Bitwa pod Sedanem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Sedanem została stoczona podczas wojny francusko-pruskiej 1 września 1870 roku. Jej konsekwencją była kapitulacja cesarza Napoleona III wraz z jego armią i praktycznie zdecydowała o zwycięstwie Prus i ich sprzymierzeńców, chociaż walka była kontynuowana przez nowy rząd francuski. Bitwa została wyróżniona przez Edgara Vincenta D'Abernon jako jedna z 18. bitew decydujących o losach świata.

Wojna francusko-pruska 1870-1871 (19 lipca 1870 – 10 maja 1871) – konflikt zbrojny między Francją i Prusami. Bezpośrednią przyczyną była próba osadzenia przez Bismarcka na tronie Hiszpanii pruskiego księcia. Był to książę Leopold von Hohenzollern-Sigmaringen. Natomiast wewnętrznie była wynikiem toczącej się rywalizacji Francji i Prus o dominację w Europie. Wojnę zakończono podpisaniem traktatu pokojowego 10 maja 1871 roku we Frankfurcie.
II Cesarstwo Francuskie – przez pierwszych osiem lat swego panowania cesarz Napoleon III rządził bardzo autorytarnie. Reżim swej władzy oparł na wojsku, policji, administracji i Kościele katolickim. Zmniejszone zostały uprawnienia Senatu i Rady Stanu, a opozycja republikańska i socjalistyczna poddane zostały represjom oraz osłabione aresztowaniami i banicją swych przywódców. Ograniczone zostały dotychczasowe republikańskie prawa obywatelskie, wprowadzono na powrót cenzurę publikacji i widowisk, zakaz strajków, do 1864 r. zakaz zrzeszania się robotników, rozwiązana została Gwardia Narodowa, usunięto symbole republikańskie.

120-tysięczna, francuska Armia "Châlons", dowodzona przez marszałka Patrice'a Mac-Mahona w towarzystwie cesarza Francuzów Napoleona III próbowała przerwać oblężenie Metz. Jednakże pruskie armie "Moza" i 3 Armia, dowodzone przez feldmarszałka Helmuta von Moltke w towarzystwie pruskiego króla Wilhelma I i pruskiego kanclerza Ottona von Bismarcka okrążyły wojska Mac-Mahona w Sedanie. Marszałek Patrice Mac-Mahon został ranny podczas starć, a dowództwo zostało przekazane generałowi Auguste-Alexandre Ducrot.

Brama Brandenburska – zabytkowa budowla w Berlinie, jeden z charakterystycznych punktów miasta, zaprojektowana przez niemieckiego architekta, pochodzącego z Kamiennej Góry Carla Gottharda Langhansa.
Belgia, Królestwo Belgii (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) – państwo federacyjne w zachodniej Europie w południowych Niderlandach. Belgia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO.

Tło wydarzeń

Wraz z klęską Armii Renu w bitwie pod Gravelotte, wojsko marszałka Bazaine'a zostało zmuszone do wycofania się do Metz, gdzie było oblegane przez ponad 150-tysięczne pruskie oddziały z Pierwszej i Drugiej Armii. Cesarz Napoleon III, razem z marszałkiem MacMahonem, sformował nową Armię "Châlons" w celu ofensywy na Metz i uratowania marszałka Bazaine'a. Napoleon III (w obecności marszałka MacMahona) osobiście dowodził armią, którą prowadził w lewoskrzydłowym marszu na północny wschód w kierunku granicy belgijskiej, by uniknąć pruskich oddziałów przed uderzeniem na południe w celu połączenia z marszałkiem Bazaine'em.

Helmuth Karl Bernhard von Moltke baron (od 1843), hrabia (od 1870) (ur. 26 października 1800 w Parchim, Meklemburgia, zm. 24 kwietnia 1891 w Berlinie) – pruski generał i feldmarszałek, reformator armii pruskiej, a potem niemieckiej.
Wilhelm I, urodzony jako Wilhelm Friedrich Ludwig von Preussen - (ur. 22 marca 1797 w Berlinie, zm. 9 marca 1888 tamże) – regent, a później król Prus w latach 1861-1888 z dynastii Hohenzollernów, od 1871 cesarz niemiecki. Współtwórca II Rzeszy Niemieckiej. Wilhelm był drugim synem Fryderyka Wilhelma III i królowej Luizy z dynastii meklemburskiej.

Było to posunięcie niefortunne, gdyż Prusacy wielokrotnie wymanewrowali Francuzów w ciągu swoich zwycięstw do sierpnia 1870 r., a ponadto marsz zarówno zmniejszył siły francuskie, jak i odsłonił obie flanki. Prusacy pod dowództwem feldmarszałka Helmuta von Moltke wykorzystali ten manewr do okrążenia Francuzów. Pozostawiając 1 i 2 Armię Pruską oblegające Metz, Moltke zabrał 3 Armię i Armię Mozy w kierunku północnym, gdzie dogonił Francuzów pod Beaumontem 30 sierpnia. Po wyczerpującej bitwie Francuzi wycofali się ku miastu Sedan. Zamiarem Francuzów było zregenerowanie sił armii, która była wplątana w szereg długich marszy, uzupełnienie amunicji, a następnie odwrót.

Artyleria - to jeden z podstawowych rodzajów wojsk, na uzbrojenie którego wchodzą działa (armaty, haubice, moździerze) oraz wyrzutnie rakietowe, a w przeszłości także machiny miotające. Zadaniem artylerii jest zwalczanie celów naziemnych, powietrznych i nawodnych ogniem dział i pociskami rakietowymi. Wykonując swoje zadania, artyleria służy zwykle do wsparcia innych rodzajów wojsk lub działa samodzielnie. W skład artylerii wchodzi także sprzęt i służby umożliwiające skuteczne wykonywanie zadań ogniowych: systemy kierowania ogniem, systemy rozpoznania i wykrywania celów (w tym radary artyleryjskie), służby pomiarowe i inne.
Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen (ur. 1 kwietnia 1815 w Schönhausen (Elbe), zm. 30 lipca 1898 w Friedrichsruh) – książę von Bismarck-Schönhausen, książę von Lauenburg; niemiecki polityk, premier Prus, kanclerz Rzeszy zwany Żelaznym Kanclerzem. Przyczynił się do zjednoczenia Niemiec. W polityce wewnętrznej zwolennik ewolucyjnego konserwatyzmu.

Twierdza w mieście Sedan

Przegrupowawszy się w mieście, Armia "Châlons" rozlokowała I Korpus w celu powstrzymania pruskiego natarcia, który został natychmiast odseparowany przez skupiające się pruskie armie. Nie mogli dokonać odwrotu z powodu zmęczenia oddziałów i kończącej się amunicji. Tyły Francuzów były osłaniane przez fortecę w Sedanie, oferującą pozycję obronną na Calvaire d'Illy, które posiadało zarówno wzniesienia, jak i lasy zapewniające dodatkową osłonę dla obrony.

Marie Edme Patrice Maurice de Mac-Mahon, diuk (duc) de Magenta (Marne), książę (prince) de Solferino (ur. 13 lipca 1808 w zamku Sully koło Autun, zm. 16 października 1893) – marszałek Francji i jej prezydent w latach 1873-1879. Mac Mahon był Francuzem pochodzenia irlandzkiego. Jest jedną z dwóch osób w historii pochodzącą z Irlandii, która była głową państwa na kontynencie. Drugim jest inny prezydent Francji, Charles de Gaulle, który miał również irlandzkie korzenie.
Piechota (lub infanteria) – wojsko walczące pieszo. Dawniej przemieszczało się pieszo, dzisiaj wykorzystuje inne środki transportu. Znane i wykorzystywane od starożytności do czasów współczesnych jako jeden z podstawowych składników armii. Piechota zawsze walczyła w najbliższej odległości wroga.

Szacunki Moltkego na temat stanu francuskich oddziałów były bardziej optymistyczne niż rzeczywistość. Moltke wierzył, że jedyną szansą dla Francuzów, by ocalić choćby część armii, było dalsze posuwanie się w tył. Z tego powodu pruski feldmarszałek podzielił swoje siły na trzy grupy: jedną, by zatrzymać Francuzów pod Metz, drugą, by popędzić naprzód i zaatakować wroga w odwrocie i trzecią, najmniejszą grupę, by utrzymać brzeg rzeki. Francuskie wojsko było niezdolne do ruchu i musiało walczyć "tam, gdzie stało". Wynik był taki, że pruskie wojsko okrążyło Francuzów.

Anglia (ang. England, język staroangielski Englaland) – w przeszłości samodzielne królestwo, obecnie największa i najludniejsza część składowa Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej. Anglię zamieszkuje 83% całkowitej populacji państwa. Region zajmuje dwie trzecie wyspy Wielkiej Brytanii i posiada granice lądowe z Walią na zachodzie i Szkocją na północy. Wyspa oblewana jest przez Morze Północne, Morze Irlandzkie, Ocean Atlantycki i Kanał La Manche. Stolicą Anglii jest miasto Londyn, natomiast jej patronem – święty Jerzy.
Manewr okrążający lub podwójne okrążenie to podstawowy element strategii militarnej, który jest stosowany, do pewnego stopnia, w prawie każdej wojnie. Flanki przeciwnika są atakowane jednocześnie w ugniatającym ruchu po tym, jak oponent rusza w kierunku centrum armii, która reaguje poprzez ruch swoich zewnętrznych sił w kierunku wrogich flanek w celu ich otoczenia. W tym samym czasie drugi manewr kleszczowy przebiega bardziej z flanki, by uniemożliwić udzielenie wsparcia jednostce będącej celem ataku.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)