Biuro A - Polski Serwis Naukowy

Biuro Szyfrów MSW – ostatnia nazwa jednostki operacyjno-technicznej resortu spraw wewnętrznych Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej zajmującej się zabezpieczeniem łączności szyfrowej SB i MO, pracami badawczymi w dziedzinie kryptografii, kryptoanalizą, a także zapewnieniem łączności w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Struktura jako samodzielny pion istniała w latach 1952–1990, przez większość tego czasu funkcjonowała pod nazwą Biuro "A" MSW.

Kwiecień – czwarty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 30 dni. Nazwa miesiąca (wg Brücknera) pochodzi od kwitnących wtedy kwiatów (por. ukr. квітень; czes. květen ‛maj’). Dawniej używane były również nazwy: łżykwiat (lub łudzikwiat), brzezień – od brzozy (por. czes. březen i ukr. березень ‛marzec’) i dębień (por. czes. duben ‛kwiecień’). Łacińska nazwa Aprilis (zobacz: kalendarz rzymski) została zapożyczona przez większość języków europejskich.

Urząd Ochrony Państwa to istniejąca od 10 maja 1990 do 29 czerwca 2002 instytucja państwa, stanowiąca część (obok zlikwidowanych Wojskowych Służb Informacyjnych) służb specjalnych RP. UOP zastąpił zlikwidowaną Służbę Bezpieczeństwa MSW.

Zmiany strukturalne

Na początku działalności Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego sprawami szyfrów zajmował się Departament II odpowiedzialny za zabezpieczenie operacyjne. Od kwietnia 1945 r. w jego ramach zadania te wykonywał Wydział IV (nazywany również Wydziałem Specjalnym). W Wydziałach II Wojewódzkich Urzędów Bezpieczeństwa Publicznego obsługę szyfrów zapewniały odpowiednie grupy, referaty lub sekcje.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych - struktura administracji państwowej Polski Ludowej, która w latach 1954-1990 nadzorowała organy administracyjno-porządkowe oraz kontrolowała działalność organów bezpieczeństwa państwa (od 1956).

Usamodzielnienie jednostki nastąpiło na mocy rozkazu nr 0131 ministra z 11 września 1952 r. Na bazie Wydziału IV Departamentu II MBP utworzone zostało Biuro "C" MBP. W terenie powstały Samodzielne Sekcje "C" WUBP (używano także nazwy Samodzielna Sekcja Szyfrów).

Po rozwiązaniu MBP jednostki UB weszły (początkowo w niezmienionym stanie) w skład Komitetu do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego. Od 1 kwietnia 1955 r. obowiązywała nowa struktura organizacyjna, w miejsce Biura "C" rozkazem nr 010 przewodniczącego komitetu z 10 marca 1955 r. powołano Biuro "A" KdsBP. Analogiczne zmiany nastąpiły w Wojewódzkich Urzędach do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego.

Służba Bezpieczeństwa (SB) – organ bezpieczeństwa państwa działajacy w strukturach resortu spraw wewnętrznych, działający w PRL w latach 1956-1990, powołany m.in. do utrwalania władzy komunistycznej oraz zapewniania porządku publicznego wewnątrz kraju. W końcowej fazie swojego istnienia, w sierpniu 1989 SB zatrudniała 24300 funkcjonariuszy, którzy kontrolowali 90000 tajnych współpracowników.

Wojewódzki Urząd Bezpieczeństwa Publicznego (WUBP) – jednostka terenowa organu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego, (do 1 stycznia 1945 r. Resortu Bezpieczeństwa Publicznego przy Polskim Komitecie Wyzwolenia Narodowego), utworzona w sierpniu 1944 roku w Lublinie.

Zniesienie KdsBP oznaczało włączenie jego jednostek do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Na podstawie zarządzenia nr 00238 ministra z 27 listopada 1956 r. działalność w strukturach SB rozpoczęło Biuro "A" MSW. Samodzielne Sekcje "A" przeniesione zostały do Komend Wojewódzkich Milicji Obywatelskiej, gdzie realizowały również zadania na rzecz MO.

Komitet do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) – organ administracji państwowej skupiający w sobie działania policji politycznej wywiadu i kontrwywiadu, działający w Polsce Ludowej w latach 1954-1956.

Maj – piąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Nazwa miesiąca pochodzi od łacińskiej nazwy Maius (zobacz: kalendarz rzymski).

Na użytek zewnętrzny Biuro "A" występowało pod nazwą Biuro Szyfrów lub Jednostka Wojskowa nr 1919. Na jego czele stał dyrektor nadzorowany przez jednego z wiceministrów, po reformie centrali MSW z 1981 r. komórka weszła w skład Służby Wywiadu i Kontrwywiadu, gdzie pozostawała aż do rozwiązania struktur aparatu bezpieczeństwa PRL.

