 1410 r. okazało się w perspektywie następnych wieków tragiczne. Geneza ... Bitwa Warszawska 1920 roku i sukces II Rzeczypospolitej w konfrontacji z bolszewikami na lata zaważył na losach Polski, a być może pozwolił też uniknąć zapaści cywilizacyjnej i politycznej, jeżeli chodzi o całą Europę - ocenia historyk prof. Wojciech Materski... Bitwa nad Niemnem, rozegrana pod koniec września 1920 r., ostatecznie przypieczętowała polskie zwycięstwo w wojnie z bolszewicką Rosją, potwierdzając militarne zdolności marszałka Józefa Piłsudskiego. Po klęsce pod Wa... W dniach 13-15 sierpnia 1920 r. na przedpolach Warszawy rozegrała się decydująca bitwa wojny polsko-bolszewickiej. Określana mianem "cudu nad Wisłą" i uznawana za 18. przełomową bitwę w historii świata zadecydowała o...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
Bitwa pod ObertynemTo hasło encyklopedii posiada podstrony: [1][2] 3 Czy wiesz że...? Dzwon Zygmunta, Dzwon Zygmunt – najsłynniejszy polski dzwon, znajdujący się na Wieży Zygmuntowskiej w północnej części katedry wawelskiej w Krakowie. Ufundowany przez Zygmunta I Starego. Szymon Tadeusz Kobyliński (ur. 22 maja 1927 w Warszawie, zm. 15 kwietnia 2002 w Warszawie) – polski grafik, rysownik - karykaturzysta, satyryk, historyk i scenograf. Po bitwie
W najprawdopodobniej pięciogodzinnej bitwie padło 7746 Mołdawian, w tym pod samym taborem 2 746, a około tysiąc zostało wziętych do niewoli (m.in. kanclerz mołdawski Teodor, cześnik dworu Popescula, siedmiu członków rady bojarskiej oraz osiemnastu innych, znaczących bojarów). Polacy zdobyli także cały obóz mołdawski, pięćdziesiąt dział i trzy chorągwie, w tym jedną wielką, podarowaną Rareszowi przez sułtana, a którą zdobył Jerzy Kalinowski. Po polskiej stronie zginęło 256 żołnierzy, wielu zostało rannych. Jan Tarnowski herbu Leliwa (ur. 1488 w Tarnowie, zm. 16 maja 1561 w Wiewiórce) – hetman Polski, hetman wielki koronny w latach 1527 – 1561, kasztelan krakowski od 1536, wojewoda krakowski od 1535, wojewoda ruski od 1527, kasztelan wojnicki od 1522, starosta sandomierski, lubaczowski, stryjski, chmielnicki.
Bitwa pod Grunwaldem (w literaturze niemieckiej pierwsza bitwa pod Tannenbergiem) – jedna z największych bitew w historii średniowiecznej Europy (pod względem liczby uczestników), stoczona na polach pod Grunwaldem 15 lipca 1410, w czasie trwania wielkiej wojny, między siłami zakonu krzyżackiego wspomaganego przez rycerstwo zachodnioeuropejskie (głównie z Czech, z wielu państewek na Śląsku, z Pomorza Zachodniego i z pozostałych państewek Rzeszy), pod dowództwem wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena, a połączonymi siłami polskimi i litewskimi (złożonymi głównie z Polaków, Litwinów i Rusinów) wspieranymi lennikami obu tych krajów (Hospodarstwo Mołdawskie, Księstwo Mazowieckie, Księstwo Płockie, Księstwo Bełzskie, Podole i litewskie lenna na Rusi) oraz najemnikami z Czech, Moraw i z państewek ze Śląska oraz uciekinierami ze Złotej Ordy[3] i chorągwiami prywatnymi (między innymi chorągiew z Nowogrodu Wielkiego księcia Lingwena Semena), pod dowództwem króla Polski Władysława II Jagiełły. Po bitwie hetman odśpiewał z wojskiem dziękczynne "Te Deum", a następnie przemówił do towarzyszy, dziękując im w imieniu króla za poświęcenie. Potem rozpoczęto podział łupów między żołnierzami, zostawiając armaty dla polskiego władcy. Dwa dni po bitwie, 24 sierpnia, Tarnowski zwinął obóz i ruszył do Polski zostawiając na Pokuciu zaledwie trzystuosobowy korpus jazdy i niewiele piechoty. Leszek Podhorodecki (ur. 1934 w Pruszkowie, zm. 2000) - polski historyk, autor kilkudziesięciu książek i artykułów, w większości dotyczących Polski szlacheckiej.
