Bitwa pod Pea Ridge - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Pea Ridge, niekiedy określana jako bitwa pod Elkhorn Tavern, miała miejsce od 6 do 8 marca 1862 roku podczas wojny secesyjnej na terenie obecnego hrabstwa Benton w Arkansas nieopodal miasta Pea Ridge. Zwycięstwo wojsk Unii dowodzonych przez generała Samuela R. Curtisa nad siłami Skonfederowanych Stanów Ameryki pod dowództwem generała Earla Van Dorna zapewniło federalistom kontrolę nad terytorium stanu Missouri przez następne dwa lata.

Bitwa nad Wilson’s Creek, niekiedy określana jako bitwa pod Oak Hills, miała miejsce 10 sierpnia 1861 roku na terenie obecnych hrabstw Greene i Christian w stanie Missouri. Zwycięstwo Konfederacji nad siłami Unii pozwoliło jej uzyskać kontrolę nad południowo-zachodnią częścią stanu. Była to najważniejsza bitwa wojny secesyjnej w Missouri w 1861 roku i z tego powodu niekiedy określana jest przez historyków jako „Bull Run zachodu” w nawiązaniu do I bitwy nad Bull Run na wschodnim froncie wojny secesyjnej.

National Park Service (Służba Parków Narodowych) to agencja federalna Stanów Zjednoczonych, której zadaniem jest dbanie o zasoby naturalne i historyczne kraju w taki sposób, by mogły służyć w nienaruszonym stanie także przyszłym pokoleniom. Agencja podlega Departamentowi Spraw Wewnętrznych. Została ustanowiona na mocy aktu prawnego Kongresu Stanów Zjednoczonych podpisanego przez prezydenta Woodrowa Wilsona 25 sierpnia 1916 roku. W roku 2006 budżet National Park Service wynosił 2,256 miliarda dolarów.

Tło konfliktu

Na początku wojny secesyjnej stan Missouri usiłować zachować neutralność. Mimo że pozostawał częścią Unii, nie zapewniał oddziałów ani Południu, ani Północy. Wkrótce został jednak wciągnięty w wojnę, gdy prezydent Abraham Lincoln zażądał od niego wsparcia dla Armii Unii. Wybuchły zamieszki o kontrolę nad stanowym arsenałem, w których zginęło kilkadziesiąt osób. Ostatecznie generał Unii, Nathaniel Lyon siłą zajął stolicę stanu, Jefferson City. Zachęcony sukcesem pod Boonville Lyon wyruszył ze swoją armią na południe aby całkowicie wyprzeć zwolenników Konfederatów ze stanu. Jednak nad Wilson’s Creek jego niewielka armia została dotkliwie pokonana przez połączone siły rebeliantów z Arkansas pod dowództwem generała Bena McCullocha i oddziały gwardii stanu Missouri dowodzone przez generała Sterlinga Price'a, a sam Lyon stracił tam życie. Nowy dowódca Unii, generał Samuel R. Curtis zdecydował się podjąć kolejną próbę pokonania rebeliantów, ruszył dalej na południe i wkroczył ze swoją armią do północnego Arkansas. Manewr ten rozciągnął linie zaopatrzeniowe jego armii i Curtis postanowił przygotować solidną linię obrony na grani Pea Ridge. Jednak zamiast zaatakować jego armię na wprost, nowy dowódca Konfederatów, Earl Van Dorn, postanowił zniszczyć armię Curtisa błyskawicznym atakiem na jej tyłach.

Szeregowy (do 1976 szeregowiec) – najniższy stopień wojskowy, jaki bez szczególnego nadania otrzymują poborowi powołani po raz pierwszy do czynnej służby wojskowej z dniem stawienia się do służby, ochotnicy oraz osoby przeniesione do rezerwy bez odbycia służby wojskowej (do 31.12.2009 r.) – z dniem przeniesienia do rezerwy.

Arkansas – stan w południowo-wschodniej części Stanów Zjednoczonych, sąsiadujący z Missouri, Oklahomą, Teksasem, Luizjaną, Missisipi i Tennessee. Większość obszaru stanu jest nizinna (Nizina Missisipi), a południowo-zachodnia część wyżynna (wyżyna Ozark).

