Bitwa pod Starym Wielisławiem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Starym Wielisławiem (zwana również bitwą pod Czerwoną Górą) – miała miejsce 27 grudnia 1428 roku podczas wojen husyckich.

Okoliczności i przebieg bitwy

W grudniu siły taborytów pod dowództwem Jana Kralovca weszły do Kotliny Kłodzkiej i rozbiły się warownym obozem między Starym Wielisławiem a Szalejowem w okolicy góry Czerwoniak (Czerwona Góra). Obóz był doskonale zabezpieczony a husyci pod jego osłoną dokonywali grabieży okolicznych terenów oraz szachowali załogę Kłodzka. Stacjonarny charakter husyckiej wyprawy próbował wykorzystać książę ziębicki Jan, głównodowodzący armią przymierza antyhusyckiego. Książę ziębicki zerwał zawarte pod przymusem przymierze z husytami i na czele oddziałów śląskich wkroczył na ziemię kłodzką. Podczas szybkiego marszu, późnym popołudniem 27 grudnia oddziały Jana Ziębickiego natknęły się na siły husyckie w rejonie wsi Stary Wielisław. Pomimo braków własnych taborów, książę ziębicki zdecydował się na walną bitwę. Przeprawił siły przez Bystrzycę Dusznicką i z marszu uderzył na utworzony przez siły czeskie szyk taborowy (wagenburg). Nierozważny, frontalny atak ciężkozbrojnego rycerstwa śląskiego zakończył się militarną katastrofą. Pod siłą husyckiego ognia uderzenie błyskawicznie się załamało, a armia Jana ziębickiego poszła w rozsypkę. Dzieła zniszczenia dokończyło kontruderzenie sił czeskich. Sam książę ziębicki Jan podczas ucieczki, przy forsowaniu Bystrzycy Dusznickiej upadł wraz z koniem i został zabity przez husytów biorących udział w pościgu za uchodzącymi siłami śląskimi. Szacuje się, że w bitwie poległo około 700 Ślązaków. Wraz z śmiercią Jana ziębickiego wygasła linia Piastów ziębickich, a księstwo ziębickie włączono bezpośrednio do posiadłości koronnych królów czeskich.

Taboryci - najbardziej radykalny odłam husytyzmu powstały po rozpadzie głównego nurtu na początku lat dwudziestych XV wieku. Nazwa pochodzi od miasta Tábor w południowych Czechach, gdzie znajdowała się najważniejsza twierdza tej organizacji. Przywódcami taborytów byli m.in: Jan Žižka, Prokop Wielki, Prokopek. Po śmierci pierwszego, Taboryci rozdzielili się na Tabor właściwy i Sierotki.

Szalejów Dolny – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Kłodzko, w zachodniej części Kotliny Kłodzkiej.

Bitwa w malarstwie batalistycznym

Wydarzenia bitwy pod Czerwoną Górą były kilkukrotnie inspiracją dla batalistów:

scena śmierci księcia Jana uwieczniona została na sklepieniu kaplicy w Starym Wielisławiu, a autorem malowidła z lat 1904-1905 jest kłodzki malarz Wilhelm Wörndle,

monumentalną scenę bitwy na obrazie olejnym z ok. 1894 r. namalował Robert Hauk, artysta-amator pochodzący z Lasówki; obraz znajduje się w zbiorach Muzeum Ziemi Kłodzkiej,

ścianę klatki schodowej ratusza w Ziębicach zdobi malowidło przedstawiające bitwę, namalowane w 1928 r. z okazji 500-lecia wydarzeń przez Alfreda Gottwalda,

nie zachowało się w oryginale do dziś dzieło Franza Kunze, nauczyciela z Gorzanowa, które powstało jako pomoc naukowa, a znane jest reprodukcji w jednym z przedwojennych niemieckich czasopism.

Bibliografia

Robert Primke, Maciej Szczerepa, Wojciech Szczerepa Wojny Husyckie na Śląsku, Łużycach i Pomorzu, wyd. TECHNOL, 2007, ss. 73-74

Krystyna Oniszczuk-Awiżeń Wokół bitwy pod Czerwoną Górą w: "IV Almanach Ziemi Kłodzkiej", Oficyna Wydawnicza "Brama", Kłodzko 2009, ISBN 978-83-60549-09-4, ss. 46-53

Linki zewnętrzne

Pole bitewne:

Kotlina Kłodzka (czes. Kladská kotlina, niem. Glatzer Kessel) (332.54) – kraina geograficzna w Sudetach Środkowych, główne miasto – Kłodzko. Kotlina jest otoczona przez Góry Stołowe, Góry Bardzkie, Góry Bystrzyckie i Masyw Śnieżnika i wraz z nimi tworzy krainę historyczną zwaną ziemią kłodzką.

Szyk wozowy taborytów (szyk taborowy, niem. Wagenburg) – szyk bojowy stosowany podczas religijnych, antyfeudalnych wojen husyckich (1419-1434). Dzięki odpowiedniemu łączeniu wozów bojowych, pod osłoną których prowadzono walkę ogniową z prymitywnych hakownic, hufnic i taraśnic, tworzono ruchomy obóz warowny, umożliwiający w odpowiednim momencie przejście do działań zaczepnych.

Mapy: Emapi • Google Maps • Targeo • Zumi

Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

Przypisy

Krystyna Oniszczuk-Awiżeń Wokół bitwy pod Czerwoną Górą w: "IV Almanach Ziemi Kłodzkiej", Oficyna Wydawnicza "Brama", Kłodzko 2009, ISBN 978-83-60549-09-4, ss. 46-53