Starszy nad armatą – dowódca artylerii w dawnym wojsku polskim, wzmiankowany po raz pierwszy w 1520 r. (nominacja Jana Staszkowskiego) i w bitwie pod Obertynem w 1531 r. Zlikwidowany w 1539 r. w związku z przekazaniem dowództwa nad artylerią hetmanowi polnemu. Urząd przywrócono w 1637 r., ale wkrótce dowódcę artylerii w Koronie zaczęto nazywać generałem artylerii koronnej, a na Litwie – generałem artylerii litewskiej. We wrześniu przybył do jego obozu poseł Raresza tłumacząc, iż cała wojna była nieporozumieniem. Wyjaśniał hetmanowi, że Pokucie jest własnością mołdawską, a Petryła upomniał się tylko o swoje i je zajął, lecz kiedy sułtan nakazał mu wycofanie się, tak uczynił, ale pozostawił kilka garnizonów, aby strzegły mieszkańców przed bandytami, zanim pojawią się siły polskie. Tymczasem Polacy zaatakowali owych strażników, wtedy hospodar odpowiedział tym samym. Tym samym poseł zażądał wydania jeńców i zwrotu armat. Tarnowski nie dał nabrać się tą ekwilibrystyczną dyplomacją. Napisał do Raresza list, w którym obszernie opisał dzieje Pokucia i odmówił wydania zdobyczy wojennych. Ludwik II Jagiellończyk (ur. 1 lipca 1506 w Budzie, zm. 29 sierpnia 1526 pod Mohaczem) – król Czech i Węgier panujący samodzielnie w latach 1516-1526.
Habsburgowie – dynastia niemiecka (von Habsburg). Założycielem dynastii był Guntram Bogaty (X wiek). Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg (niem. Habichtsburg znaczy Jastrzębi Gród, Zamek Jastrzębia) położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii. Przedstawiciele dynastii panowali m.in. w krajach niemieckich i włoskich, Świętym Cesarstwie Rzymskim, Czechach, Hiszpanii, Portugalii, Burgundii, na Węgrzech (a co za tym idzie także w Chorwacji) i w Siedmiogrodzie, w Niderlandach, na Śląsku oraz hiszpańskich i portugalskich koloniach w Azji i obu Amerykach. Dynastia w linii męskiej wygasła w 1740. Ostatnia z rodu Maria Teresa Habsburg wraz z mężem cesarzem Franciszkiem I Lotaryńskim założyła nową dynastię Habsbursko-Lotaryńską. 7 listopada 1531 Tarnowski przybył do Krakowa, gdzie przed murami witały go tłumy mieszczan i duchowieństwa. Niesiono zdobyczne chorągwie i prowadzono najznaczniejszych z blisko tysiąca jeńców, szczególną uwagę budziło pięćdziesiąt zdobycznych armat toczonych przed hetmanem. Na Wawelu zwycięzcę powitał sam król Zygmunt, który wstał ze swego miejsca i wyszedł do połowy sali na spotkanie Tarnowskiemu. Następnego dnia zdobyczne chorągwie zawieszono w katedrze wawelskiej obok grunwaldzkich. Piotr Raresz, rum. Petru Rareş, zwany również potocznie przez Polaków Petryłą (ur. ok. 1487, zm. 1546) – hospodar Mołdawii w latach 1527-1538 i 1541-1546 z rodu Muszatowiczów.
Stefan III Wielki (ur. 1433 w Borzeşti, zm. 2 lipca 1504 w Suczawie), znany również jako Stefan III Mołdawski (rum.: Ştefan cel Mare; Ştefan cel Mare şi Sfânt tj. "Stefan Wielki i Święty" w nowocześniejszych opracowaniach) – hospodar mołdawski w latach 1457-1504 z dynastii Muszatowiczów. Wojnę o Pokucie zakończył zawarty 20 lutego 1532 rozejm. Aby jednak trwale zabezpieczyć południową flankę Rzeczypospolitej w 1533 król Zygmunt I zdecydował się na zawarcie pokoju ze sułtanem Sulejmanem I. Układ ten bronił także polsko-litewskie państwo przed mołdawskim szantażem turecką interwencją. Taka polityka obydwóch państw oznaczała początek końca aspiracji Raresza. Mimo to próbował działać dalej. Bezskutecznie szukał poparcia u cesarza Ferdynanda I, odnowił sojusz z Moskwą. Chcąc doprowadzić do wojny polsko-tureckiej, nękał polskie pogranicze drobnymi napadami. W styczniu 1538 napadł na Podole, a 1 lutego nad rzeką Seret rozbił słabe siły obrony potocznej zabijając prawie 900 polskich żołnierzy. Następstwa tej wyprawy były katastrofalne dla Mołdawii. Polacy zmobilizowali przeciwko niej wielką armię, zaś Turcy, mający dość polityki swego lennika, jednocześnie uderzyli od południa. Osaczony Raresz musiał ostatecznie wyrzec się wszelkich pretensji do Pokucia, a wkrótce został w dramatycznych okolicznościach usunięty z tronu przez sułtana. Tym samym Mołdawia straciła resztki suwerenności i dostała się w jarzmo niewoli tureckiej. Strażnik polny – urząd wojskowy w I Rzeczypospolitej; powstał w końcu XV w. lub na początku XVI w. i oznaczał dowódcę najdalej wysuniętych placówek granicznych. Funkcję tę pełnił zazwyczaj jeden z dowódców obrony potocznej, czuwającej nad bezpieczeństwem wschodnich granic. Z czasem strażnik polny stał się najbliższym pomocnikiem hetmana. Istniały dwa oddzielne urzędy strażników: dla Korony – strażnik polny koronny, i dla Wielkiego Księstwa Litewskiego – Litwy – strażnik polny litewski. Od XVII w. istniał także urząd strażnika wielkiego (koronnego i litewskiego). W XVIII w. urzędy strażników stały się tytularnymi synekurami.
