Blitzkrieg - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy pojęcia wojennego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia.

Blitzkrieg (niem. wojna błyskawiczna), termin oznaczający błyskawiczne uderzenie wojskowymi siłami zbrojnymi (powietrznymi, morskimi i lądowymi) na dany kraj.

Założenia

Najważniejszym elementem wojny błyskawicznej jest wykorzystanie momentu zaskoczenia poprzez napad w skali strategicznej oraz dążenie do maksymalnego zmasowania głównych sił w kierunku pierwszego uderzenia. Nieprzyjaciel powinien zostać obustronnie oskrzydlony przez siły pancerne, a jego główne siły okrążone i zniszczone przez piechotę i artylerię w początkowym okresie wojny. Twórcą Blitzkriegu był Alfred von Schlieffen. Na początku I wojny światowej, tzw. plan Schlieffena zakładał pokonanie Francji w ciągu 6. tygodni, dzięki czemu możliwe miało być przerzucenie wszystkich sił na front wschodni, przeciwko Rosji. Teoretyczne podstawy Blitzkriegu z użyciem czołgów zostały opracowane i po raz pierwszy zaprezentowane przez Heinza Guderiana w jego książce pt. Achtung - Panzer! wydanej w 1937 roku.

Blokada Leningradu - okres oblężenia Leningradu (obecnie Sankt Petersburg) w czasie drugiej wojny światowej przez wojska niemieckie, które trwało od 8 września 1941 do 18 stycznia 1944 i pochłonęło około miliona ofiar.

Piechota zmotoryzowana – rodzaj piechoty w składzie wojsk lądowych, wyposażonej w samochody terenowe, transportery opancerzone, a nawet bojowe wozy piechoty, które służą jej przede wszystkim jako środki transportu na pole walki.

Wyróżniającym elementem Blitzkriegu było to, że dywizje czołgów po wygraniu pierwszych bitew nie zatrzymywały się w celu umocnienia przyczółków na nowej linii frontu, ale parły wciąż do przodu ścigając pokonane wojsko i wdzierając się w głąb terytorium atakowanego kraju, przy wsparciu zmasowanych sił powietrznych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Wojska pancerne – jeden z głównych rodzajów wojsk lądowych. Charakteryzuje się dużą siłą ognia, dużą manewrowością i odpornością na ogień. Cechy te czynią je doskonałym rodzajem sił do wtargnięcia w ugrupowanie przeciwnika, rozwijania natarcia, głębokich uderzeń w strefę tyłową przeciwnika i prowadzenie pościgu. Wojska pancerne mogą również powstrzymać atak przeciwnika i wykonywać kontrataki w ramach działań obronnych. Czołgi mogą niszczyć wozy bojowe przeciwnika, pododdziały piechoty, wyrzutnie przeciwpancernych pocisków kierowanych i przy pewnych ograniczeniach angażować się w walkę ze śmigłowcami przeciwnika.

Zgodnie z teorią Guderiana o powodzeniu wojny błyskawicznej decyduje zmasowane użycie dywizji pancernych i piechoty zmotoryzowanej na głównych kierunkach uderzenia. Owe uderzeniowe kliny pancerne winny być wspierane przez lotnictwo we wszystkich sytuacjach bojowych. Zadaniem lotnictwa, głównie nurkującego, jest też prowadzenie rozpoznania w taktycznej i operacyjnej głębi, zapobieganie podejściu nieprzyjacielskich odwodów, ubezpieczanie wojska z powietrza i zapewnianie im zaopatrzenia.

Achtung – Panzer! (niem. Uwaga, czołgi!) – tytuł opublikowanej w 1937 roku książki autorstwa twórcy niemieckich wojsk pancernych, Heinza Guderiana. Autor wyraził w niej opinię, że Niemcy mogą sobie pozwolić tylko na krótką wojnę, zanim zostaną wyczerpane skromne zapasy surowców strategicznych. Można to zrealizować wykorzystując silne związki pancerne zdolne do szybkich uderzeń. Założenia książki Achtung - Panzer! legły u podstaw wojny błyskawicznej - Blitzkrieg.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Najlepszymi przykładami użycia taktyki "wojny błyskawicznej" są kampanie we Francji,kraj ten został pokonany dzięki tej taktyce zaledwie w kilka tygodni. W 1941 roku po rozpoczęciu "Planu Barbarossa" wojna błyskawiczna napotkała po raz pierwszy na poważny opór, kiedy Niemcom nie udało się zdobyć Moskwy, Stalingradu, a blokada Leningradu trwała bardzo długo.

Heinz Wilhelm Guderian (ur. 17 czerwca 1888 w Chełmnie, zm. 14 maja 1954 w Schwangau w RFN) – niemiecki generał i teoretyk wojskowości, autor książki Achtung – Panzer!, w której przedstawił koncepcję prowadzenia wojny metodą błyskawicznych ataków dużych związków pancernych wspieranych natarciem z powietrza.

Hrabia Alfred von Schlieffen (ur. 28 lutego 1833 w Berlinie, zm. 4 stycznia 1913 tamże) – feldmarszałek niemiecki. Jako szef sztabu armii pruskiej w latach 1891-1905 był jednym z głównych twórców niemieckich planów strategicznych przed I wojną światową, twórca wojny błyskawicznej.

Innym spektakularnym wykorzystaniem taktyki Blitzkriegu była Izraelsko-Arabska Wojna sześciodniowa z 1967 roku.

Blitzkrieg w kulturze masowej

Samo słowo Blitzkrieg pojawiło się w prasie międzywojennej, po czym zostało rozpowszechnione w początku II wojny światowej.

Zobacz też

Zobacz hasło blitzkrieg w Wikisłowniku

Głęboka operacja

Przypisy

[1] Pariser Tageszeitung 1936 nr 139.
[2] Time Sep. 25, 1939.

Bibliografia

PWN Leksykon: Wojsko, wojna, broń, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001, ISBN 83-01-13506-9

Mianem dwudziestolecia międzywojennego określa się okres między zakończeniem I wojny światowej (11 listopada 1918), a wybuchem II wojny światowej (1 września 1939).

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.