Bitwa nad Yellow Ford (bitwa nad Żółtym Brodem) (irl. Beal an Atha Buidhe) miała miejsce 14 sierpnia 1598 r. w trakcie irlandzkiej wojny dziewięcioletniej 1594-1603 (tzw. Powstanie Tyrone'a). Do starcia doszło na południe od miejscowości Armagh (irl. Ard Mhacha) w północnej Irlandii.

Walka rozegrała się pomiędzy irlandzkimi oddziałami rebelianckimi dowodzonymi przez Aodha O'Neilla oraz Aodha O'Domhnailla (ang. Red Hugh O'Donnell) a siłami angielskimi dowodzonymi przez Henry'ego Bagenala, zamierzającymi przejąć kontrolę na fortem w okolicy rzeki Blackwater. Podczas marszu z miejscowości Armagh Anglicy zostali zaatakowani z zasadzki przez siły irlandzkie, które zadały im spore straty.

Bitwa

Ziemie, przez które przechodziły wojska angielskie pokryte były licznymi pagórkami i terenami zabagnionymi, co umożliwiało Irlandczykom przygotowanie zasadzki. W tym miejscu siły O'Neilla okopały się, kopiąc rowy i zasieki. Wkrótce po opuszczeniu przez Anglików miasta Armagh, dostali się oni pod ostrzał muszkietów irlandzkich, co spowodowało rozdzielenie się kilku kompanii angielskich. Anglicy nie mogli liczyć na swoje działa, gdyż te ugrzęzły w błotnistym terenie.

Całkowity chaos i zwątpienie w szeregach angielskich pogłębił się po śmierci Bagenala, który został postrzelony w głowę. W chwilę potem eksplodował proch w obozie angielskim. Zamieszanie wykorzystali Irlandczycy przypuszczając atak na przeciwnika. Kawalerzyści wpadli pomiędzy uzbrojone w miecze wojska piechoty dokonując jej rzezi. Ci z Anglików, którzy ocaleli, próbowali przedostać się z powrotem do Armagh, rozpoczynając odwrót. Irlandczycy podjęli pościg, docierając do samego miasta, które następnie otoczyli. Po trzydniowych rokowaniach, Anglicy mogli opuścić miasto, pozostawiając całą broń i amunicję.

W trakcie bitwy Anglicy stracili 1500 do 2000 żołnierzy, wśród nich 18 wysokiej rangi oficerów. Setki żołnierzy zdezerterowało na stronę rebeliantów. Z liczby 4000 ludzi, którzy opuścili Armagh, powróciła zaledwie połowa. Po stronie irlandzkiej straty szacowane są na 200 zabitych i 600 rannych.

Literatura