Bitwa pod Tenochtitlan - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Tenochtitlan – odbyła się podczas podboju Meksyku przez Hiszpanów w 1521.

Siły stron

Siły Hiszpanów i ich indiańskich sprzymierzeńców – Tlaxcalteków, były podzielone na trzy grupy. Pierwsza z nich, dowodzona przez Gonzalo de Sandovala, była złożona z 24 jeźdźców, 17 kuszników i arkebuzerów oraz 199 piechurów. Wspomagało ich 30 000 Indian. Druga grupa, którą komenderował Cristóbal de Olida, liczyła 33 jeźdźców, 18 kuszników i arkebuzerów oraz 160 piechurów, których zasiliło 20 000 Indian. Ostatnia, trzecia grupa była dowodzona przez Pedra de Alvarado. Składała się z 30 jeźdźców, 18 kuszników i arkebuzerów, 150 piechurów oraz 25 000 Tlaxcalteków. Cortes wziął na swoje barki zadanie koordynowania poczynań 3 ww. grup wojsk oraz osobiste dowództwo nad 13 barkentynami.

Texcoco (hiszp. Lago de Texcoco) – jezioro w środkowym Meksyku, położone na wysokości 2239 m n.p.m. Dawniej jedno z pięciu jezior znajdujących się w Dolinie Meksyku (Anáhuac), obecnie zostało osuszone. Jedyną pozostałością po nim są niewielkie słone bagna. Stolica Azteków – Tenochtitlan – była położona na licznych wysepkach, rozsianych po Texcoco, połączonych groblami ze stałym lądem. Na jego wybrzeżach znajdowały się jeszcze dwa inne prekolumbijskie miasta: Texcoco i Tlacopán. Hiszpanie, którzy po pokonaniu Azteków liczyli, że po osuszeniu jeziora uzyskają żyzne gleby nie uzyskali pożądanych rezultatów, głównie z powodu dużego zasolenia.

Nowa Hiszpania (hiszp. Nueva España, ang. New Spain) nazwa nadana hiszpańskiej posiadłości kolonialnej w Północnej Ameryce w latach 1525-1821. Stolicą Nowej Hiszpanii było miasto Meksyk. Nowa Hiszpania rządzona była przez wicekrólów mianowanych przez królów Hiszpanii. Terytorium Nowej Hiszpanii zajmowało tereny od współczesnego Meksyku do Kostaryki jako granica południowa, a także tereny Stanów Zjednoczonych obejmujących stany Kalifornia, Nevada, Utah, Kolorado, Arizona, Nowy Meksyk oraz Teksas. Północna granica Nowej Hiszpanii została ustanowiona przez Traktat Adams-Onis w 1819. W 1821 roku, Hiszpania straciła większość terytorium, z wyjątkiem Kuby oraz Puerto Rico, kiedy uznała meksykańską wojnę o niepodległość.

Po stronie azteckiej znajdowało się 300 000 mieszkańców miasta Tenochtitlan. Mieli oni także do dyspozycji 500 łodzi operujących na jeziorze Texcoco, z których mogli nękać przekraczających groble napastników.

Bitwa

Aztekowie przygotowując się do obrony, zbudowali barykady na trzech tamach, łączących miasto z lądem stałym. Te właśnie tamy zamierzali zaatakować Hiszpanie. Po wybudowaniu barykad, Aztekowie uczynili w nich wyłomy, w które wtargnęli Hiszpanie. Była to jednak pułapka Azteków, którzy okrążyli przeciwnika. Dzięki tej taktyce, Aztekowie byli blisko zabicia Cortesa, który tylko dzięki odwadze Christobala de Olei uniknął śmierci. Zdarzenie to miało miejsce w dniu 30 czerwca.

Arkebuzer (fr. arquebusier) – jeździec uzbrojony w broń palną – arkebuz. Formacje arkebuzerów występowały w wojskach XVI i XVII-wiecznych. Arkebuzerami są także nazywani muszkieterzy uzbrojeni w arkebuzy.

Kusznik - żołnierz średniowieczny posługujący się kuszą. Formacja kuszników była tak samo zwrotna i mobilna jak łuczników, cała różnica polegała na szybkostrzelności i sile ognia. Kusznik strzelał z prędkością około 7 bełtów na minutę, lecz z upływem czasu, szybkostrzelność zmniejszyła się do około 5 bełtów. Kusznicy używali lekkich pancerzy, ale w przeciwieństwie do łuczników często nosili oni hełmy zwane kapalinami.

Pomimo pogarszającej się sytuacji zaopatrzeniowej, Aztekowie bronili się ofiarnie. Najtrudniejsze były dla Hiszpanów walki uliczne i o każdy budynek. Upadek miasta był jednak już tylko kwestią czasu. Dnia 13 sierpnia 1521 r. Hiszpanie i ich sprzymierzeńcy Tlaxcaltekowie, wdarli się do dzielnicy Tlatelolco, która kilkadziesiąt lat wcześniej była jeszcze samodzielnym miastem. Tutaj znajdował się ostatni punkt oporu Azteków. Po pokonaniu Indian, miasto przez cztery dni plądrowano, a tysiące jego mieszkańców zabito.

Konsekwencje

Upadek stolicy imperium Azteków był początkiem końca ich cywilizacji. Podzieliła ona losy innych państw mezoamerykańskich. Samo Tenochtitlan zrównano z ziemią a na jego miejscu Hiszpanie założyli nowe miasto - Meksyk. W związku z tym stopniowo osuszono jezioro Texcoco. Meksyk niebawem został stolicą nowo powstałego Wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. W miejsce świątyń i pałaców pojawiły się katolickie kościoły i rezydencje arystokracji (centrum nowego miasta). Tak, jak zdziesiątkowano ludność Tenochtitlan, tak samo sukcesywnie ginęła ludność dawnego imperium. Niszczyły ich choroby przywleczone przez Hiszpanów, fale głodu czy praca w kopalniach ponad siły.

Bibliografia

Thomas, Hugh. Podbój Meksyku. Wyd. Książnica, Katowice 1998