Bitwa pod Salamanką – starcie zbrojne, które miało miejsce 22 lipca 1812 roku poczas wojen napoleońskich na Półwyspie Iberyjskim.

Wśród wzgórz leżących w okolicach wioski Arapiles na południe od Salamanki dowodzona przez księcia Wellingtona armia angielsko-hiszpańsko-portugalska pokonała armię francuską dowodzoną przez marszałka Auguste Marmonta.

Bitwa składała się głównie z szeregu uderzeń na francuskie lewe skrzydło zainicjowanych przez brygadę kawalerii porugalskiej i 3 dywizję Pakenhama, a kontynuowanych przez brytyjską ciężką kawalerię oraz 4, 5 i 6 dywizję. Lewe skrzydło armii francuskiej zostało całkowicie rozbite.

Już w trakcie pierwszych minut wymiany ognia artyleryjskiego Marmont, oraz jego zastępca generał Bonet zostali ranieni odłamkami. Przypadek ten osłabił jakość dowodzenia armią francuską, co otworzyło armii Wellingtona drogę do zwycięstwa.

Dowództwo nad armią francuską przejął trzeci w kolejce starszeństwa generał Bertrand Clausel. Na jego rozkaz francuskie odwody ruszyły do kontrataku na wyczerpane walką centrum sprzymierzonych. Francuzi odnieśli tu pewne sukcesy, jednak Wellington wsparł swoje centrum posiłkami, przechylając szalę na swoją korzyść.

Sprzymierzeni stracili 5 173 żołnierzy, w tym 3 129 brytyjskich, 6 hiszpańskich i 2 038 portugalskich. Francuzi stracili 13 000 żołnierzy. Dzięki odniesionemu zwycięstwu armia Wellingtona dwa miesiące później zajęła Madryt, po czym wycofała się z powrotem do Portugalii. Francuzi zmuszeni zostali do opuszczenia Andaluzji na stałe, a utrata Madrytu oznaczała początek końca panowania króla Józefa i profrancuskiego rządu.

Wstęp

Bitwa była następstwem sześciotygodniowego okresu działań Wellingtona. Jego wtargnięcie do środka Hiszpanii wiosną 1812 roku zostało zablokowane przez armię Marmonta. W miarę, jak Wellington coraz głębiej wchodził w ziemie hiszpańskie, wzmacniane posiłkami siły Marmonta rosły. Gdy Francuzi osiągnęli przewagę, Wellington zdecydował się na odwrót. Obie nieprzyjacielskie armie maszerowały bardzo blisko siebie, toteż co jakiś czas zagrożone były linie zaopatrzenia armii Wellingtona. Gdy w drugiej połowie lipca Wellington zdecydował się w końcu wycofać z powrotem do Portugalii, dostrzegł błąd taktyczny Marmonta, który oddzielił swe lewe skrzydło od sił głównych. W tej sytuacji wydał większej części swej armii natychmiastowy rozkaz ataku na zbyt rozciągnięte lewe skrzydło armii francuskiej.

Stan liczebny walczących stron

Armia Portugalii (Armée de Portugal) marszałka Marmonta liczyła 49 647 żołnierzy i składała się z 8 dywizji piechoty oraz 2 dywizji kawalerii. Dysponowała artylerią w sile 78 dział. Pierwszą dywizją liczącą 4 900 żołnierzy dowodził Maximilien Foy, drugą dywizją liczącą 6 300 żołnierzy dowodził Bertrand Clausel, trzecią dywizją liczącą 5 400 żołnierzy dowodził Claude-François Ferey, czwartą dywizją liczącą 5 000 żołnierzy dowodził Jacques Sarrut, piątą dywizją liczącą 5000 żołnierzy dowodził Antoine Maucune, szóstą dywizją liczącą 4 300 żołnierzy dowodził Antoine Brenier, siódmą dywizją liczącą 4 300 żołnierzy dowodził Jean Thomières oraz ósmą dywizją liczącą 6 400 żołnierzy dowodził Jean Bonet. Pierwsza dywizja kawalerii, którą dowodził Pierre Boyer, liczyła 1 500 dragonów, a druga dywizja kawalerii, którą dowodził Jean-Baptiste Curto, liczyła 1 900 lekkiej jazdy. Artylerią dowodził Louis Tirlet – miał pod sobą 3 300 artylerzystów, 1 300 wojsk inżynieryjnych, żandarmerii oraz woźniców.

Licząca 51 949 żołnierzy armia Wellingtona składała się z 8 dywizji i dwóch niezależnych brygad piechoty, 5 brygad kawalerii i 54 dział. Pierwsza dywizja, którą dowodził Henry Campbell, liczyła 6 200 żołnierzy, trzecia dywizja, którą dowodził Edward Pakenham, liczyła 5800 żołnierzy, czwarta dywizja, którą dowodził Lowry Cole, liczyła 5191 żołnierzy, szósta dywizja, którą dowodził Henry Clinton, liczyła 5 500 żołnierzy, siódma dywizja, którą dowodził John Hope, liczyła 5100 żołnierzy, oraz ósma dywizja, którą dowodził Charles Alten, liczyła 3500 żołnierzy. Druga dywizja, licząca 3 400 piechurów, była dywizją hiszpańską, a dowodził nią Carlos d'España. Dwie niezależne brygady składały się z żołnierzy portugalskich - pierwszą, liczącą 2 600 żołnierzy, dowodził Denis Pack, a drugą, liczącą 1 900 żołnierzy, dowodził Thomas Bradford.

Brygadami kawalerii dowodził Stapleton Cotton. Jedną z brygad, liczącą 1000 ciężkich brytyjskich dragonów, dowodził John Le Marchant, drugą, mającą 1 000 lekkich dragonów, dowodził George Anson, trzecią, liczącą 700 lekkiej angielsko-niemieckiej jazdy, dowodził Victor Alten, czwartą stanowił królewski legion niemiecki liczący 800 jeźdźców, a dowodził nim George Bock. Piąta brygada kawalerii liczyła 500 dragonii portugalskiej i dowodził nią Benjamin D'Urban.

Hoylet Framingham dowodził całą artylerią złożoną z 9 sześciodziałowych baterii - 8 brytyjskich (dowódcy: Ross, Bull, Macdonald, Lawson, Gardiner, Greene, Douglas, May) i 1 portugalskiej (dowódca: Arriaga).

czytaj dalej: [2], [3]