Bitwa pod Yungay - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Yungay miała miejsce w dniu 20 stycznia 1839 r. w trakcie wojny Chile ze zjednoczonymi w jedno państwo Peru i Boliwią 1837-1839.

W roku 1836 prezydent Boliwii generał Andrés de Santa Cruz usunął ze stanowiska prezydenta Peru Agustina Gamarrę i objął w kraju rządy dyktatorskie zawiązując federację peruwiańsko-boliwijską. Federacji przeciwstawiło się Chile, wypowiadając jej wojnę w listopadzie 1836 r. Rok później do Peru wkroczył chilijski admirał Encalada, który na czele 2800 ludzi pomaszerował do miejscowości Arequipa. Po oblężeniu miasta przez siły federacji, Chilijczycy skapitulowali w dniu 17 grudnia 1837 r.

Andrés de Santa Cruz Villavicencio y Calaumana (ur. 5 grudnia 1792 w La Paz, zm. 25 września 1865 w Wersalu) - boliwijski żołnierz i polityk, prezydent Peru w latach 1826-1827 i Boliwii w latach 1829-1839, protektor Konfederacji Peruwiańsko-Boliwijskiej (1836-1839). Był najdłużej urzędującym prezydentem w historii Boliwii.

Peru (Perú, Republika Peru – República del Perú) – państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, nad Oceanem Spokojnym. Jest to trzecie co do wielkości państwo kontynentu po Brazylii i Argentynie oraz drugi największy kraj andyjski po Argentynie. Stolicą Peru jest Lima.

Działania wojenne wznowiono w roku 1838 wysłaniem przez Chile kolejnej ekspedycji do Peru liczącej 5400 ludzi dowodzonych przez generała Manuela Bulnesa. Chilijczykom tym razem towarzyszył obalony prezydent Agustín Gamarra. Dnia 10 lipca 1838 r. Chilijczycy wylądowali w Ancon. W tym samym czasie na północy kraju wybuchło powstanie przeciwko Andrésowi de Santa Cruz. Doszło do walk, w wyniku których Chilijczycy zajęli Limę, tworząc rząd tymczasowy.

Boliwia, Wielonarodowe Państwo Boliwia () – państwo na kontynencie południowoamerykańskim. Graniczy z Brazylią na północy i wschodzie, Paragwajem i Argentyną na południu oraz z Chile i Peru na zachodzie. Państwo nie posiada dostępu do morza.

Agustín Gamarra Messia (ur. 27 sierpnia 1785, Cusco, Peru, zm. 18 listopada 1841, Ingavi, Boliwia) - peruwiański polityk, żołnierz. Prezydent Peru od 1 września 1829 do 30 grudnia 1833 oraz od 25 sierpnia 1838 do śmierci.

Dnia 20 stycznia 1839 r. wojska Bulnesa w sile 4000 ludzi napotkały silnie umocnione pozycje wojsk federacji pod Yungay na północ od Limy. Siły te liczyły 7000 żołnierzy. Po ostrzale artyleryjskim Chilijczycy ruszyli do ataku, przełamując obronę przeciwnika. Wojska federacji, składające się w większości z Indian wycofały się w nieładzie tracąc 1400 zabitych oraz 1600 rannych. Straty Chilijczyków wyniosły 1500 zabitych i rannych. Po tej porażce Santa Cruz zbiegł do Ekwadoru. Federacja przestała istnieć.

Manuel Bulnes Prieto (ur. 25 grudnia 1799 w Concepción, zm. 18 października 1866 w Santiago de Chile) - wojskowy i polityk chilijski, prezydent kraju w latach 1841-1851.

Flaga Konfederacji Peruwiańsko-Boliwijskiej

Bibliografia

Zygmunt Ryniewicz: Leksykon bitew świata, Alma-Press, Warszawa 2004