Bitwa pod Pancorbo - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Pancorbo (lub Durango) – bitwa stoczona 31 października 1808 roku, która była jednym z pierwszych starć w czasie inwazji Hiszpanii przez Napoleona. Marszałek Lefebvre wykrwawił Armię Galicji generała-porucznika Joaquína Blake'a, lecz nie dał rady oskrzydlić jej i zniszczyć ku niezadowoleniu cesarza. Sytuacja strategiczna nie uległa zmianie na korzyść Armée d'Espagne.

Madryt (hiszp. Madrid) – stolica i największe miasto Hiszpanii, położony w środkowej części kraju u podnóża Sierra de Guadarrama (Wyżyna Kastylijska) nad rzeką Manzanares.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Zgodnie z planem Napoleona Francuzi przygotowali drobiazgowy plan zniszczenia formacji Blake'a, by w ten sposób przełamać lewe skrzydło hiszpańskiego frontu rozciąganącego się od Kantabrii po Morze Śródziemne. Ze swojej strony Blake, nie mając kontaktu z hiszpańską Juntą Centralną, a tym samym żadnych wskazówek ani informacji o rozmieszczeniu i manewrach innych hiszpańskich wojsk, mógł jedynie stać w miejscu lub ostrożnie przesuwać się w kierunku Bilbao.

Napoléon Bonaparte (pierwotnie wł. Napoleone Buonaparte), Napoleon I (ur. 15 sierpnia 1769 r. w Ajaccio na Korsyce, zm. 5 maja 1821 r., o 17:49, w Longwood na Wyspie Świętej Heleny) – pierwszy konsul Republiki Francuskiej 1799-1804, cesarz Francuzów w latach 1804-1814 oraz 1815, prezydent (1802-1805) i król Włoch w latach 1805-1814.

Horace François Bastien Sébastiani (ur. 17 listopada 1772 w Porta na Korsyce, zm. 20 lipca 1851 w Paryżu) – francuski wojskowy, dyplomata i polityk; generał dywizji, marszałek Francji, par Francji, piastował również urząd ministra spraw zagranicznych Francji (od 17 listopada 1830 do 11 października 1832).

Zestawienie sił

IV Korpus Lefebvre'a składał się z trzech dywizji piechoty i 36 dział. 1 Dywizję generała-majora Sébastianiego tworzyły 28. pułk piechoty (dalej pp) lekkiej, 75. pp liniowej (trzy bataliony), 32. pp i 2-batalionowy 58. pp liniowej. 2 Dywizja generała-majora Levala składała się z 2-batalionowych pułków 2. Nassau, 4. Baden i Gross-und-Erbprinz z Hesse-Darmstadt oraz batalionów heskiego i Paryskiej Gwardii Narodowej. Stojący na czele 3 Dywizji generał-major Villatte miał do dyspozycji 3-batalionowe - 27. pp lekkiej oraz 63., 94. i 95. pp liniowe.

Darmstadt – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Hesja, siedziba rejencji Darmstadt oraz powiatu Darmstadt-Dieburg, liczy 143 332 mieszkańców (2009). W mieście ma swoją siedzibę Niemiecki Instytut Kultury Polskiej (Deutsches Polen-Institut).

Kantabria (hiszp. Cantabria) – wspólnota autonomiczna w Hiszpanii zawierająca jedną prowincję o tej samej nazwie. Kantabria położona jest w północnej Hiszpanii nad Zatoką Biskajską.

Armia Galicji Blake'a, to również trzy dywizje piechoty + awangarda i rezerwa. 1 Dywizją (4 000 ludzi) dowodził generał Figueroa, 3 Dywizją (4 800) generał Riquelme, 4 Dywizją (3 500) Gen Carbajal. Awangarda generała Mendizabala liczyła 2 900 ludzi, a rezerwa generała Mahy'ego 3 800. Do akcji w czasie bitwy weszło tylko 6 dział Blake'a.

Generał – wysoki oficerski stopień wojskowy, a także grupa stopni generalskich. Nazwa pochodzi z łacińskiego generalis (główny, nadrzędny) i oznaczała początkowo głównego dowódcę wojska lub konkretnego rodzaju broni. W tym znaczeniu, stopień generała, jako naczelnego dowódcy całych sił zbrojnych państwa, zachował się obecnie jedynie w Szwajcarii.

Awangarda - oddział, pododdział maszerujący przed siłami głównymi związku taktycznego (oddziału). Zadaniem awangardy jest ubezpieczanie maszerującej kolumny przed uderzeniem od czoła i zapewnieniem siłom głównym dogodnych warunków do rozwinięcia się i wejścia do walki. Zależnie od sytuacji i wielkości maszerującej kolumny awangarda może stanowić od 1/4 do 1/3 sił głównych.

Bitwa

31 października Lefebvre, lekceważąc wyraźne rozkazy Napoleona, rzucił – bez żadnego przygotowania – swój IV Korpus do ataku na zgrupowanie Blake'a pomiędzy Durango i Pancorbo. Blake, kompletnie zaskoczony pojawieniem się armii nieprzyjacielskiej, podjął jedyną sensowną decyzję szybkiego wycofania dział, a następnie wojska. Hiszpańska regularna piechota, walcząc bez wsparcia artylerii, została błyskawicznie pokonana, ale wycofała się w dobrym porządku, bez objawów paniki.

Morze Śródziemne – morze międzykontynentalne leżące pomiędzy Europą, Afryką i Azją, o powierzchni około 2,5 mln km². Zasolenie wód Morza Śródziemnego wynosi 38-39 ‰.

Konsekwencje

Lefebvre stracił 300 ludzi, Blake 600. I chociaż Francuzi odnieśli taktyczne zwycięstwo, w sensie strategicznym była to w pewnym sensie porażka: Blake uniknął pułapki, jaką zastawiał nań Napoleon i wycofał się, by niedługo później dać ścigającym nauczkę pod Valmasedą i nie zostać pokonanym aż do 10 listopada. Z drugiej strony jednak Grande Armée napoleońska (zwana teraz Armée d'Espagne) znalazła wyrwę w hiszpańskim froncie i – w dniu 4 grudnia tegoż roku, po bitwie pod Somosierrą – wkroczyła do Madrytu.

Bibliografia

Digby Smith, The Napoleonic Wars Data Book, London 1998, ISBN 1-85367-276-9

Przypisy

Smith, ss. 268–269