Kopijnik to polska nazwa nagrobka słupowego (węg. Kopjafá) czyli drewnianej figury, stawianej zwyczajowo na grobach węgierskich wojowników ku pamięci ich bohaterskich czynów. Kilka kopijników stanęło w Polsce. Pomysłodawcą ich stawiania był m.in. István Kovács. Przypisy
Sulejman Wspaniały[1] (turecki: Süleyman; arabski Sulaymān, ur. (6 listopada 1494, zm. 5/6 września 1566)) – Sułtan osmański w latach 1520–1566. Był synem Selima I Groźnego i Hafsy (Hafizy). Zwany był również prawodawcą (turecki: Kanuni, arabski: al-Qānūnī). Władcy Polski – lista obejmuje książąt i królów Polski. Pierwszą dynastią panującą w Polsce byli Piastowie. Rządzili od powstania państwa polskiego (około 900 roku) do 1370, z krótką przerwą na panowanie Przemyślidów (1291-1305). W latach 1138-1320 miało miejsce tzw. rozbicie dzielnicowe, kiedy władza nad ziemiami polskimi należała równocześcnie do wielu niezależnych książąt piastowskich. Od 1370 do 1399 roku panowali dwaj monarchowie z węgierskiej linii Andegawenów, zaś od 1386 do 1572 roku przedstawiciele dynastii Jagiellonów, jednej z linii litewskich Giedyminowiczów. przejdź do podstrony: [1][2] 3
Czy wiesz że...? beta Te Deum laudamus (łac. Ciebie Boga wysławiamy) – wczesnochrześcijański hymn modlitewny, którego autorstwo tradycja przypisuje świętemu Ambrożemu i świętemu Augustynowi. Według tej teorii pieśń została napisana z okazji chrztu Augustyna, którego udzielił mu w 387 Ambroży. Współcześni badacze wątpią w prawdziwość tej hipotezy; przypisując raczej autorstwo hymnu Nicetasowi, biskupowi Remesiany (obecnie Bela Palanka w Serbii).
Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.
Piotrków Trybunalski – miasto na prawach powiatu, położone w centralnej Polsce na zachodzie Równiny Piotrkowskiej, będące siedzibą powiatu grodzkiego. Drugie pod względem wielkości miasto w województwie łódzkim i 47. w Polsce. Nazwa Piotrkowa w innych językach brzmi: język rosyjski – dziś Пётркув-Трибунальски, za czasów Królestwa Polskiego – Петроковъ; jidysz – פּעטריקעװ, Petrikew; język niemiecki – Petrikau. Liczba ludności w grudniu 2009 – 77 810 osób.
Organki - wielostrzałowa broń palna, używana od XVI do XVII w. Składała się z wielu luf karabinowych na wspólnym łożu np. działa. Była ładowana odprzodowo, a ładunki przeważnie były odpalane kolejno wspólnym lontem.
Mikołaj Sieniawski herbu Leliwa (1489–1569) – hetman wielki koronny, wojewoda bełski i ruski. Ojciec Mikołaja, hetmana polnego koronnego i Anny Sieniawskiej, którą poślubił Spytek Jordan.
Polacy – zamieszkujący głównie obszar Rzeczypospolitej Polskiej i będący jej głównym składnikiem ludnościowym, poza granicami Polski tworzący zbiorowości polonijne.
Sejm walny – nazwa parlamentu w dawnej Polsce. Było to zgromadzenie decydujące o polityce całej Rzeczypospolitej, istniejące w okresie od XV do XVIII wieku. W tym czasie znacząco zmieniał się jego skład i charakter. Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |