Blacker Bombard - Polski Serwis Naukowy

Schemat "bombardy" z instrukcji obługi

Zrekonstruowane stanowisko bojowe

29 mm Spigot Mortar (Blacker Bombard; dosłownie "bombarda Blackera") – opracowany w początkowym okresie II wojny światowej przeciwpancerny moździerz trzonowy (spigot mortar). Planowano, że w broń tą zostaną wyposażone regularne oddziały armii brytyjskiej, jednak została ona szybko zastąpiona przez opracowanego wówczas PIAT-a i wyprodukowane "bombardy" przekazano do jednostek Home Guard.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

PzKpfw III (Panzerkampfwagen III) – niemiecki czołg średni z okresu II wojny światowej. Był najbardziej dynamicznie rozwijanym modelem służącym w armii III Rzeszy. Uzbrojeniem pierwszych egzemplarzy, wybudowanych w 1937 roku, były działa kalibru 37 mm. Ponieważ nie sprawdzały się one w walce z czołgami alianckimi, już w 1940 roku zaczęto produkować czołgi wyposażone w armaty kalibru 50 mm (zarówno krótko- jak i długolufowe). W połowie 1942 roku rozpoczęto przezbrajanie wozów w krótkolufowe działa kalibru 75 mm. Ograniczono też ich rolę do bezpośredniego wspierania własnej piechoty i osłaniania czołgów ciężkich PzKpfw VI Tiger przed piechotą przeciwnika. W połowie 1943 roku zupełnie zaprzestano ich produkcji, a przed końcem roku następnego, wozy PzKpfw III niemal zupełnie zniknęły z oddziałów frontowych. Kilka z nich pozostało jednak do końca wojny, głównie w jednostkach okupacyjnych.

Broń powstała w wyniku zapotrzebowania na tanią w produkcji broń przeciwpancerną piechoty, a opracował ją podpułkownik Blacker, składała się z ciężkiej czteronożnej podstawy krzyżowej z niewielką tarczą z urządzeniami celowniczymi, "lufy" z cienkiej blachy, w której środku znajdował się trzpień, na który ładowano odpowiedni nabój. Po załadowaniu nabój napinał sprężynę podłączoną do ciężkiej, pięciokilogramowej "iglicy" poruszającej się wewnątrz trzpienia. W momencie strzału odrzut pocisku ponownie napinał sprężynę i broń była gotowa do oddania następnego strzału po jej załadowaniu. Aby maksymalnie obniżyć koszt produkcji bombardy i amunicji pociski były napędzane czarnym prochem.

PzKpfw I (Panzerkampfwagen I) – niemiecki czołg lekki używany m.in. w okresie II wojny światowej. Podstawowymi wersjami (niem. Ausführung) były A i B. Był to pierwszy czołg seryjnie produkowany w III Rzeszy. W latach 1934 – 1939 zbudowano ogółem ok. 2000 egzemplarzy. Na bazie wielu z nich powstawały potem inne pojazdy wojskowe (m.in. samobieżne działa przeciwpancerne Panzerjäger I). Czołgi PzKpfw I zostały użyte między innymi w kampanii wrześniowej i kampanii francuskiej. Produkowano także w niewielkich ilościach wersję PzKpfw I Ausf C i wersję PzKpfw I Ausf F, natomiast wersja PzKpfw I Ausf D została porzucona w fazie prototypu.

Czarny proch jest rodzajem prochu wynalezionego przez taoistycznego chemika w Chinach w IX wieku i będącym praktycznie jedynym znanym materiałem wybuchowym miotającym aż do połowy XIX wieku. Dzisiaj został już prawie całkowicie wyparty przez bardziej efektywne materiały, takie jak proch bezdymny. Proch czarny był też używany w roli materiału kruszącego - obecnie też jest wyparty z tych zastosowań, np. przez trotyl. Cały czas jest jednak wytwarzany, używa się go obecnie głównie w sztucznych ogniach, silnikach rakiet modelarskich oraz replikach broni czarnoprochowej (ze swojej natury głównie odprzodowej).

Pocisk przeciwpancerny ważył ok. 9 kg i był to prosty granat wypełniony materiałem wybuchowym z zapalnikiem uderzeniowym; zasięg bombardy przy użyciu tego pocisku wynosił ok. 100 m. Tego typu pocisk byłby niewątpliwie skuteczny przeciwko niemieckim czołgom z początkowego okresu II wojny światowej (PzKpfw I/PzKpfw II/PzKpfw III, PzKpfw 35(t)/PzKpfw 38(t)), zakładając oczywiście, że załodze bombardy udałoby się zbliżyć na taką odległość do swojego celu z ich ważącą 150 kg machiną. Produkowano także pociski odłamkowe, który ważyły tylko 6 kg co dawało im maksymalny zasięg ok. 500 m.

Moździerz trzonowy (w starszej literaturze można spotkać nazwę torpeda powietrzna) to moździerz, w którym do nadania kierunku pociskowi służy trzon (pręt) wkładany w otwór w pocisku zamiast lufy. Pocisk ma budowę podobną do granatu nasadkowego, ale znacznie większy kaliber. Ładunek miotający umieszczony był w pocisku. Konstrukcyjnie były to bardzo proste i tanie moździerze. Często nie posiadały mechanizmu spustowego, a odpalane były elektrycznie, lub lontem. Cechowały się niewielką donośnością i dużą masą pocisku. Używane powszechnie w czasie I wojny światowej jako moździerze okopowe, zostały wyparte przez moździerze piechoty i granatniki.

W służbie Home Guard większość moździerzy umieszczono w bunkrach czy w innych pozycjach umocnionych.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i schemat działania bombardy oraz rodzaje amunicji (pdf) (ang.)

Zdjęcia moździerza na podstawie krzyżowej i na stanowisku stałym (ang.)

Zdjęcia umocnień brytyjskich z okresu II wojny światowej (ang.)