Bitwa pod Wołyniem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Wołyniem (dzisiejszy Gródek w pow. hrubieszowskim; dawny gród Wołyń wchodzący w skład Grodów Czerwieńskich), znana także jako Bitwa nad Bugiem – bitwa rozegrana 22 lipca 1018 przez wojska późniejszego króla polskiego Bolesława Chrobrego z wojskami Jarosława Mądrego (księcia kijowskiego) na terenie Grodów Czerwieńskich nad Bugiem (obecnie wieś Gródek) podczas wyprawy kijowskiej.

Powiat hrubieszowski - powiat w Polsce (województwo lubelskie), utworzony w 1999 roku w ramach reformy administracyjnej. Jego siedzibą jest miasto Hrubieszów.

Gródek – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Hrubieszów. Jeden z najważniejszych grodów plemienia Bużan zwany dawniej grodem Wołyń.

Wstęp

W 1018 roku książę Bolesław zdecydował się zaatakować Ruś, której przewodził Jarosław Mądry. Swoją decyzję umotywował tym, że wcześniej Jarosław wygnał z Rusi zięcia Bolesława, Świętopełka, a także zaatakował (w 1017) polski Brześć.

Po zebraniu wojsk polskich, posiłków niemieckich, węgierskich i ruskich Chrobry w lipcu ruszył na wschód. Do spotkania z wrogimi wojskami doszło 22 lipca pod Wołyniem.

Świętopełk I lub Światopełk I (ros. Святополк Владимирович, ukr.Святополк Володимирович), nazywany też Świętopełkiem Przeklętym – (ur. ok. 980 - zm. 1019) książę turowski, wielki książę Rusi Kijowskiej (1015-1016 i 1018-1019). Starszy brat Jarosława Mądrego. Zięć Bolesława Chrobrego.

Thietmar z Merseburga (imię to odpowiada współczesnemu Ditmar; ur. 25 lipca 975 r. prawdopodobnie w Walbeck – zm. 1 grudnia 1018 r. w Merseburgu) – biskup merseburski, kronikarz, autor kroniki Thietmara, ważnego źródła historii Niemiec i Polski.

Przebieg bitwy

Siły obydwu stron były prawdopodobnie mniej więcej równe. Przeciwników rozdzielała rzeka Bug.

Bolesław rozkazał wybudować mosty. W trakcie prac obydwa wojska nawzajem sobie urągały, wymieniając się słownymi inwektywami.

W końcu, książę na czele swego wojska przeprawił się przez rzekę wpław, czym całkowicie zaskoczył wojska Jarosława, nieprzygotowane w tym momencie do boju. Zwycięstwo Chrobrego było zupełne.

Po bitwie

Zwycięstwo wołyńskie umożliwiło zdobycie Kijowa i osadzenie Świętopełka na tamtejszym tronie. Wygrana otworzyła też drogę Polakom do zdobycia dużych łupów na Rusi.

Wyprawa kijowska rozpoczęła się latem 1018 i zakończyła wraz z przybyciem księcia Bolesława Chrobrego do Polski (tj. w ostatnich miesiącach tego roku). Wyprawa miała na celu przede wszystkim osadzenie na tronie kijowskim zięcia Bolesława, Świętopełka I.

Bug (ukr. Західний Буг – Zachidnyj Buh, biał. Заходні Буг – Zachodni Buh) – rzeka we wschodniej Polsce, zachodniej Ukrainie i południowo-zachodniej Białorusi (154 km – na całej długości rzeka graniczna z Polską). Długość Bugu wynosi 772 km (w tym w Polsce 587 km)[1], powierzchnia dorzecza 39 420 km²[1] w Polsce. Powierzchnia dorzecza Wisły obejmuje obszar 118 861 km²[1] , z czego w Polsce 19 284 km²[1]. Średni przepływ w dolnym biegu – 158 m³/s[potrzebne źródło], co czyni go piątą co do wielkości rzeką Polski[1].

Jarosław, choć pobity, zdołał spalić jeden z grodów brata i przystąpił do zbierania nowych sił.

Wszystkich możliwości dawanych przez bitwę pod Wołyniem Bolesław ze Świętopełkiem nie wykorzystali, ponieważ nie przeprowadzili przeciwko Jarosławowi nowej kampanii, która definitywnie zlikwidowałaby niebezpieczeństwo dla rządów Świętopełka.

Bibliografia

Źródła

Gall Anonim (zm. po 1116) – pierwszy kronikarz działający na ziemiach polskich, autor Kroniki polskiej, (łac.) Cronicae et gesta ducum sive principum Polonorum.

Gall Anonim, Kronika polska, opr. M. Plezia, Wrocław 2003

Nestor, Powieść minionych lat, opr. F. Sielicki, Wrocław 1999

Thietmar z Merseburga, Kronika, opr. M. Z. Jedlicki, Poznań 1953

Opracowania

Grabski A. F., Bolesław Chrobry, Warszawa 1964

Grabski A. F., Nadolski A., Wojna z Jarosławem Mądrym w 1018 roku, (w:) Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, red. J. Sikorski, Warszawa 1965

Przypisy

A. F. Grabski, Bolesław Chrobry, Warszawa 91964, s. 263 uważa, że 22 lipca to tylko data zetknięcia się obydwu wojsk, a rozstrzygające starcie odbyło się kilka dni później.
A. F. Grabski, Bolesław, s. 261; A. F. Grabski, A. Nadolski, Wojna z Jarosławem Mądrym w 1018 roku, (w:) Zarys dziejów wojskowości polskiej do roku 1864, red. J. Sikorski, Warszawa 1965, s. 65.
O stratach Thietmar podaje: "Poległa tam bardzo duża liczba spośród uciekających, mała zaś spośród zwycięzców".
Być może po ostrzelaniu wojska polskiego przez ruskich łuczników.
Gall Anonim, pisząc w 7 rozdziale I księgi o wyprawie kijowskiej, twierdzi, że książę kijowski uciekł bez walki. W rozdziale 10 kronikarz opisuje polsko-ruskie starcie bardzo przypominające bitwę pod Wołyniem.

Zobacz też

Konflikty zbrojne w historii Polski