Przebieg bitwy

Plan bitwy pod Pea Ridge z raportu generała Curtisa

Nocą 6 marca 1862 roku generał Earl Van Dorn podzielił dowodzoną przez siebie armię Skonfederowanych Stanów Ameryki na dwie kolumny usiłując oskrzydlić pozycję unionistów pod Pea Ridge. Dowiedziawszy się o nadejściu Van Dorna, 7 marca federaliści wyszli mu naprzeciw na północ. Ta akcja, w której stracili życie generałowie Południa Ben McCulloch oraz James McQueen McIntosh, powstrzymała atak konfederatów. Tymczasem, druga kolumna Van Dorna zaatakowała unionistów w okolicy Elkhorn Tavern. Do wieczora konfederaci uzyskali kontrolę nad Elkhorn Tavern i Telegraph Road.

Sterling Price (ur. 20 września 1809, zm. 29 września 1867) był prawnikiem, politykiem i wojskowym ze stanu Missouri, (generałem) w czasie trwania wojny amerykańsko meksykańskiej i wojny secesyjnej.

Unia − określenie używane dla amerykańskich stanów, które pozostały w składzie Stanów Zjednoczonych Ameryki (USA) podczas domowej wojny secesyjnej z lat 1861-1865, w przeciwieństwie do Konfederacji. Stany Unii określane są też jako Północ lub potocznie – Jankesi. Drugą stronę konfliktu – Południe (Konfederaci).

Następnego ranka, generał Samuel R. Curtis przegrupował i skonsolidował swoją armię, i wyprowadził kontratak w pobliżu gospody. Skuteczny ogień artyleryjski zmusił konfederatów do powolnego wycofania się z zajmowanych pozycji. W obliczu braku amunicji Van Dorn podjął decyzję o opuszczeniu pola bitwy.

Podporucznik (ppor.) – najniższy stopień oficerski w Wojsku Polskim, z korpusu oficerów młodszych. Polski oficer w stopniu podporucznika na naramiennikach nosi dwie gwiazdki.

Grań – słowo wywodzące się z języka wołoskiego (por. rum. grui – "szczyt") zazwyczaj stromy, ostry i skalisty grzbiet górski, ostra krawędź utworzona przez stykające się zbocza lub ostra, często silnie poszarpana szczytowa partia pasma lub grzbietu górskiego. Przykładem może być Rohacki Koń. Jednak grań może być również szeroka i trawiasta, jak np. grań Czerwonych Wierchów. Przez grań rozumie się też cały grzbiet pasma górskiego, na ogół skalisty, ale miejscami szeroki i trawiasty, jak np. grań Tatr Zachodnich, Bździochowa Grań, itp.

Za męstwo wykazane podczas bitwy pod Pea Ridge czterech żołnierzy zostało uhonorowanych Medalem Honoru, najwyższym odznaczeniem wojskowym w Stanach Zjednoczonych. Byli to pułkownik Eugene Asa Carr, podporucznik Francis Jay Herron, kapitan William Perkins Black i szeregowy Albert Power.

Unionista to termin, którym w okresie wojny secesyjnej określano żołnierzy lub zwolenników Unii Stanów Zjednoczonych. Unioniści pozostawali lojalni wobec rządu federalnego, popierali program polityczny prezydenta Abrahama Lincolna i opowiadali się za abolicjonizmem. Jako zwolennicy utrzymania jedności stanów północnych i południowych, sprzeciwiali się secesji stanów graniczących z Południem.

Bitwa pod Boonville, niekiedy określana jako pierwsza bitwa pod Boonville, miała miejsce 17 czerwca 1861 roku na początku wojny secesyjnej na terenie obecnego hrabstwa Cooper w stanie Missouri. Chociaż z wojskowego punktu widzenie starcie było tylko niewielką potyczką, miało ono duże znaczenie strategiczne, gdyż zwycięstwo Unii zapewniło jej kontrolę nad rzeką Missouri i zapobiegło przyłączeniu się stanu Missouri do Skonfederowanych Stanów Ameryki.

Pea Ridge National Military Park

Pole bitwy pod Pea Ridge jest współcześnie objęte ochroną federalną jako Pea Ridge National Military Park - historyczny obszar chroniony na prawach podobnych do parku narodowego znajdujący się pod zarządem National Park Service.

Przypisy

The Medal of Honor - Pea Ridge, Arkansas National Park Service (ang.)

Linki zewnętrzne

CWACS Battle Summaries: Pea Ridge National Park Service (ang.)

Pea Ridge National Military Park National Park Service (ang.)

Pea Ridge: The Battle for Control of Missouri and Arkansas historyanimated.com (ang.)