Bitwa pod Zelą - 47 p.n.e. - Polski Serwis Naukowy

Bitwa pod Zelą – starcie zbrojne mające miejsce w roku 47 p.n.e. w trakcie zmagań Rzymian z królem Pontu Farnakesem II (97–47 p.n.e.)

W roku 48 p.n.e. syn króla Pontu Mitrydatesa VI – Farnakes II po pokonaniu namiestnika Azji (prowincji rzymskiej) Domicjusza, napadł na część rzymskiego terytorium i sprzedał do niewoli jego mieszkańców. W roku następnym doszło do kampanii rzymskiej Cezara przeciwko Farnakesowi. Początkowo obie strony prowadziły wyłącznie rozmowy dyplomatyczne. Król Pontu opóźniał starcie, ponieważ uważał, że Cezar zmuszony będzie rozprawić się z resztą żołnierzy Pompejusza w północnej Afryce i nie mogąc dłużej czekać w końcu opuści Azję. Cezar przejrzał jego plan, miał jednak tylko 1 000 weteranów (2 kohorty) z VI legionu, legion pontyjski oraz wydzielone oddziały (vexillationes) z XXXVI legionu i musiał czekać na legion, który obiecał mu dostarczyć tetrarcha Galacji – Dejotarus.

Pont – kraina historyczna w północno-wschodniej Azji Mniejszej, nadmorska część Kapadocji, w starożytności niezależne królestwo, a następnie prowincja rzymska.

Gaius Iulius Caesar, Gajusz Juliusz Cezar, Cezar, ur. 12 lipca 100 p.n.e. (13 lipca 102 r. p.n.e. – koncepcja Mommsena i Diona) w Rzymie, zm. 15 marca (idy marcowe) 44 p.n.e. w Rzymie – rzymski polityk, wódz, dyktator i pisarz. Jeden z członków stronnictwa popularów, spowinowacony z Cynną i Mariuszem. Po ich śmierci piastował kolejno urzędy kwestora, edyla, pretora, konsula i dyktatora. Sławę zdobył dzięki namiestnictwu w Galii i dzięki pomocy swych żołnierzy udało się mu pokonać opozycję, skupioną wokół senatu i Pompejusza – tzw. optymatów, aby następnie, po wieloletnich walkach, przejąć pełnię władzy w Rzymie. Zamordowany w dniu id marcowych przez senatorów pod przywództwem Marka Brutusa oraz Gajusza Kasjusza. Przed śmiercią adoptował Oktawiana Augusta (wtedy jeszcze Gaiusa Octaviusa), wyznaczając go na swego spadkobiercę.

2 sierpnia 47 r. p.n.e. obiecane wojsko przybyło do wodza, który natychmiast dał rozkaz do podjęcia ataku. Farnakes był jednak szybszy i zaszedł Cezara od stromej strony wzgórza, gdzie fortyfikacje nie zostały jeszcze ukończone. Pomysł przejścia stromego stoku wydawał się szalony, jednak odwaga żołnierzy młodego króla zdołała przezwyciężyć te przeszkodę. Po zażartej walce o losach bitwy zdecydował dopiero dowodzony przez zdobywcę Galii VI legion.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Gnaeus Pompeius Magnus (ur. 29 września 106 p.n.e., zm. 28 września 48 p.n.e.) – rzymski polityk i dowódca wojskowy, jeden z twórców I triumwiratu, zwany przez współczesnych Pompejuszem Wielkim ze względu na wielkie sukcesy polityczne i militarne oraz zasługi dla Rzymu.

Ostatecznie Cezar odniósł zwycięstwo pod Zelą, a cała kampania trwała zaledwie 5 dni. Tę wojnę Cezar w liście wysłanym do Senatu podsumował trzema słowami: veni, vidi, vici (przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem). Pokonany Farnakes zbiegł na Krym, gdzie jeszcze tego samego roku zginął w walce z tamtejszym uzurpatorem.

Krym (ukr. Крим, ros. Крым, Półwysep Krymski) – półwysep na południu Ukrainy, zwany czasem półwyspem Taurydzkim, a w starożytności Chersonezem Taurydzkim bądź Taurydą, połączony jest z lądem tylko wąskim Przesmykiem Perekopskim, pomiędzy Morzem Czarnym i Azowskim, a od Rosji oddzielony Cieśniną Kerczeńską. Długość linii brzegowej 1000 km, powierzchnia 25 700 km².

Kohorta (łac. cohors) - jednostka taktyczna armii rzymskiej licząca 3 manipuły, odpowiednik operacyjny współczesnego pułku. Za cesarstwa rzymskiego pierwsza kohorta legionu, cohors miliaria, liczyła 1100 żołnierzy, pozostałe, cohortes quingenariae, po 480.