Bitwa pod Opsą - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Opsą miała miejsce 26 maja 1792 roku podczas wojny polsko-rosyjskiej 1792.

Bitwa stoczona została w rejonie miasta Opsa pomiędzy częścią rosyjskiego korpusu kniazia Dołgorukiego a pułkiem tatarskim armii Wielkiego Księstwa Litewskiego, którym dowodził Michał Kirkor.

Sytuacja przed bitwą

Korpus rosyjski kniazia Dołgorukowa (9000 żołnierzy) przeprawił się przez Dźwinę 22 maja, przy czym większość oddziałów i tabor przeprawił się pod Dyneburgiem, podczas gdy reszta wojsk pod komendą generała Rautenfelda przekroczyła rzekę pod Krasławiem. Obie kolumny rosyjskiego koprusu ruszyły potem na Brasław.

Jazda tatarska, roty tatarskie, chorągwie tatarskie (pot. tatarzy) – oddziały lekkiej jazdy autoramentu narodowego w granicach Litwy, a później Rzeczypospolitej tworzone w XVI-XVIII wieku. Pierwowzór ułanów.

Druja (biał. Друя) – przysiółek na Białorusi, w rejonie brasławskim obwodu witebskiego, ok. 30 km na północny wschód od Brasławia przy granicy z Łotwą, nad rzeką Dźwiną. W czasach I Rzeczypospolitej leżała w województwie połockim. W 2006 w wyniku głosowania zdegradowane do wsi, wcześniej osiedle typu miejskiego.

Wkrótce po przejściu na drugi brzeg Dźwiny generał Rautenfeld wysłał na zwiad w kierunku Drui oddział Kozaków Dońskich. Oddział ten zdobył informację, że w miasteczku stacjonuje chorągiew tatarska rotmistrza Rejżewskiego. Wracając Kozacy rozbili podjazd wysłany z pułku tatarskiego Michała Kirkora, biorąc do niewoli dwóch ułanów. Po powrocie podjazdu Rautenfeld natychmiast posłał pod Druję oddział 160 żołnierzy, jednak Rejżewski dowiedziawszy się o zbliżających sie Rosjanach wycofał się na Głębokie. W tej sytuacji Rautenfeld zrezygnował z pościgu i kontynuował marsz na Brasław, który zajął 26 maja.

Wielkie Księstwo Litewskie (WKL, lit. Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė, białorus. Вялікае Княства Літоўскае/Wialikaje Kniastwa Litoŭskaje, ukr. Велике Князівство Литовське/Wełyke Kniaziwstwo Łytowśke, ros. Великое Княжество Литовское/Wielikoje Kniażestwo Litowskoje, rus. Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, łac. Magnus Ducatus Lituaniae) – państwo obejmujące ziemie (od morza do morza, od Bałtyku po Morze Czarne) dzisiejszej Litwy, Białorusi, północno-wschodniej Polski i większej części Ukrainy, zachodnich kresów Rosji od XIII w. do 1795.

Rosja, Federacja Rosyjska (. Rosja jest największym państwem na świecie według powierzchni, jej terytorium jest większe od kontynentu: Europy, Australii i Antarktydy. Pod względem liczby ludności zajmuje 9. miejsce (po Chinach, Indiach, USA, Indonezji, Brazylii, Pakistanie, Bangladeszu i Nigerii).

Bitwa

Znane są dwie relacje opisujące bitwę pod Opsą - jedna według Szymona Zabiełły, druga według Józefa Sułkowskiego.

Opis bitwy według Szymona Zabiełły

Gdy Rautenfeld zajął Brasław, główna część korpusu Dołgorukowa maszerowała na Opsę. W straży przedniej wojsk rosyjskich szło 100 Kozaków dońskich dowodzonych przez kapitana Biełogorodcewa. Maszerujący w awangardzie sił Dołgorukowa Biełogorodcew wysłał siedmioosobowy zwiad, który natknął się na podobny zwiad pułku tatarskiego Michała Kirkora. Doszło do walki w okolicach Opsy, w których pułk Kirkora walczył z oddziałem kilkuset Kozaków dońskich pułkownika Kirejewa. Po kilku godzinach walki pułk litewski zmuszony został do odwrotu. Do niewoli dostał się rotmistrz Miłłaszewicz, a porucznik Achmatowicz został ciężko ranny. Szymon Zabiełło stwierdził, że w bitwie zginęło klikudziesięciu Rosjan, ponadto posądził o zdradę jednego z Żydów, który miał podać fałszywe informacje o kawalerii rosyjskiej.

Szymon Zabiełło (ur. 14 lutego 1750 w Czerwonym Dworze - zm. 1821). Generał lejtnant wojsk litewskich, członek patriotycznej opozycji, poseł na sejm grodzieński, członek Rady Nieustającej, przystąpił do insurekcji kościuszkowskiej na Litwie.

Józef Sułkowski (ur. 17 lub 18 stycznia 1773 - zm. 22 października 1798 w Kairze), polski oficer, adiutant Napoleona Bonaparte. Syn Teodora, pułkownika wojsk cesarskich i Julii Quelisk. Pochodził z rodziny szlacheckiej herbu Sulima.

Opis bitwy według Józefa Sułkowskiego

Stacjonujący w Opsie pułk tatarski Michała Kirkora obserwował ruchy wojsk rosyjskich. Generał Rautenfeld, chcąc unieszkodliwić wojska tatarskie już nocą 25 maja otoczył miasto. Kirkor chciał uniknąć rosyjskiej niewoli, rzucił więc swój pułk do desperackiego ataku, który pozwolił mu wyrwać się z okrążenia. Podczas walk obie strony straciły około 300 żołnierzy.

Kozacy dońscy (ros. Донски́е казаки́) - najliczniejsza grupa Kozaków w Imperium Rosyjskim, a także najliczniejsza grupa Kozaków we współczesnej Rosji. Otrzymali do zasiedlenia autonomiczny region, zwany Obwodem Wojska Dońskiego lub Krajem Wojska Dońskiego, znajdujący się na terenie części dzisiejszych obwodów: rostowskiego, wołgogradzkiego i woroneskiego oraz Kałmucji w Rosji, a także obwodów ługańskiego i donieckiego na Ukrainie.

Literatura

Piotr Borawski, Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1986, ISBN 83-205-3747-9, str. 224-225.