Gdańsk, (, , jid. דאַנץ – danc) – miasto portowe w Polsce nad Morzem Bałtyckim, położone u ujścia Motławy do Wisły nad Zatoką Gdańską. Wraz z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto. Centrum kulturalne, naukowe i gospodarcze oraz węzeł komunikacyjny północnej Polski, stolica województwa pomorskiego oraz archidiecezji gdańskiej.

Biuro Radiokontrwywiadu MSW, w skrócie nazywane Biurem RKW, utworzono 1 marca 1965 r. jako Samodzielny Wydział RKW w składzie: Sekcja I – analiza i opracowania materiałów z nasłuchu i pelengacji; Sekcja II – operacyjno-radionamiarowa; Sekcja III – techniki operacyjnej; Centralna Stacja N (nasłuchowa). Od powstania do końca lat 60. Wydział RKW podlegał Departamentowi II Ministerstwo Spraw Wewnętrznych PRL (kontrwywiad) oraz gen. Ryszardowi Matejewskiemu, dyrektorowi generalnemu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych PRL ds. SB MSW. W latach 80. Biuro RKW podlegało Służbie Wywiadu i Kontrwywiadu MSW i gen. Władysławowi Pożodze.

Pod koniec lat 80. nastąpiła rozbudowa jednostki w związku ze zlikwidowaniem Biura RKW. Na podstawie zarządzenia nr 0398 ministra z 5 października 1989 r. radiokontrwywiad włączony został do Biura "A" jako cztery nowe wydziały. Zmiany dotyczyły również niektórych struktur terenowych. W grudniu 1989 r. w Wojewódzkich Urzędach Spraw Wewnętrznych w Gdańsku i Szczecinie zorganizowano Wydziały "A" (po połączeniu Wydziałów RKW z Samodzielnymi Sekcjami "A").

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych – urząd administracji rządowej odpowiedzialny za nadzór działalności organów administracyjno-porządkowych w państwie.

Szczecin (łac. Sedinum lub Stetinum, niem. Stettin) – miasto na prawach powiatu, stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego. Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Szczecin jest członkiem Unii Metropolii Polskich. Miasto jest centrum aglomeracji szczecińskiej, skupiającej okoliczne gminy i miasta. Według danych z 31 grudnia 2009 miasto miało 406 307 mieszkańców.

W ostatnim okresie funkcjonowania na mocy zarządzenia nr 0196 ministra z 9 lutego 1990 r. jednostka oficjalnie otrzymała nazwę Biuro Szyfrów MSW. Jego struktura przedstawiała się wtedy następująco:

Wydział Inspekcji

Wydział I (łączność szyfrowa MSW)

Wydział II (kryptografia)

Wydział III (dokumenty szyfrowe i klucze utajniające na potrzeby MSW, MON i MSZ)

Wydział IV (łączność szyfrowa MSZ – wydział niejawny, działający oficjalnie jako Wydział Szyfrowy Departmentu Łączności MSZ)

Wydział V (technika kryptograficzna)

Wydział VI (kryptoanaliza)

Wydział VII (nasłuch radiowy przedstawicielstw dyplomatycznych)

Wydział VIII (organizacyjno-ogólny)

Wydział IX (całodobowy nasłuch radiowy w zakresie fal krótkich)

Wydział X (zabezpieczenie techniczne)

Samodzielna Sekcja "S" (łączność szyfrowa na potrzeby Departamentu I MSW)

Sekcja Ogólna

Mimo zawieszenia działalności SB w maju 1990 r., biuro nadal wykonywało swoje zadania, ze względu na bezpieczeństwo państwa prowadząc obsługę szyfrową struktur wywiadu i kontrwywiadu. Po dokonaniu weryfikacji funkcjonariuszy z dniem 1 sierpnia 1990 r. jednostkę przekształcono w Biuro Szyfrów Urzędu Ochrony Państwa.

Kierownictwo

Naczelnicy Wydziału:

Eugeniusz Szarow (18 kwietnia 1945 r. – 15 września 1946 r.)

Antoni Boński (1 maja 1947 r. – 30 września 1952 r.)

Dyrektorzy Biura:

Antoni Boński (1 października 1952 r. – 14 stycznia 1963 r.)

Stanisław Siedlecki (15 stycznia 1963 r. – 9 marca 1987 r.)

Tadeusz Gardecki (16 kwietnia 1987 r. – 12 stycznia 1990 r.)

Jerzy Tomaszewski (22 stycznia 1990 r. – 31 lipca 1990 r.)

Bibliografia

Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, tom I, 1944–1956, red. Krzysztof Szwagrzyk, Warszawa 2005

Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, tom II, 1956–1975, red. Paweł Piotrowski, Warszawa 2006

Aparat bezpieczeństwa w Polsce. Kadra kierownicza, tom III, 1975–1990, red. Paweł Piotrowski, Warszawa 2008

Ludzie bezpieki w walce z narodem i Kościołem. Służba Bezpieczeństwa w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej w latach 1944–1978 – centrala, red. Mirosław Piotrowski, Lublin 2000