Bitwa pod Zahalem - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Zahalem – bitwa pomiędzy oddziałem Kozaków i zbuntowanych włościan z jednej strony i polsko-litewską ekspedycją karną z drugiej strony, która miała miejsce podczas powstania Chmielnickiego, 17–18 czerwca 1649 roku, w pobliżu wsi Zahale na Polesiu.

Siły kozackie liczyły ok. 3 tysięcy ludzi, którego trzon stanowił pułk kaniowski Kozaków zaporoskich, resztę zaś zbuntowani chłopi. Ich dowódcą był pułkownik kozacki Ilja Hołota. Polsko-litewska ekspedycja karna liczyła ok. 1200 żołnierzy i dowodzona była przez pisarza polnego Władysława Wołłowicza.

Prypeć (ukr. Припять, białorus. Прыпяць) – rzeka na Ukrainie i Białorusi, prawy dopływ Dniepru, o długości 775 km i powierzchni dorzecza 121 000 km². W górnym i środkowym biegu rzeka przepływa przez Polesie. Uchodzi do Zbiornika Kijowskiego. Dopływami Prypeci są: Turia, Stochód, Styr, Horyń, Stwiga, Uborć, Sławeczna, Sołoń, Uż (prawe). Główne miasta położone nad Prypecią to: Pińsk, Mozyrz, Czarnobyl.

Pruszków (ros. Прушков; jidysz פּרושקאָוו, Pruszkow) – miasto i gmina w województwie mazowieckim, w powiecie pruszkowskim, położone nad Utratą. Pruszków jest częścią aglomeracji warszawskiej.

Kozacy przedostali się przy pomocy łodzi do Krasnosiela nad Prypecią, a następnie ruszyli lądem na północ. 17 czerwca zaatakowali słabsze siły polsko-litewskie, dowodzone pod nieobecność Wołłowicza przez Waleriana Falenckiego i Jana Donowaja. Te okopały się w obozie w Zahalu i kilkakrotnie odpierały kozackie ataki. Z pomocą Polakom i Litwinom niespodziewanie przybyły posiłki wysłane spod Rzeczycy przez innego dowódcę ekspedycji antykozackiej, strażnika litewskiego Hrehorego Mirskiego. Dzięki uderzeniu odsieczy na tyły Kozaków, siły polsko-litewskie z obozu w Zahalu mogły wyjść w pole. W rezultacie Kozacy zostali całkowicie rozbici, ponosząc straty ok. 1600 ludzi. Zginął także sam dowódca kozacki, pułkownik Ilja Hołota. Po stronie polsko-litewskiej straty wyniosły 216 zabitych i rannych. Ranny został m.in. jeden z dowódców, Walerian Falencki.

Powstanie Chmielnickiego – powstanie w latach 1648-1655 kozactwa i chłopstwa ukraińskiego pod przywództwem hetmana kozackiego Bohdana Chmielnickiego przeciwko szlachcie polskiej.

Jazda kozacka, semeni, czeremisi - lekko- i średnio-zbrojna jazda w Rzeczpospolitej Obojga Narodów, używana zazwyczaj jako wsparcie husarii w XVI i XVII wieku. Poprzednik jazdy pancernej. Odpowiednik petyhorców na Litwie.

W innego źródła o wyniku bitwy zadecydował rotmistrz Samuel Smólski, który dysponując czterema chorągwiami kozackimi (rodzaj jazdy średniozbrojnej o mylącej nazwie) rozbił lewe skrzydło wojsk zaporoskich. W bitwie wyróżniły się także lekkozbrojne chorągwie tatarskie.

Inne bitwy Litwinów z Kozakami w czasie Powstania Chmielnickiego

Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza – wydawnictwo założone w 1949 roku w Warszawie przez połączenie Wydawnictwa Ludowego i Spółdzielni Wydawniczej "Chłopski Świat", które istniały od 1946 roku. Wydawnictwo publikowało prace z dziedziny historii, literatury społeczno-politycznej, literatury pięknej (seria wydawana od 1967 roku "Biblioteka Poetów"), zwłaszcza o tematyce wiejskiej. Poza działalnością wydawniczą Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza podejmowała inicjatywy zmierzające do szerzenia czytelnictwa. Łączny nakład książek wydanych przez wydawnictwo przekroczył 75 milionów egzemplarzy.

Kozacy zaporoscy, kozacy niżowi (ros.: Запорожцы, ukr.: Запорожці) – społeczność zorganizowana na sposób wojskowy, której początki sięgają końca XV w. i związane są z terytoriami naddnieprzańskimi.

bitwa pod Homlem (wrzesień 1653)

bitwa pod Mozyrzem (wrzesień 1653)

bitwa w okolicach Czarnobyla (sierpień 1653)

Przypisy

↑ Poleskie ostatki. W: Grzegorz Rąkowski: Czar Polesia. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005, s. 486, seria: Smak Kresów. ISBN 83-85557-92-X.
↑ Piotr Borawski: Tatarzy w dawnej Rzeczypospolitej. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1986, s. 134. ISBN 83-205-3747-9.
↑ Tomasz Ciesielski: Od Batohu do Żwańca. Wojna na Ukrainie i w księstwach naddunajskich 1652-1653. Warszawa: „Inforteditions”, 2008. ISBN 978-83-89943-23-1.