Bitwa w kantonie Nidwalden 7-9 września 1798 r. miała miejsce w trakcie Rewolucji helweckiej w roku 1798.

Przed bitwÄ…

W styczniu 1798 r. na większości obszarów tzw. starej Szwajcarii w wyniku najazdu francuskiego obalono dotychczasowy rząd i konstytucję. Po upadku Berna w dniu 8 marca w Szwajcarii istniał już tylko niewielki opór przeciwko Francuzom. Dnia 12 kwietnia 1798 r. dwanaście kantonów szwajcarskich powołało Republikę Helwecką. Nie należały do niej jednak takie kantony jak Uri, Schwyz, Nidwalden, Glarus, Zug i Wallis. Starały się one za wszelką cenę utrzymać suwerenność w kantonach i były przeciwne liberalnemu porządkowi nowej konstytucji a w szczególności wolności religijnej.

Opór zbuntowanych kantonów starali się złamać Francuzi, których wojska dowodzone przez generała Schauenburga zaatakowały znajdujące się najbliżej terenów powstańczych kantony Glarus i Zug. Zaatakowane kantony poddały się praktycznie bez walki już po pierwszych potyczkach. Zagrożeni mieszkańcy Nidwalden rozpoczęli umacnianie palisad w miejscowości Stansstad, która wytrzymała pierwszy atak francuski. Dnia 9 kwietnia 1798 r. Francuzom udało się w końcu przełamać obronę Szwajcarów. Miasto poddało się a obrońcy dostali się do niewoli.

Pod koniec kwietnia 1798 r. gotowa była armia pięciu kantonów w sile 10 000 ludzi pod przywództwem Aloisa von Redinga ze Schwyz. W jej skład m.in. weszły wojska z kantonów Uri, Schwyz i Unterwalden. W okresie od 30 kwietnia do 3 maja siły te z powodzeniem odpierały ataki 12 000 armii francuskiej. Dnia 3 maja Reding został jednak zmuszony do podpisania zawieszenia broni z Schauenburgiem. Na skutek militarnej przewagi Francuzów kantony Szwajcarii wewnętrznej miały uznać konstytucję podległej Francji Republiki Helweckiej. Karą za opór miało być włączenie kantonów Szwajcarii wewnętrznej do helweckiego kantonu Waldstaetten.

Dnia 29 sierpnia Rada kantonu Nidwalden odrzuciła projekt włączenia do kantonu Waldstaetten. Cały czas liczono na interwencję austriacką w przypadku gdyby Francja bądź związana z nią sojuszem Republika Helwecka zagroziły kantonom Szwajcarii wewnętrznej. W odpowiedzi na to Francuzi zdecydowali się na interwencję militarną w kantonie Nidwalden, zamierzając zapobiec wybuchowi powstania w tym rejonie i jego rozpowszechnieniu się na pozostałe kantony Republiki Helweckiej.

Przebieg walk

Dnia 9 września około 10 000 Francuzów pod wodza generała Balthasara Alexisa Henri Antoine przypusciło atak skierowany ze wszystkich kierunków na zbuntowany kanton. Z militarnego punktu widzenia opór Szwajcarów wydawał się bezcelowy. Ludność katolickiego Nidwalden była jednak wspierana duchowo, cały czas wierząc w pomoc Austrii. Około 1600 powstańców podjęło walkę z Francuzami. W rejonie Kehrsitenberg grupie 30 powstańców udało się wprawdzie powstrzymywac przez 5 godzin ataki 800 Francuzów, jednak porażka militarna była nieunikniona. Duże wrażenie opór Szwajcarów wywarł na francuskim generale Schauenbergu, który pisał o niewiarygodnej zaciętości tych ludzi, których odwaga zamieniała się we wściekłość. Szwajcarzy walczyli drewnianymi pałkami a także obrzucali przeciwnika kawałkami skał. Zażaty opór Szwajcarów wywołał wbrew rozkazowi Schauenberga odwetowe akcje Francuzów skierowane przeciwko cywilom. Ziemie kantonu Nidwalden zostały splądrowane a domostwa spalone. Całkowicie zniszczono miejscowości Enntmoos, Stansstad i Buochs, znacznie ucierpiało też Stans.

Następstwa

W trakcie walk opoległo około 400 Szwajcarów z Nidwalden wśród nich ponad setka kobiet i 26 dzieci. Francuzi stracili w walkach około 2000 ludzi. Liczne miejscowości kantonu zostały zrównane z ziemią, 600 domów i wiele kościołów zostało spalonych, a ludność cywilna obrabowana doszczętnie, tak że wkrótce sami Francuzi z litosci rozpoczęli rozdzielanie dla niej żywności. Francuzi starali się takze zniechęcić Szwajcarów do oporu w inny sposób. Symbolowi oporu Szwajcarów w mieście, pomnikowi Winkelrieda (Bitwa pod Sempach) odjęto włócznię i miecz.

Po podporządkowaniu sobie Nidwalden, Francuzi mogli przystąpić do obsadzania pozostałych kantonów szwajcarskich.